Kayıt dışı istihdamla mücadelede denetim ve denetmenlerin rolü : İstanbul sosyal güvenlik merkezleri kapsamında bir araştırma - Çelik, Tuna (My University, 2021)
Türkiye’nin en önemli sorunlarının başında gelen kayıt dışı istihdam; aktif nüfus içerisinde olup, çalışma hayatında bizzat yer alan ancak herhangi bir sigorta koluna tabiiyeti olmaksızın çalışmalarını sürdüren kişilerin oluşturduğu istihdamdır. Kayıt dışı istihdam; piyasa aksaklıkları, haksız rekabet, ülke ekonomik dengesinin bozulması, kamusal hizmetlerin aksaması gibi birçok olumsuz sonucu da beraberinde getirmektedir. Çalışmada, kayıt dışı istihdamla mücadelede denetim ve denetmenin rolü konusu ele alınmıştır. Araştırmanın temel amacı; kayıt dışı istihdam ile mücadelede denetim ve denetmenin rolünü daha iyi anlamaya çalışmak, mücadelede görev alan sosyal güvenlik denetmenleri ve diğer ilgili aktörler ile yapılan görüşmeler sayesinde denetim elemanlarının konuya bakış açısını ve yaşanan sorunları ortaya koymak, bu konuda çözüm önerileri ve yeni fikirler geliştirmeye çalışmaktır. Tez kapsamında; kayıt dışı istihdam ve mücadele politikaları, Türkiye’de ve seçilen bazı ülkelerde kayıt dışı istihdam ile ilgili veriler ve kayıt dışı istihdam ile mücadelede sosyal güvenlik denetmenleri ile ilgili bilgiler, mevzuat ve literatürden faydalanarak açıklanmıştır. Ardından, kayıt dışı istihdam ile mücadelede denetim ve denetmenlerin rolünü anlamak amacı ile bir saha çalışması yapılmıştır. Saha çalışması kapsamında; İstanbul’da bulunan Kartal, Ataşehir, Sultangazi, Esenyurt, Esenler, Zeytinburnu ve Fatih olmak üzere toplam 7 Sosyal Güvenlik Merkezi’nde görev yapan denetmen ve denetmen yardımcıları arasından örneklem olarak seçilen 20 kişi ile açık uçlu bir soru formu hazırlanarak mülakat gerçekleştirilmiştir. Mülakat çalışması sonucu elde edilen veriler belirli bir sistematikle ele alınarak yorumlanmış ve öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır. Tezin; kayıt dışı istihdamla mücadelede denetim unsurunun önemi, bu konuda yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri konusunda akademik ve idari çevrelerde yapılan tartışmalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Unregistered employment is one of the most important problems of Turkey. It is the employment created by people who are in the active population and take an active part in working life, but continue their work without being subject to any insurance branch. Unregistered employment brings many negative consequences such as market disruptions, unfair competition, deterioration of the country's economic balance and disruption of public services. In the study, the subject of inspection and the role of the inspector in the fight against unregistered employment is discussed. There are some purpose of the research. Main goals of thesis are about trying to understand the role of inspector and inspection in the fight against unregistered employment, reveal the perspective of the inspectors on the subject and try to develop solutions and new ideas on this issue. Within the scope of the thesis; informal employment and fight policies, data on informal employment in Turkey and some selected countries, information on social security inspectors in combating unregistered employment are explained by making use of rules and literature. Then, a field study was conducted in order to understand the role of inspections and inspectors in the fight against unregistered employment. Within the scope of the field study, an open-ended questionnaire was prepared. Interview was prepared with 20 people selected as a sample from among the inspectors and assistant inspectors working in a total of 7 Social Security Centers in Istanbul, namely Kartal, Ataşehir, Sultangazi, Esenyurt, Esenler, Zeytinburnu and Fatih. The data obtained as a result of the interview study were handled with a certain systematic and interpreted. And, we try to develop some suggestions. It is thought that, the thesis can contribute to the discussions in academic and administrative circles about the importance of the control element in the fight against unregistered employment, the problems experienced in this regard and the solution proposals..
Keywords: denetim; denetmen unregistered employment; fight against unregistered employment; Informal sector (Economics); inspection; inspector; Kamu politikası; kayıt dışı istihdam; kayıt dışı istihdamla mücadele; Kayıtdışı ekonomi; Public policy