Kurum uygulamaları ve yargı kararları ışığında sigortalı hizmetlerin tespiti - Evcil, Cahit (My University, 2006)
Sosyal güvenlik sistemimizde zorunlu sigortalılık ilkesi benimsenmiştir. Bu ilkenin bir uzantısı olarak, 506 sayılı Kanunun 6. maddesinde, çalıştırılanların işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olacakları ve sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında hak ve yükümlülüklerin sigortalıların işe alındığı tarihten itibaren başlayacağı hükmüne yer verilmiştir. Belirtilen yasa hükmüne rağmen; ülkemizde toplam istihdamın % 51,7’si kayıtdışı çalıştırılmaktadır. İşveren tarafından Kuruma bildirilmeyen, yani kayıtdışı çalıştırılan sigortalılar Kurum tarafından sağlanan yardımlardan yararlanamayacaklardır. Bu durumda olan sigortalılar ya Kurum tarafından ya da yargı yoluna başvurarak alacakları hizmet tespit ilamları ile çalışmalarını tespit ettirmek zorunda kalmaktadırlar. 506 sayılı Kanunun 79/ 7. maddesi, prim belgeleri işveren tarafından verilmeyen sigortalılar için Kuruma prim belgelerini re’sen düzenleme ve işverenin ödeyeceği sigorta primlerinin miktarını saptama yetkisini vermektedir. Bu anlamda, sigortalıya idari yoldan hizmet kazandırılabilmesi için çalışmanın fiilen, işyeri kayıtlarındaki her türlü bilgiden ya da kamu kuruluşları tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden tespit edilmesi gerekmektedir. Prim bildirgeleri Kuruma verilmeyen sigortalılara, 506 sayılı Yasanın 79/ 10. maddesiyle, aylık kazanç toplamlarıyla prim ödeme gün sayılarının saptanması amacıyla mahkemede tespit davası açma hakkı da tanınmıştır. Bu davalara hizmet tespit davaları denmektedir. Tespit davası sonucunda mahkeme tarafından sigortalı hizmetlerin varlığına karar verilmesi halinde, sigorta hakları açısından mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınması gerekmektedir.

In our social security system, the compulsory being insured principle is assumed. The extension of this principle, in item 6 in the 506 numbered Social Security Law, the employees will be automaticaly insured when they are hired and about the employees and the employers due and liability will be started when the employee starts to work. Due to related item in the law, there are still 51,7% of unregistered employee of the total employment. The unregistered employees could not benefit from The Social Security Society that the Society obtain. The employees whose in this situation, either from The Society or themselves by applying to the courts that they could get duty establishing court decisions, they have to establish their work. In Social Security Law 506, item 79/ 7 give authorizition about the employees whose premium documents are not given to the Society by their employer, the employers could able to arrange and to give their premium documents by themselves. So, for obtaining service to the employee from administrative way, the work has to be established in every kind of information in the workplace and could take informations and documents arranged by the public institutions. The employees whose premium documents are not given to the Society, The Social Security Law 506 – item 79/ 10 supplies for monthly earnings total and premium per days to establish lawsuit right to each employee. These lawsuits are called as Establishment of Service. At the end of the establishment lawsuit, the insured services are being judged by the court, from the social security angle, in the court’s decision that has been declared as ‘ monthly earnings total and premium per days have to considered.
Keywords: Sigorta Hukuku; Sigorta, İşletme; Sosyal Sigorta_İşletmeler