Yapmama borçları - Ataç, Yasin (My University, 2025)
Yapmama borçları Edimin davranış bakımından ayrımındaki türlerinden biri olan yapmama edimi, borçlunun, yapmaya yetkili olduğu bir şeyi yapmaktan kaçınmasına veya hukukuna yönelen bir müdahaleye katlanmasına yöneliktir. Yapmama edimi, olumsuz içeriği nedeni ile kendine has özellikler göstermektedir. Öyle ki böyle bir edim türünün varlığı hakkında kuşku dahi duyulabilmektedir. Yapmama borcunun özgün doğası, borca aykırılık sonucunda oluşabilecek ihlal türü ve alacaklının başvurabileceği giderim yolları ile özellikle aynen ifa ve cebri icra imkanı açısından tartışmalara yol açmaktadır. Zira, yapmama borcunun ihlalinde zararın giderimi yükümlülüğüne ilişkin TBK md. 113/ 2, borca aykırılığın sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yönelik TBK md. 113/ 3, yapmama borcu içeren ilamların icrası ile tazyik hapsine dair İİK md. 30 ve md. 343 dışında genel hükümlerde bu borç türüne yönelik detaylı bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu kapsamda, bahsedilen tartışmaları sistematik biçimde inceleme amacı ile, çalışmamızın ilk bölümünde, edim kavramı, yapmama ediminin özgün doğası, olumsuz davranışın detayları, yapmama ediminin sınırları ve sınıflandırılması, sık rastlandığını düşündüğümüz birtakım yapmama borcu örneği ile birlikte açıklanmaya çalışılmıştır. Yapmama borcunun ifası ve ifa edilmemesinin incelendiği ikinci bölümde, ifa yeri, zamanı, sırası, üçüncü kişinin ifası ve alacaklının ifadaki rolü gibi, özellik arz eden hususlar ile; borcun ifa edilmemesi halinde, meydana gelebilecek sonuçlardan imkansızlık, borçlu temerrüdü, akdin müsbet ihlali gibi ihlal türlerinin yapmama borcunda meydana geliş şekli, öğretideki tartışmalar gözetilerek ele alınmıştır. Son bölümde ise, yapmama borcunun ihlali halinde, alacaklının hukuki imkanlarından aynen ifa, tazminat, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması, bazı yapmama borçlarına özgün yöntemler ile yapmama borcu içeren ilamların icrası usulü (İİK md. 30), tazyik hapsi yaptırımı (İİK md. 343) ve cebri icra imkanı değerlendirilmiştir.

Obligations not to do Obligations not to do includes refraining from doing something one is authorized to do and also enduring interference. This obligation has unique characteristics due to its negative content. The type of consequences that may occur if the debtor acts contrary to the obligations to refrain is discussed in the doctrine. The source of this debate is the specific nature of the obligation not to do. The conclusion reached at the end of this discussion also determines the legal remedies that can be used to compensate for the damage. The debate focuses particularly on the issues of specific performance and forced performance. The second and third paragraphs of Article 113 of the Turkish Code of Obligations are related to obligations not to do. This article regulates the compensation of the damage caused by the breach of the obligation not to do and the elimination of the consequences of the breach of the obligations not to do. In addition, the rule of forcing the execution of court judgments containing obligations not to do and applying the duress of imprisonment for this purpose is regulated in Articles 30 and 343 of the Code of Enforcement and Bankruptcy. This study consists of three sections, excluding the introduction and conclusion sections. In the first section, the obligation not to do is introduced. The second section concerns the consequences of the breach of the obligation not to do. In the third section, legal remedies and compulsory enforcement methods that can be applied against the breach of the performance obligation are evaluated.
Obligations not to do
Keywords: avoidance; aynen ifa; Borçlar (Hukuk); cebri icra; duress of imprisonment; imkansızlık; negative act; Obligation not to do; obligation to refrain; obligation to tolerate; Obligations (Law); olumsuz edim; tazyik hapsi; temerrüt; Turkey; Türkiye; Yapmama borcu