Kekik ile doğal boyama yapılan hatay ipeğinin haslık sonuçlarının çok kriterli karar verme yöntemiyle en uygun seçeneğinin belirlenmesi - ÖZOMAY, MERAL (My University, 2021)
Bu çalışmada Hatay İpeği ele alınmıştır. Türkiye’nin güneyinde, genellikle Hatay’ın ilçelerinde mahalli tezgâhlarda dokunarak örtünme veya çeşitli giyim eşyası olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada doğal ekru renkteki ipek kozasından elde edilen iplikle dokunmuş Hatay İpeği’nin renklendirilmesi üzerinde çalışılmıştır. Bu amaçla Akdeniz Bölgesi’nde sıklıkla yetiştirilen bir bitki olan kekik bitkisi boya için tercih edilmiş ve 3 farklı mordanın toplamda 15 farklı konsantrasyonu ile boyanmıştır. Boyanan Hatay İpeği numunelerinin yıkama haslıkları ile ışık haslıkları yapılarak, CIE L*a*b renk uzay sisteminde hesaplanan renk farkları ve renk verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Uygun boyama reçetesinin belirlenmesi için Gri İlişkisel Analiz Yöntemi kullanılmıştır. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan Gri İlişkisel Analiz (Grey Relational Analysis) az ya da çok ve farklı seviyede bilgi, çoklu kriter ve karar vermenin karmaşık olduğu durumlarda başvurulabilecek etkili bir yöntemdir. Bu çalışmanın amacı, geleneksel el sanatlarının yaşatılması, bölgesel iş gücü istihdamının güçlendirilmesi, iç ve dış pazarlarda ürün payının artırılması için Hatay İpeği üreticilerine doğru doğal boya reçetesi ile destek olmaktır. Hatay İpeği’nin kekikle boyanmasında yıkama ve ışık haslığı sonrası minimum renk farkı ve maksimum renk verimi değerleri elde etmek için kullanılacak en iyi boyama özellikleri Quercus Aegilops doğal mordanı ile %20 konsantrasyonda kullanılarak elde edilmiştir.

Hatay Silk is discussed in this study. In the south of Turkey, it is generally used as a covering or various clothing items by weaving on local looms in the districts of Hatay. In this study, it was studied on the coloring of Hatay Silk woven with yarn obtained from natural ecru silk cocoon. For this purpose, thyme plant, which is a plant frequently grown in the Mediterranean Region, was preferred for dye and dyed with a total of 15 different concentrations of 3 different mordants. Color differences and color efficiency calculated in CIE L*a*b color space system were compared by making the washing fastness and light fastness of dyed Hatay Silk samples. Gray Relational Analysis Method was used to determine the appropriate dyeing recipe. Gray Relational Analysis, which is one of the multicriteria decision-making methods, is an effective method that can be applied in situations where more or less information, multiple criteria and decision making are complex. The aim of this study is to support Hatay Silk producers with the right natural dye recipe in order to keep traditional handicrafts alive, strengthen regional workforce employment, and increase the product share in domestic and foreign markets. In order to obtain minimum color difference and maximum color yield values after washing and light fastness in dyeing Hatay Silk with thyme, the best dyeing properties were obtained by using Quercus Aegilops natural mordant at 20% concentration.
Determination of the most suitable option of the fastness results of Hatay silk made of natural dyeing with thymus vulgaris by multicriteria decision-making method
Keywords: Hatay Silk; Multi-Criteria Decision Making; Grey Relational Analysis; Natural Dyeing; Hatay İpeği; Çok Kriterli Karar Verme; Gri İlişkisel Analiz; Doğal Boyama