Algılanan aile yakınları destek ölçeğinin geliştirilmesi ve 0-8 yaş arası engelli çocuğu olan annelerin yakınlarından aldığı desteği algılamaları - Kavak, Salise (My University, 2007)
ALGILANAN AİLE YAKINLARI DESTEK ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ VE 0–8 YAŞ ARASI ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN YAKINLARINDAN ALDIĞI DESTEĞİ ALGILAMALARI Bu araştırmada, Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği’nin geliştirilmesi ve 0-8 yaş engelli çocuğu olan annelerin yakınlarından aldığı desteği nasıl algıladıkları amaçlanmıştır. Araştırma, erken çocukluk döneminde engelli çocuğu olan, aile büyüklerinden en az birisi hayatta olup aynı şehirde yaşayan, eşiyle birlikte yaşayan, ilkokul ve üstü öğrenim düzeyine sahip, çocuğu İstanbul’da Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezine giden toplam 151 annenin katılımıyla gerçekleşmiştir. Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği, araştırmacı ve uzmanların görüşleri doğrultusunda başlangıçta 52 maddeden oluşmuş, yine uzmanların görüşleri doğrultusunda 44 maddeye indirgenmiştir. 5’li likert tipi sayısal ölçek şeklinde; annenin kendi annesi, babası, eşinin annesi, babası sütunları açılarak şekli verilmiştir. Araştırma sonucunda her ebeveyn için ayrı ayrı olmak üzere (Kendi Annesi/ Kendi babası, Eşinin Annesi/ Eşinin babası için) 4 ölçek ortaya çıkmıştır. Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği test- tekrar test puanları korelasyon katsayıları oldukça yüksek bulunmuştur. Aynı şekilde iç tutarlılık güvenirliği için yapılan Cronbach Alfa ve Split Half yöntemlerinin uygulamaları da tüm ebeveynler açısından ,001 düzeyinde anlamlı sonuçlar vermiştir. Yapı geçerliği için yapılan analizlerde; madde toplam, madde kalan ve ayırt edicilik açısından kendi annesi ve eşinin annesi için ,001 düzeyinde anlamlı çıkmıştır. Kendi babası ve eşinin babası için ise elde edilen sonuçlarda en az ,05 düzeyinde anlamlı çıkmıştır. Anlamlı çıkmayan bazı maddelerde ise madde güvenirlikleri yüksek olduğu için maddelerin test kapsamında bırakılması uygun görülmüştür. Kaiser-Meyer-Olkin değerleri dört ebeveyn için ayrı ayrı uygulanmış ve dördü için de örneklem büyüklüğünün faktör analizi yapmaya uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bartlestt’s test uygulanarak da dördününde üçer alt boyutu kapsadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yine yapı geçerliği için yapılan faktör analizi hesaplamalarında, psikolojik testlerde en güvenilir sonucu veren Varimax Rotaded yöntemi kullanılmış ve oldukça yüksek sonuçlara ulaşılmıştır. Yapılan tüm istatistiksel işlemlerin sonucundan da anlaşılacağı gibi Algılanan Aile Yakınları Destek Ölçeği yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerliğe sahiptir. Ebeveynlerden algılanan destek kıyaslandığında, annelerin kendi anne babalarından algıladığı destek düzeyi, eşlerinin anne babalarından algıladığı desteğe göre daha yüksek bulunmuştur. Çocuğun yaşı ile ebeveynlerden algılanan destek arasında ilişki bulunmamıştır. Cinsiyet değişkenine göre sadece eşin babası için ,05 düzeyinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Engelli çocuğun erkek çocuk olması durumunda eşinin babasından daha fazla destek algılanmaktadır. Çocuğun aldığı tanı değişkenine göre anlamlı bir fark çıkmamıştır. Ebeveynlerin aynı evde veya aynı apartmanda oturma değişkeni dikkate alındığında annelerin sadece kendi annesinden algıladığı destekte aynı evde veya aynı apartmanda oturanlar lehine ,05 düzeyinde anlamlı bir fark çıkmıştır. Aynı/ ayrı şehirde yaşayan ebeveynlerden algıladıkları destek düzeyi ise hiçbir ebeveynde anlamlı fark yaratmamıştır.

DEVELOPMENT of PERCEPTED RELATIVE SUPPORT MEASURE and MOTHERS’ PERCEPTION of THE SUPPORTS of THEIR RELATIVES who HAVE DEFECTIVE CHILDREN BETWEEN THE AGES 0-8 In this research the aim is to contribute to the development of Percepted Relative Support Measure and to observe how mothers of defective 0-8 ages of children perceive the support of their relatives. The scanning model is used and the general scanning type is used within the scanning model. 151 mothers participated in the research who have defective children in the early childhood. The mothers all go to Special Education and Rehabilitation Center in Istanbul with their children. Mothers either have at least one relative alive, who is living in the city they live; some live with their husband; they have elementary school education or higher education. At first, in the light of the recommendations of researchers and qualified experts, the Percepted Relative Support Measure is constructed upon 52 articles and five Likert-type items are formed; including the mother’s own mother and father, her husband’s mother, and her husband’s father. Then the articles are reduced to 44 in the light of the analysis that are made. As a result, four measures are formed for each parent (Mother’s own mother and father, and her husband’s mother and father). Percepted Relative Support Test results and re-test results’ coefficient of correlations are found to be fairly high. Besides the Cronbach alfa and split half reliability tests that are made to confirm the internal coherence reliability showed a level of ,001 meaningful result regarding both her own parent’s and her husband’s parents’ results. In the analyses that are made for the structural validity it is found that the results for her mother and for her husband’s mother is ,001 meaningful regarding the articles in total, the articles remained and distinguishing. The results concerning her own father and her husband’s father are found to be meaningful in the level of, 05. Some articles, the results of which are not found to be meaningful are also kept in the scope of the test as their reliabilities are found to be fairly high. Kaiser-Meyer-Olkin values are applied to four parents and the sampling extents are found to be available for factor analysis. Also Bartlestt’s test is applied and it is found that all four encloses three inner dimensions for each. Varimax Rotated method, which gives the most reliable results in the psychological tests. İt is clearly seen from the results of all the statistical processings that are made, the Percepted Relative Support Measure is found to be highly reliable and valid. When the percepted support levels of parents are compared, the level of the percepted support of mother’s own parents are found to be higher than the level of the percepted support of mother’s husbands’ parents. No relation is observed between the age of the child and the percepted support from the parents. In relation to gender variables, only a level of ,05 meaningful difference is found for the husband’s father. In the case of defective male children, more support from the husband’s father is observed. In relation to the children’s diagnosis variables, no meaningful results are found. The percepted support level from the parents who live in the same house or apartment gave a level of, 05 meaningful results. The percepted support level from the parents who live in the same/ different city gave no meaningful results for each parent.
Keywords: Engelli Çocuklar_Aile; Engelli Çocuklar_Psikoloji; Psikoloji, Çocuk