İK uzmanlarının/ yöneticilerinin adayların sosyo-demografik özelliklerini gözeterek iş teklifi sürecindeki ayrımcı tutumları üzerine görgül bir araştırma - Ünlü Bartın, Şulenur (My University, 2025)
Ayrımcılık, uzun yıllardır insanlığın karşı karşıya olduğu en önemli ve yıkıcı sonuçları olan sorunlardan biri olmuştur. Ayrımcı tutumlar sonucunda bireylerin fırsat eşitliği engellenerek toplumsal adaletsizlikler derinleşmektedir. İşe alım süreçlerinde de sıkça karşılaşılan ayrımcı tutumlar, hem bireylerin kariyer gelişimleri üzerinde negatif etkilere sahip olmakta hem de işletmelerin verimliliğini azaltmaktadır. Bu araştırmanın amacı işe alım sürecinin iş teklifi alt sürecinde, ücret teklifinin belirlenmesi aşamasında, adayların sosyo-demografik özellikleri gözetilerek sergilenen ayrımcı tutumları bilimsel bir çerçevede açığa çıkarmaktır. Çalışmada, katılımcılara kurgusal bir pozisyon ile bu pozisyona başvurmuş, iş gerekleri bakımından benzer nitelikte 14 kurgusal adayın iş başvuru formları sunulmuştur. Katılımcılara pozisyon ve adayların kurgusal olduğu bilgisi verilmemiştir. Katılımcılardan, 14 kurgusal aday arasından son mülakata çağıracakları yedi adayı pozisyon için en uygun olan adaydan en az uygun olan adaya doğru sıralamaları ve seçtikleri adayların aylık ücret beklentilerini tahmin etmeleri istenmiştir. Asıl incelenmek istenen, katılımcıların kurgusal adaylara yapacakları ücret teklifleridir. Ancak, daha doğal yanıtlar alınması amacıyla ve katılımcıların yapacağı ücret tekliflerinin adayların ücret beklentilerine dair algılarıyla ilişkili olabileceği varsayımıyla, katılımcılara doğrudan ne kadar ücret teklifinde bulunacakları sorulmamıştır. Çalışma sonucunda, katılımcıların kurgusal adayların aylık ücret beklentilerine ilişkin tahminlerinin kurgusal adayların sosyo-demografik özelliklerine bağlı olarak farklılık gösterdiği görülmüştür. İş gerekleri bakımından benzer nitelikte olan kurgusal adaylar, aylık ücret beklentisi tahminleri hususunda ayrımcı tutumlar ile karşı karşıya kalmışlardır. Bu araştırma neticesinde elde edilen sonucun, insan kaynakları uzmanlarının/ yöneticilerinin farkındalığını artırmayı ve adil ücret politikalarının benimsenmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Discrimination remains a significant problem that limits equal opportunities and deepens social inequalities. It is often observed in recruitment processes, where biased attitudes negatively affect both candidates' career development and organizational fairness. The aim of this study is to reveal, within a scientific framework, discriminatory attitudes based on candidates' socio-demographic characteristics during the salary determination phase of the job offer stage in recruitment processes. In the study, participants were presented with a fictional position and the job application forms of 14 fictional candidates who had similar qualifications in terms of job requirements. Participants were not informed that the position and candidates were fictional. Participants were asked to rank the 7 candidates they would call for a final interview from the 14 fictional candidates, from the most suitable candidate to the least suitable candidate, and to estimate the monthly salary expectations of the candidates they selected. The main aim of the study is to examine the salary offers that the participants would make to the fictional candidates. However, in order to obtain more natural responses and assuming that the salary offers that the participants would make might be related to the candidates' perceptions of their salary expectations, the participants were not directly asked how much salary they would offer. As a result of the study, it was observed that the participants' estimates of the monthly salary expectations of the fictional candidates varied depending on the socio-demographic characteristics of the fictional candidates. The fictional candidates, who were similar in terms of job requirements, faced discriminatory attitudes regarding their monthly salary expectations. It is thought that the results obtained as a result of this research will increase the awareness of Human Resources specialists/ managers and contribute to the adoption of fair wage policies.
Keywords: Ayrımcılık; Çalışanlar; Discrimination; Employee selection; Employees; eşitsizliği Discrimination; Human capital; İnsan kaynakları; iş teklifi; İşçi seçimi; İşe alma; job offer; Management; Recruiting; socio-demographic differences; sosyo-demografik farklılıklar; ücret; ücret teklifi; wage inequality; wage offer; Yönetim