İbn Rüşd’ ün eğitim felsefesi - Jusufi, Nuhman (My University, 2002)
TEZ ÖZETİ İbn Rüşd'ün Eğitim Felsefesi adlı araştırmanın temel konusu ünlü düşünür ve filozof olan İbn Rüşd'ün düşüncesinden hareketle eğitim felsefesini ortaya koymaktır. Genel felsefesinden eğitim felsefesinin temel esaslarını oluşturmaktır. Bundan hareketle de eğitimin prensip, değerler, metodlar, plan ve proğramda yer alacak bilim dalları, okula başlama yaşı, eğitimi gücü, ferdi farklılıklar ve eğitimde fırsat eşitliği gibi konuları inceleyerek bu hususlardaki sorulara cevap vermektir. Bütün bunların yanında İbn Rüşd'ün Eğitim Felsefesini bütün diğer felsefelerden ayıran temel özelliklerini ortaya koyan doğru düşünme özelliğini aydınlatma ve doğru düşünceye götüren dinamiklerin ne olduğunu belirlemeyi içermektedir. Çünkü İbn Rüşd'ün en büyük amacı kişinin doğru ve düzgün düşünme sistemine sahip olmasını sağlamaktır. Modern ilimlerde olduğu gibi eğitim de kaynaklarını hep başkalarında arama eğilimi bizi, bizden olan ve milli ve

kaynaklarımızdan uzak durma ve onları tanımamaya götürdüğü yanlışlığı ortadan kaldırmaktır. Eğitim bilimleri dallarında yapılan çalışmalara özgünlük ve zenginlik kazandırmak, eğitim felsefemizi tanıma, güçleştirme, evrenselleştirme ve ehlileştirmede bu çalışmanın çok büyük önemi vardır. İbn Rüşd eğitim felsefesinin, doğru ve düzgün düşünmemenin sancılarını her geçen gün hissederek gerçek ve evrensel düşünceye götüren eğitim felsefesinin oluşmasındaki çabalarda çok büyük katkısı ve payı olacağını düşünüyoruz. Aşağıda aktardığımız kanatler İbn'i Rüşd'ü ilk okumaya başladığımız andan itibaren bugüne kadar hiç değişmemiş olup aynı düşünceler bizi bu çalışmaya sevk eden en büyük sebep olmuştur. İlk önce İbn Rüşd XII. yüzyılda yaşamış olduğu halde bu asrın bir filozofu olarak karşımıza çıkmaktadır. Düşünceleri, düşünce boyutu, felsefe sistemi olaylara bakış tarzı ve çözüm önerileri çok modern ve yaşadığımız asrın modern ilmi nosyonlarını içermektedir. Memleketimizden hareketle bütün dünyadaki felsefi çalışmalara, doğu ve batının birikimlerini kendinde toplayıp farklı bir birikim ve anlayışı aktarmaktadır. Bu çalışma Türk-İslam dünyasında çok büyük kompleks ve boşluk oluyşturan bize ait, kendimizin olan öz eğitim sisiteminin oluşmaması eksikliğini giderip yeni bir eğitim felesfi oluşumuna çok büyük katkısı olabilecek bilgileri içermektedir. Akıl-Vahiy ve Bilim-Din ekseni ilişkilerinde İbn Rüşd gibi kabul gören ve sağlıklı yaklaşımlar getiren düşünürlere nadir raslanmaktadır. Bu düşüncelerden hareketle eğitim sistemimimze bakış açısı farklı bir eğitim felsefesi sunabilecek durumda olacağımızı düşünüyoruz. Bu yüksek gaye ve duygularla çalışmamıza başlayıp İbn Rüşd'ün Eğitim Felsefesi adlı bu tezi ortaya çıkarmaya çalıştık. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde İbn Rüşd eğitim felsefesinin temel özelliklerine yer verdik. Bu özelliklerin başında akıl-vahy ve bilim-din ilişkisidir. Bu bağlamda İbn Rüşd akıl ve vahya nasıl bakıyor ve bunların uzlaştırmasını nasıl gerçekleşterdiğini ortaya koymaktayız. Bir diğer özellik insanın temel ihtiyaçları, zihisel ve duygusal ihtiyaçları bağlamında ele alınan insanın ihtiyaçları da ele alınmaktadır. İbn Rüşd eğitim felsefesinin temel özelliklerini eğitimin gücü, eğitimde ferdi farklılıklar ve fırsat eşitliği ile tamamliyoruz. İkinci bölümde değerler ve eğitim ile öğretimin gayeleri işlenmiştir. Değerlerde başta değerlerin kaynakları ne olduğu tespit edilmiş ve hangilerin değerler olduğu ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde eğitim ve öğretimin proğramını, ilkelerini ve yöntemlerini ele aldık. Son bölüm olan dördüncü bölümde öğrenmeyi engelleyen hususları ve eğitimcide bulunması gereken özellikleri inceledik. SUMMARY This study examines Ibn Rushd's philosophy of education. Ibn Rushd's philosophy in general also gives the principles of his philosophy of education. Hence, this study tries to find out aswers to such questions as what are the principles, goals, methods of Ibn Rushd's philosophy of education; what kinds of sciences must be put into the education programme; what is the age of initiation into the programme; what is the power of education what are the personal differences and how to offer equal opportunity to all. In addition, this study aims at identifying the main characteristics of Ibn Rushd' philosophy, that is the logical thinking and the ways that leed us to such a thinking. For this is the ultimate goal of Ibn Rushd's philosophy. A tendency to search the sources of education, as those of all other modern sciences, from outside alienate us from our own sources. For this reason, this study is important, since it adds orginality and richness to the studies of Educational Sciences, make known our philosophy of education, strenghten it and make it global as well as national. We think that Ibn Rushd's philosophy of education will contribute extensively to the formulation of the philosophy of education that leads us to a real and global thinking. What led us to do a researche on Ibn Rushd can briefly be expressed as follows: First of all, examining the works of Ibn Rushd, we can say that although he lived in the 12. century, he seems to be a philosopher of the present age. His views, his philosophical system, his approaches to the problems and his solutions seems to be very modern, which incorporate all the notions of the present age. Acquiring all the approaches of the East and the West, Ibn Rushd presents a new and different approach. His views are videly accepted on such issues as the relation of reason and revelation, of science and religion. This led us to think that he can offer us a different philosophy of education. This study consists of four main chapters. The first chapter begins with the discussion of the main characteristics of Ibn Rushd's philosophy of education. Here,first, Ibn Rushd's approach to the relation of reason and revelation is presented. This is followed by the discussion of the mental and emotional needs of human being. The chapter is concluded with the discussion of the issues such as the power of education, personal differences and equal opportunity. In the second chapter, values and the goals of the education is discussed. The sources of the values, their natures are examined. In the third chapter the programme of education, its principles and metnods are discussed. The final chapter discusses the matters that prevents learning, and also gives the main characteristics of the educator.
Keywords: Din; Felsefe Ve Din; İslam Dini; Tefsir ve tefsir ilmi