Hoca Hüseyin’in Bedayi’ü’l-Vekayi’i - Çalışkan, Hacı İbrahim (My University, 2006)
Çalışmamız, giriş, metin, indeksli sözlük, özel adlar dizini ve tıpkıbasım olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, eserin içeriği ve önemi, tezin kapsamı, amacı, hazırlanışında izlenen yöntemden ve ayrıntılı olmamakla birlikte dilbilgisi özelliklerinden bahsedilmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Hoca Hüseyin’in Bedayi‛ü’l-Veķāyi‛inin 46a-90b arasındaki varaklarının transkripsiyonu bulunmaktadır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde, metindeki tüm kelimelerin dizini yapılıp bu kelimeler anlamlandırılmıştır. Dördüncü bölümde, özel adlar dizinine yer verilerek bu bölümdeki kelimeler üç ayrı başlık altında tasnif edilmiştir. Ayrıca metinde geçen “ayet, hadis ve Arapça ibareler”in dizini yapılarak anlamlandırılmıştır. Son olarak metinde yer alan Farsça beyitlerin de dizini yapılarak çevirisi yapılmıştır. Beşinci bölümde metnin tıpkıbasımı verilmiştir.

This work is composed of five chapters which are called as introduction, text, index, index of personal names and original copies. In the first chapter, the importance and content of the work, the purpose and extent of the thesis and also the method followed at the preparing phases of the thesis are explained. In addition to this, grammatical characters of the work are mentioned though not in detail. In the second chapter of the work, there is the transcription of these sheets between 46a and 90b of Hoca Hüseyin’s work called Bedayi’ü’l-Vekayi. In the third chapter of the work, all the words in the work are given a meaning by preparing indexes of them. In the forth chapter, personal names index is included and the words in this chapter are classified under three special titles. In addition to this, the verses of the Koran, the hadiths and Arabic phrases mentioned in the text are given meanings by preparing their indexes. In the fifth chapter, the original copies of the work are included as well. The key words can be followed such as: Bedayiü’l-Vekayi, Hoca Hüseyin, Orhan Gazi, Hüdavendigar Gazi, Burusa, Edrene, sultan, leşker, müteveccih, memalik. ZET...........................................................................................................................................III SUMMARY.................................................................................................................................IV KISALTMALAR..........................................................................................................................V TRANSKRİPSİYON İŞARETLERİ...........................................................................................VI BİBLİYOGRAFYA...........................................................................................................VII-VIII 1. GİRİŞ.........................................................................................................................................1 1.1.ESERİN MUHTEVASI VE ÖNEMİ....................................................................1-6 1.2.TEZİN KAPSAMI..............................................................................................6-12 1.3.TEZİN AMACI.................................................................................................12-13 1.4.TEZİN HAZIRLANIŞINDA İZLENEN YÖNTEM........................................13-16 1.5.DİL BİLGİSİ ÖZELLİKLERİ ..........................................................................16-19 2. METİN.....................................................................................................................................20 2.1 FETĢ-İ YEÑİCE-İ ŠARAĶCI VE GÖYNÜK VE MUDURNI BĀYED SÜLEYMĀN PAŞA-YI ĠĀZİ İBN-İ ORĤAN ĤĀN ĠĀZí..............................................22-23 2.2 FETĢ-İ GEMLİK VE BİNĀ-İ CĀMİ‛-İ ŞERíF VE TĀB-ĤĀNE VE ‛İMĀRET VE MEDRESE DER-BURUSA ĤAYRĀT-I ORĤANEST...............................................23-24 2.3 TESĤíR-İ VİLĀYET-İ ĶARESİ......................................................................24-26 2.4 İBTİDĀ’-YI FETĢ VE TESĤíR-İ DİYĀR-I RŪM İLİ....................................26-27 2.5 MEMLEKET-İ RŪM İLİ TA‛RİFİDÜR..........................................................27-30 2.6 MEŞVERET-KERDEN-İ GÜZĀR-I BAĢR.....................................................30-32 2.7 GELİBOLI ĢİŜARI FETĢİDÜR......................................................................32-34 2.8 VASF-I TA‛RİFİDÜR GELİBOLI’NUÑ..........................................................34-35 2.9 MENĀĶIB-I ĢAŻRET-İ MUNLĀ ĤÜNKĀR ĶUDDİSE SIRRUHU............35-39 2.10 RIĢLET-İ ŞEH-ZĀDE EZDĀR-I FENĀ........................................................39-41 2.11 HÜCŪM-I KĀFİRĀN-I BERR-İ EHL-İ İSLĀM............................................41-42 2.12 BEYĀN-I VEFĀT-I ĢĀN ORĤĀN................................................................42-44 2.13 CÜLŪS-I ĢAŻRET-İ ĠĀZí MURĀD ĤĀN........................................................44 2.14‛AŜR-I SULŠĀN MURĀD EVVELDE VĀĶİ‛ OLAN MÜLŪK ŹİKRİDÜR ..................................................................................................................................44-47 2.15 ŹİKR-İ EVŜĀF-I ÇERKES VE ABAZA........................................................47-49 2.16 FETĢ-İ ENGÜRİYYE VE ĶAHR-I GÜRŪH-I MEKR Ū KíN.....................49-50 2.17 VAZ‛-I ĶAVĀNíN VE NAŜB-I ĶĀŻĪ-‛ASKER VE MíR-İ MİRĀN-I RŪMELİ VE MÜRŪR-I SULŠĀN BE-RŪMELİ VE FETĢ-İ DESPOT VE ÇORLI VE MİSİLLİ VE BURĠAZ ĢİŜĀRI...............................................................................................................50-51 2.18 EDRENE VE DİMETOĶA FETĢİDÜR........................................................51-52 2.19 FETĢ-İ GÜMÜLCİNE VE VARDAR VE ZAĠRA VE VAŻ‛-I ĤUMS-I ŞER‛İ VE BAHĀ VE CEVĀRí VE ĠILMĀN..............................................................................52-53 2.20 FETĢ-İ FİLİBE VE SEBEB-İ TESMİYE-İ O VE BİNĀ-İ CİSR DER-NEĢR-İ MERİÇ.................................................................................................................................53-54 2.21 İTTİFĀĶ-I KÜFFĀR-I SERF VE BOSNA VE ENGERUS VE EFLAĶ BER-İSTİŜĀL-İ EHL-İ İSLĀM...................................................................................................54-55 2.22 EL-UHDETÜ ‛ALE’R-RĀVí FETĢ-İ BİĠA VE ‛AVD-I ŞĀH-I VEĠĀ...........55 2.23 ĤATENE-Yİ ŞEH-ZĀDE-GĀN VE VAŻ‛-I ĤAYRĀT-I ĢİSĀN................56-57 2.24 ÇİRMEN’ÜÑ FETĢİ VE HEM EDRENE TAĤT OLDUĠIDUR.................57-60 2.25 ‛AZM-İ SULŠĀN BE-ŜAVB-I KÖSTENDİL.....................................................60 2.26 ‛UBŪR-I ŞEH BE-RŪM İLİ...........................................................................60-62 2.27 FETĤ-İ BÜLDĀN Bİ-EMR-İ SULŠĀNí........................................................62-63 2.28‛AZM-İ SULŠĀN BE-FETĢ-İ KİŞVER-İ SERF............................................63-64 2.29 TESĤíR-İ DİYĀR-I ŜOŜMĀNUS.................................................................64-65 2.30 TEEHHÜL-KERDEN-İ ŞEH YILDIRUM ĤĀN................................................66 2.31 MİN E‛ĀŽİMi’L-‛ARĀYİS............................................................................67-69 2.32 ŹİKR-İ DĀMĀD-I İBN-İ ĶARAMAN...............................................................69 2.33 İBTİYĀ‛-I ŞAH ĠĀZí BA‛ŻI BÜLDĀN-I ĢAMíD......................................69-70 2.34 FETĢ-İ PİRLEPE VE MANASTIR VE ĤARĀC-GÜZĀRí-İ ĀHĀLí-İ ÜŞTÜP VE ĶARLI VE NEHB-İ ETRÂF-I SELĀNíK.........................................................................70 2.35 ŹİKR-İ TESĤíR-İ BA‛ŻI ĶILĀ‛ VE ĢİŜĀR-I BOSNA................................70-71 2.36 ŹİKR-İ TESĤíR-İ BOSNA VE HERSEK.......................................................71-72 2.37‛UĶŪĶ-I ŞĀH-ZĀDE-İ SAVCI BEG.............................................................72-73 2.38 ŹİKR-İ FETĢ-İ ŜOFYA..................................................................................73-74 2.39 ŹİKR-İ ‛İSYĀN-I ĢĀKİM-İ ĶARAMAN.....................................................74-78 2.40 ŹİKR-İ ‛İŜYĀN-I LĀS-I PÜR-VESVĀS.......................................................78-80 2.41 DER-BEYĀN-I ŞiĶĀĶ-I ŜOŜMANOS.........................................................81-82 2.42 MEĀL-ĢĀL-İ ŜOŜMANOS-I MEŹKŪR.......................................................82-83 2.43 CİHĀD-I EKBER-İ ĠĀZí MURĀD ĤĀN......................................................83-85 2.44 TEVECCÜH-İ SULŠĀN ĠĀZí VE ĀMEDEN-İ İLÇİ-Yİ KĀFİRĀN..........85-86 2.45 MEŞVERET-KERDEN-İ SULŠĀN MURĀD................................................86-88 2.46 DU‛Ā-YI ĢAŻRET-İ SULŠĀN ĠĀZí...........................................................88-89 2.47 ŹİKR-İ TERTíB-İ ‛ASKER-İ İSLĀM..................................................................90 2.48 ŹİKR-İ TERTíB-İ LEŞKER-İ KÜFFĀR........................................................91-92 2.49 MUŽAFFER-GEŞTEN-İ SULŠĀN ĠĀZí......................................................92-93 2.50 DER-BEYĀN-I ŞEHĀDET-İ SULŠĀN.........................................................94-96 2.51 DER-BEYĀN-I VÜZERĀ VE ÜMERĀ..............................................................96 2.52 CÜLŪS-I ĢAŻRET-İ ŞEH YILDIRŪM ĤĀN....................................................97 2.53 ‛AŜR-I SULŠĀN YILDIRŪM ĤĀNDA VĀĶİ‛ OLAN MÜLŪK ŹİKRİDÜR VE MİN MU‛ĀŜIR-I YILDIRŪM ĤĀN............................................................................97-99 2.54 TAFŜíL-İ ŽUHŪR-I BURHĀN..........................................................................100 2.55 ŹİKR-İ İSTíŜĀL-İ ERBĀB-I NİFĀĶ.........................................................100-101 2.56 ŹİKR-İ MEFTŪĢĀT-I SULŠĀN YILDIRŪM DER–RŪM İLİ................101-102 2.57 ĢABS-İ İBN-İ GERMİYĀN FETĢ-İ TEKE......................................................103 2.58 ‛AZM-İ SULŠĀN BE-CĀNİB-İ ĶARAMAN...................................................103 3. İNDEKSLİ SÖZLÜK.....................................................................................................104-370 4. ÖZEL ADLAR DİZİNİ.........................................................................................................371 4.1. KİŞİ ADLARI DİZİNİ.................................................................................372-391 4.2. YER ADLARI DİZİNİ.................................................................................392-419 4.3. DİĞER ÖZEL ADLAR DİZİNİ...................................................................420-427 4.4. ARAPÇA İBARELER DİZİNİ.....................................................................428-438 4.5. BEYİTLER DİZİNİ......................................................................................439-440 5. TIPKIBASIM.................................................................................................................441-486
Keywords: Bedayiü’l Vekayi; Türk Dili