Olmayana ergi yöntemiyle bir formatı sorgulamak : belgesel var mıdır? - Özgüven, İbrahim Ethem Abdülkadir Hayrettin (My University, 2011)
Bu tez çalışmasında belgesel janrası (türü) araştırılmaktadır. Çalışma belgesel kavramını tanımından başlayarak analiz etmek amacındadır. Çalışmanın (tezin) bir diğer bölümü hakikat ve gerçek kavramlarını tartışır ve belgeselin bu kavramlarla nasıl bir ilişkide olduğunu inceler. Belgeselin temel hatlarını oluşturduğu savunulan bir tür omurga olarak kabul gören ‘gerçeklik’, ‘tarafsızlık’, ‘estetik’ kavramlarının her iki janra (kurmaca/ belgesel) ile olan ilişkisi ve dolayısıyla hakikat ve gerçekle ilişkisi bu ilk bölümde incelenmektedir. Çok kısa ve kabul gören tanımıyla kurmaca gerçek olmayan, bir yazar tarafından (senarist) yazılmış ve oyuncular tarafından oynanan bir öykünün filme çekilmesidir. Belgesel de gerçekten yola çıkan bir filmdir ve genellikle gerçek mekânlarda, gerçek kişilerle gelişir. Tarih boyunca janranın nasıl doğup, geliştiğini ortaya çıkarmaya yönelik ikinci bölümde Osmanlı’dan başlayarak Cumhuriyet süreci incelenmektedir. Çalışmada uzun süren tek kanallı süreci (TRT) takiben devam eden (sansürcü) çok kanallı bir yaklaşımın günümüze değin uzanan serüveni irdelenmektedir. Diğer yandan özellikle Almanya başta olmak üzere Rusya’da belgeselin nasıl kullanıldığı incelenmiş, hem Nazi ve hem de sosyalist bloğun kendi siyasi duruşları itibariyle de belgeselin nasıl bir siyasal yapı ve amaç içinde kullanıldığı gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın bir diğer bölümünde belgesel janrasının fonlarla, uluslararası festivallerle ve belgesel için önemli bir tüketim alanı olarak görülebilecek olan televizyon kanallarıyla olan ilişkisi incelenmiştir. Bu bölümde özellikle dünya belgesel üretimini şekillendiren National Geographic, Discovery ve Animal Planet gibi büyük dağıtım ağlarına sahip çok uluslu kanallar ve önemli uluslararası fonlar ele alınmıştır. Prodüksiyon koşulları ve özellikle de fonların aktarımını belirleyen koşulların nesnelliğinin sorgulanması, televizyon kanalları ve belgesel kanalı olduğu savunulan kanallar ve bu kanalların seçim kriterlerinin sorgulanması, festivaller ama özellikle önemli uluslararası belgesel festivallerinde temsil sorunu ve adaletle ilgili sık yapılmayan analizlerin farklı bir yaklaşımla yapılması bu bölümde yer alan konulardır.

In this thesis the genre documentary will be studied. The aim of this study will be analysis starting with the definition of documentary. Another part of the study will discuss the concepts of truth and reality and will examine which of those concepts are closer related to documentary. The generally accepted concepts of “truth”, “neutrality”, “aesthetic” which constitute the backbone of documentary will be studied in both fiction and documentary film and thus in relation with truth and reality in the first chapter. Extracting how the genre arose and developed through history the second chapter will explore the adventure of the censorship approach starting in the Otoman times, followed by the Republican period til this day. On the other hand it will show how documentary was used in Germany and Russia, how both the Nazis and the socialist block incorporated documentary in the political change In the other part the relationships between the genre of documentary and the funds, international festivals and the important “consumption” field TV channels will be explored. Especially the global documentary production shaping multinational channels like National Geographic, Discovery, Animal Planed with big distribution networks and important international funds are discussed. Production conditions and especially questioning of the objective conditions of the funds distribution, questioning the selection criterias of TV channels and channels claiming to be documentary channels, analysing and adding a new perspective of the representation problematic and fairness of important international documentary festivals will be broadly treated in that chapter.
Keywords: Belgesel filmler; Documentary films; Motion pictures; Sinema