Çevre koruma amaçlı bilişim sistemleri tasarımı ve bir uygulama - Öztürk, T. Can (My University, 2000)
Dünyadaki ve Türkiye'deki devlet, özel ve sivil toplum kuruluşları (STK), genellikle karmaşık, çok aktörlü ve çok disiplinli olan çevre sorunlarıyla ilgili olarak, kaliteli bilgi üretmede ve yönetmede çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Özellikle çevre korumacı gruplar çevreyi etkin biçimde izleyebilmek ve daha iyi yönetim eylemleri oluşturabilmek için bilişim sistemlerinden yararlanma zorunluluğu duymaktadırlar. Her ne kadar, birçok kuruluş halen kısıtlı kaynaklarıyla bilişim sistemleri geliştirmek için planlar yapıp bazı adımlar atmışlarsa da, bilişim teknolojilerine dayalı olan bu tür çalışmaların çoğu belirsizliklerle doludur ve birçok proje de şimdiden başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu tezde başarılı bir çevre koruma etkinliği için daha iyi ve uzun süre kullanılabilecek bilişim sistemlerinin nasıl hazırlanabileceği araştırılmıştır. Çevre korumacıların teknolojik ihtiyaçları, koruma hedeflerinin ve kurumsal kapasitelerinin boyutuna bağlıdır. Kuruluşların kendi bilgi ihtiyaçlarını ve bilişim sistemlerinden beklentilerini tanımlamaları çok önemlidir. Ancak birçok kuruluş bu amaçla hangi teknolojiye başvurulacağına karar verirken her geçen gün artan bir zorlukla karşılaşmaktadır. Ne de olsa, birçok bilişim aracı çevre koruma amaçlı olarak ortaya çıkmamıştır ve Türkiye'deki çevre korumacıların çoğu yakın bir geçmişe kadar bu tür sistemlerden çeşitli nedenlerle yararlanamamışlardır. Bu yüzden, teknolojik süreçleri hızlı bir evrim geçiren ve içiçe geçen bu araçları geliştirebilmek ve kullanımlarını kurumsallaştırabilmek için kuruluşların bilişim uzmanlığına ihtiyaçları vardır. Bilişim teknolojileri aynı zamanda bir sosyal hareket olarak çevreciliğin güçlenmesi için benzersiz eğilimler ve fırsatlar sunmaktadır. World Wide Web (WWW) gibi Internet araçları, çevre hakkında bilgiyi daha erişilebilir hale getirirken yeni katılım mekanizmaları sunarak daha büyük kampanyalar yürütmede ve daha duyarlı bir toplum yaratmada şüphesiz STK'lara yardımcı olacaktır. Bu tezde, bilişim sistemi örneği olarak çok kullanıcılı bir Biyolojik Çeşitlilik Koruma Veri Tabanı geliştirilmiştir. Çevre korumacıların alandan elde ettikleri veriyi saklamak ve analiz etmek için kullanabildikleri veri tabanı uygulaması, ornitoloji, botanik ve bilişim gibi çeşitli alanlarda eğitim görmüş kişilerin katılımıyla sistem analizi ve tasarımı kavramlarına bağlı kalınarak gerçekleştirilmiştir. Sistem ilişkisel modelde oluşturulmuş ancak nesne yönelimli metodular için de saptamalar yapılmıştır. Çevre koruma öncelikleriyle ilgili daha ileri analizler yapabilmek için Biyolojik Çeşitlilik Veri Tabanı, coğrafi bilgi sistemleri ve diğer kurumsal veri tabanlarına bağlanabilmektedir.

Many governmental, private and non-governmental organizations (NGOs) in the world and in Turkey are faced with a number of difficulties in producing and managing quality information for environmental issues which are usually complex, multi-stakeholder and multi-disciplinary. Nature conservation groups, in particular, feel urged to adopt information systems to monitor environment effectively and to produce better management responses. Although, several organizations currently plan or attempted to develop information systems with their limited resources, most of such information technology (IT) ventures are laden with uncertainties while many projects have already resulted in failure. This thesis seeks ways to deliver better and long lasting information systems for a successful conservation activity. Technological needs of conservation organizations depend on the scale of their conservation goals and their organizational capacity. It is very important for organizations to define their information needs and their expectations from information systems. Yet many find it increasingly difficult to decide which technology to call for. After all, many IT tools did not emerge for conservation purposes and most conservationists in Turkey did not get accustomed to such systems until the recent past for various reasons. Therefore, conservation organizations are in need of IT expertise in order to develop and institutionalize the use of such tools whose technological processes are evolving and converging rapidly. At the same time, information technology brings about unprecedented trends and options for strengthening environmentalism as a social movement. The Internet tools such as the World Wide Web (WWW) will certainly help NGOs to carry out bigger campaigns and to create a more responsive society by making environmental information accessible and by introducing new mechanisms for participation. In this thesis, a multi-user biodiversity conservation database has been developed to illustrate an information system within a proposed clearinghouse model. The database, which primarily serves conservationists to store and analyze data gathered in field trips, has been implemented using formal system analysis and design concepts with participation of people from various backgrounds such as ornithology, botany and informatics. The system has been built around the relational model with provisions for object-oriented methods. The system can also be linked with geographic information systems and other organizational databases for further analyses on conservation priorities.
Keywords: Çevre Koruma-Bilişim Sistemleri; Çevresel sorunlar; Toplumsal sorunlar