1980 sonrası Türk öyküsünde anlatım teknikleri - Demircioğlu, Semin Ceyda (My University, 2022)
Kurmaca bir metin olan öykü türünün inşasında, kurgunun ana iskeleti olay örgüsü; onu destekleyen zaman, mekân ve kahramanlar temel yapı unsurları olarak ele alınabilir. Temel yapı unsurlarının içinden zaman kavramı, bir metnin alımlanması bakımından önemli bir yere sahiptir. Bu alımlama eylemi sırasında anlatım teknikleri de zaman kurgusunu oluşturmada araştırmaya değer bir yere sahiptir. Tez çalışması, kurmaca bir metni oluşturan yapı unsurlarının temel araçları olan anlatım tekniklerinin zamanı kavramını kapsayan anlatı ritmine etkisini ele almaktadır. Çalışmanın Giriş bölümünde bir kurmaca metindeki göstergebilimsel incelemeye göre yüzey yapının unsurlarından zaman kavramının anlatı ritmiyle olan ilişkisi ele alınmıştır. Bu bölümde metnin temel yapı unsurlarından zaman kavramının kapsamı, metin içindeki değeri, bir metnin ritminin ne anlama geldiği, bunun metnin tüm yapısına ve metnin temelinde bulunan ikililiğe nasıl etki ettiği açıklanmıştır. İkinci bölümünde kurmaca metinlerin tasarlanmasında yapı unsurunun öneminin modernizmden postmodernizme geçişte ne ölçüde değiştiği, postmodernizmin metin inceleme yöntemlerinden göstergebilim ilkelerinin anlatı ritmine nasıl etki ettiği değerlendirilmiştir. Tezin inceleme alanının, teori kısmının yer aldığı bölüm, üçüncü ve dördüncü bölümüdür. Burada seçilen ve açıklanan anlatım tekniklerinin tamamı anlatı ritmine etki etmesi bakımından önemlidir. Çalışmanın özgün yanı metnin kurmaca zamanı ile anlatıcının söylem zamanı arasındaki konumlanışı anlatmak ve buradaki ritmi yorumlamak için anlatım tekniklerinin düzen, süre, sıklık, kip ve ses başlığı altında sınıflandırılarak analiz edilmesidir. Çalışmanın beşinci, altıncı ve yedinci bölümlerinde teorinin uygulanacağı 'öykü' türü hakkında temel bilgilendirme, öykü türünün tarihi gelişimi, öykü türünün sınıflandırılması ve modern öykünün Türk ve Dünya edebiyatı tarihindeki yeri ele alınmıştır. Öykü türüne dair tarihsel sürecin verilmesinin ardından Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk Öykücülüğüne Anlatım Teknikleri Üzerinden Bakış, 1923-1950 Arası Türk Öykücülüğüne Anlatım Teknikleri Üzerinden Bakış, 1950-1980 Arası Türk Öykücülüğüne Anlatım Teknikleri Üzerinden Bakış, 1980 Sonrası Türk Öyküsünde Tarihsel Süreç başlıklı bölümlerde Türk edebiyatında öykü türünün gelişiminde yapısal farklılıklara odaklanarak bir tarihsel alt yapı verilmiştir. Her bölümde de öykü türünün toplumun içinde bulunduğu siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel değişimlerden nasıl etkilendiği ele alınmıştır. Bu değişimden etkilenen yazarların tematik farklılıklarından çok eserlerini oluştururken biçimsel ve anlatım tekniği bakımından nasıl ürünler ortaya koyduğu incelenmiştir. Tezin son kısmında teori bölümünün uygulandığı öykü metinleri ve bu metinlerin yazarları hakkında incelemeler yer almaktadır. Tezin uygulama bölümüne alınan yazarlar doğum tarihlerine göre kronolojik sırayla şöyledir: Ali Teoman, Necati Tosuner, Cemil Kavukçu, Jale Sancak, Necip Tosun, Nalan Barbarosoğlu, Kürşat Başar, Ayfer Tunç, Murat Gülsoy, Behçet Çelik, Mine Söğüt, Ali Ayçil, Ahmet Büke, Murat Yalçın, Sema Kaygusuz, Şebnem İşigüzel. Seçilen öykü metinlerinde anlatım tekniklerinin anlatı ritmine katkısı değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra 1980 sonrası Türk öyküsünün genel panoramasını çıkarabilmek için seçilen öykücülerin öykü anlayışları, öykülerinde kullandıkları anlatım teknikleri, bakış açıları, içerik yaklaşımları da ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Sonrası Türk Öyküsü, Öykü, Anlatım Teknikleri, Anlatı Ritmi.

In the construction of the story type, which is a fictional text, the main skeleton of the fiction is the plot; the time, place and heroes that support it can be considered as the basic building elements. The concept of time, among the basic structural elements, has an important place in terms of the reception of a text. Narration techniques during this act of reception also have a place worth investigating in creating the time fiction. The thesis study deals with the effect of narrative techniques, which are the basic tools of the structural elements that make up a fictional text, on the narrative rhythm covering the concept of time. In the Introduction part of the study, the relationship between the concept of time, which is one of the elements of the surface structure, and the narrative rhythm, according to the semiotic analysis in a fictional text is discussed. In this section, the scope of the concept of time, which is one of the basic structural elements of the text, its value in the text, what the rhythm of a text means, how this affects the whole structure of the text and the duality at the base of the text are explained. In the second part, it has been evaluated to what extent the importance of the structural element in the design of fictional texts has changed in the transition from modernism to postmodernism, and how the principles of semiotics, one of the text analysis methods of postmodernism, affect the narrative rhythm. The third and fourth sections is the section that includes the study area and the theory part of the thesis. All the narration techniques chosen and explained here are important in terms of affecting the narrative rhythm. The original aspect of the study is to analyse the narrative techniques by classifying them under the headings of order, duration, frequency, mode and voice to explain the positioning between the fictional time of the text and the discourse time of the narrator and to interpret the rhythm there. In the fifth, sixth and seventh parts of the study, basic information about the 'short story' genre to which the theory will be applied, the historical development of the short story genre, the classification of the story genre and the place of the modern story in the history of Turkish and World literature are discussed. After the historical process of the story genre is given, a historical background is given by focusing on the structural differences in the development of the story genre in Turkish literature in four sections titled A View of Turkish Story from 'Tanzimat' to 'Cumhuriyet' Trough Narrative Techniques., A View of Turkish Story Between 1923-1950 Through Narration Techniques, A View of Turkish Story Between 1950-1980 Through Narration Techniques, Historical Process in Turkish Story After 1980. In these chapters, how the story genre is affected by the political, social, economic, and cultural changes in the society is discussed. It has been examined how the writers who were affected by this change produced products in terms of form and expression technique while creating their works, rather than their thematic differences. In the last part of the thesis, there are analysis about the story texts and the authors of these texts. The authors included in the application section of the thesis are as follows, in chronological order: Ali Teoman, Necati Tosuner, Cemil Kavukçu, Jale Sancak, Necip Tosun, Nalan Barbarosoğlu, Kürşat Başar, Ayfer Tunç, Murat Gülsoy, Behçet Çelik, Mine Söğüt, Ali Ayçil, Ahmet Büke, Murat Yalçın, Sema Kaygusuz, Şebnem İşigüzel. The contribution of the narrative techniques to the narrative rhythm in the selected story texts was evaluated. In addition to this, to obtain the general panorama of the Turkish story after 1980, the story understanding of the selected storytellers, the narrative techniques they use in their stories, their perspectives and content approaches are also discussed in detail. Turkish Story After 1980, Short Story, Narrative Techniques, Narrative Rhythm.
Keywords: 1980 Sonrası Türk Öyküsü; Anlatı Ritmi; Anlatım Teknikleri; Narrative Rhythm; Narrative Techniques; Öykü; Short stories, Turkish; Short Story; Turkish literature; Turkish Story After 1980; Türk edebiyatı; Türk öyküleri