Ruhsal bozukluklarda fotoğraf sanatının iyileştirici amaçlarla kullanımı - Şahin, Zekiye Canoruç (My University, 2025)
Sanat terapi yöntemlerinde kullanılan fotoğraf sanatı, bireyin, iç dünyasını fotoğraflar aracılığıyla keşfetmesini, duygularını fotoğraflar üzerinden ifade etmesini sağlayarak, farkındalık oluşturmasına yardımcı olur. Fotoğrafla terapi, ruhsal hastalıkların tedavisinde destekleyici bir tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, ruhsal bozukluk tanısı almış hastaların klasik tedavi ve terapi yöntemlerine destek olarak fotoğraf sanatı aracılığıyla yeteneklerini keşfetmeleri ve ortaya çıkarmaları, iyileşme göstermeleri, kendilerini duygusal olarak ifade edebilmeleri, sosyal hayata katılmaları ve sosyal bir değer oluşturmaları hedeflenmiştir. Çalışma öntest-sontest kontrol grupsuz yarı deneysel olarak tasarlanmıştır. Araştırma, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Sosyal Psikiyatri Servisi’nde şizofreni ve psikotik bozukluk tanısı almış hastalar ile haftada 2 saat olmak üzere toplam 22 hafta boyunca gerçekleştirilmiştir. Çalışmada fotoğraf sanatı kullanılarak, hastaların iyileşmelerine katkıda bulunmak amacıyla fotoğraf gezileri düzenlenmiş ve fotoğraf çekimi yapılmıştır. Nicel veriler için “İyileşme Değerlendirme Ölçeği” ve “Psikolojik İyi Oluş Ölçeği” uygulanmıştır. Nitel veriler için araştırmacı tarafından geliştirilen atölye yürütücüleri ve hastalar için “Fotoğraf Çalışması Değerlendirme Formu” kullanılmış ve araştırmacı tarafından hastaların çektiği fotoğraflar, içerik, tema, kompozisyon gibi fotoğrafın öğeleri açısından incelenmiş, hastalar da katıldıkları fotoğraf gezilerini değerlendirmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular; İyileşme Değerlendirme Ölçeğinin, Kendine Güven ve Umut başlangıç puanı ortalamasının anlamlı biçimde arttığını göstermiştir. İyileşme Değerlendirme Ölçeği toplam puanlarında istatistiksel olmamakla birlikte artış olduğu elde edilmiştir. Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ön-test son-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Araştırmacı gözlemleri ile elde edilen nitel bulgulara göre içerik, tema, kompozisyon gibi fotoğrafın öğeleri açısından hastaların çektikleri fotoğrafların, gelişim gösterdiği gözlenmiştir. Hastaların çalışmayı değerlendirmelerinden elde edilen bulgulardan, yaşam kalitelerinin, dış dünyaya olan ilgilerinin, sosyalleşmelerinin arttığı saptanmıştır. Araştırma şizofreni ve psikotik bozukluk tanısı almış hastalar ile yapılan grup fotoğraf terapi atölyesinin, hastaların fotoğraf yeteneklerini ortaya çıkarmasına, kendine güven ve umut alt boyutunda iyileşme göstermelerine, kendilerini duygusal olarak ifade edebilmelerine, sosyal hayata katılmaları ve sosyal bir değer oluşturmalarına katkıda bulunduğunu göstermiştir.

The art of photography, which is used in art therapy methods, helps the individual to create awareness by enabling him/ her to explore his/ her inner world through photographs and express his/ her feelings through photographs. Photo therapy is used as a supportive treatment method in the treatment of mental illnesses. In this study, it was aimed for patients diagnosed with mental disorders to discover and reveal their talents through the art of photography as a support to classical treatment and therapy methods, to show improvement, to express themselves emotionally, to participate in social life and to create a social value. The study was designed as quasi-experimental without pretest-posttest control group. The study was conducted for a total of 22 weeks, 2 hours a week, for a total of 22 weeks with patients diagnosed with schizophrenia and psychotic disorders at Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine, Department of Mental Health and Diseases, Social Psychiatry Service. In the study, photography trips were organized and photographs were taken in order to contribute to the recovery of the patients by using the art of photography. “Recovery Assessment Scale” and ‘Psychological Well-Being Scale’ were applied for quantitative data. For qualitative data, the “Photography Study Evaluation Form” developed by the researcher was used for workshop facilitators and patients, and the photos taken by the patients were analyzed by the researcher in terms of elements of photography such as content, theme, composition, and the patients evaluated the photography trips they participated in. The findings of the study showed that the mean baseline scores of the Recovery Assessment Scale, Self-Confidence and Hope increased significantly. Although not statistically significant, there was an increase in the total scores of the Recovery Assessment Scale. No statistically significant difference was found when the pre-test post-test mean scores of the Psychological Well-Being Scale were compared. According to the qualitative findings obtained from the researcher's observations, it was observed that the photographs taken by the patients improved in terms of elements of photography such as content, theme and composition. From the findings obtained from the patients' evaluations of the study, it was determined that their quality of life, interest in the outside world and socialization increased. The study showed that the group photography therapy workshop conducted with patients diagnosed with schizophrenia and psychotic disorder contributed to the patients to reveal their photographic skills, to show improvement in the sub-dimensions of self-confidence and hope, to express themselves emotionally, to participate in social life and to create a social value.
The use of photography for therapeutic purposes in mental disorders
Keywords: Art Therapy; Fotoğraf sanatı; Fotoğrafla Terapi; Mental health; Photography, Artistic; Ruh sağlığı; Sanat Terapisi Photo Therapy; Terapötik Fotoğrafçılık; Therapeutic Photography; Turkey; Türkiye