Türk-İslam sanatı örneklerinden mimari’nin din eğitimindeki yeri ve fonksiyonları - Coşkun, M. Betül (My University, 2002)
Ruha ve kalbe hitap eden sanat, bu özelliği ile evrensel olduğunu kanıtlamaktadır. Hangi milletten ve kültürden olursa olsun ferdin, seyre daldığı bir sanat eseri karşısında haz duyması bu evrenselliğin bir göstergesidir. Her insanın eğitime, eğitilmeye ihtiyacı vardır. İnsanlar eğitim sayesinde topluma uyum sağlayabilecek derecede zihinsel ve fiziksel kabiliyetlerini geliştirerek nerede nasıl davranacaklarını belirleyebilir, tutum sergileyebilirler. İnsanın beden ve ruh sağlığı için gerekli olan din eğitimi insana Allah inancını öğreterek, hayatın değerini ve üstünlüğünü anlatır. Kültür, insanın maddi ve manevî üretiminde gerçekleşen etkin, yaratıcı faaliyettir. Bir toplumun sanat anlayışı ve estetik zevkleri de kültürü şekillendiren bir unsurdur. Kişi, dinî kültürüne, çevresinde idrak ettiği dîni olgular aracılığıyla sahip olur ve yaşantısını manevî yönden huzurlu bir şekilde tamamlar. Mimarî eserler, geçmiş ile gelecek arasında bir bağ kurmamızda temel unsurdur. Mimari eserler vasıtasıyla tarihin derinliklerinde yatan kültür, sanat, vb. unsurlar da her zaman karşımıza çıkmaktadır. Dinî sembol taşıyan mimarî eserlerin, bunları izleyen, gözlemleyen kişilerde bıraktıkları tesiri görmemek mümkün değildir. Özellikle çocukların dîni duygularının, kişiliklerinin ve dahi kültürel birikimlerinin gelişiminde, estetik değeri yüksek bu eserlerin, Allah'ın yüceliğini kanıtlayıcı nitelikteki rolü toplumumuz tarafından önemsenmelidir. Türk-İslâm gelenek ve göreneklerinde, kültürel yapısında, bu devre ait sanat eserlerini ziyaret etmek, dinlemek, okumak büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle bu olgunun, nesilden nesle intikal edecek ve her ferdi düşünmeye, bakmaktan öte görmeye, anlamaya yöneltecek muazzamlıkta olduğunu söylemek mümkündür. Art, having the characteristic of effecting both soul and heart proves us that it is universal. It doesn't matter which nationality or culture a man comes from, if he is having pleasure in front of a work of art, this is the sign of its universality. Religious education, that is needed for men's body and spirit health, teaches them the belief to God, and tells them the value and superiority of life Every man needs education, meanly to be educated. By the help of education, people develop their mental and physical skills and so can determine how they are going to behave and attitude. Culture, is a creative and effective activity that is performed in man's material and spiritual production. A community's understanding of art and estetical pleasures is an element that gives a shape to culture. One has his religious culture by means of religious facts that he come face to face in his community and he lasts his life in peace spiritually. Architectural works are the basic elements for us to have relationships among the past and the future. By means of architectural works we often meet the elements like culture, art, etc. of historical period. It is impossible not to see the effect of architectural works that has religious symbols, on the people who watch and examine them. Especially, in development of children's religious senses, personalities and cultures, these esthetical works proves Allah's greatness. Thus, our community should give importance to that. In Turkish-Islamic traditions, customs, and cultural structure, to visit, to listen or to read the works of art of this period is very important. For this reason, this fact is so great that it may direct people to think, more than look, to see and understand.
Keywords: Eğitim, Din; İslam Sanatı; Mimarlık, Türk; Türk Sanatı