Aziz Mahmud Hüdâî'nin Tecelliyât adlı eseri üzerine nablusî'nin şerhi (tahkik ve değerlendirme) - Mekki, Huda Ezeldin Siraj (My University, 2019)
Bu çalışma, AbdülganîNablusî tarafından kaleme alınan Lemeâtu’l-berkı’nnecdîŞerhu Tecelliyâti Mahmud Efendî el-Üsküdârî adlı eserin yazma nüshasınıninceleme ve edisyonunu ele almaktadır. Müellif bu eserde tasavvufun halleriniaçıklamaktadır. Çalışma, yazma sahibi Şeyh Aziz Mahmud Hüdâî’nin şahit olduğuilahî tecellîlerin şerhi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Müellif, Allah yoluna sülûkettiğinden beri mahzar olduğu bu tecellîleri başından sonuna kadar, kaderdeki vukusıralamalarına göre tarihleyerek zikreder.Eser, Yüce Allah’a hamd, tüm yaratılmışların önderi Efendimiz Hz.Muhammed’e, onunâline, ashabına, ve onları güzellikle takip edenlere salat ve selamtakdimiyle başlar.Müellif bu girişin ardından neseb-i şerifini ve Nakşibendî tarikatına intisabınıanlatır. Bu bağlamda seleflerini ve dedelerini zikreder. Sonra bu yazmanın kendisinenasıl ve ne zaman ulaştığını, yazarını ve onun makamını anlatır. Bu kitapta geçenlerinonun yaşadığı bütün tecelliler olmadığını, çünkü ona ihsan edilenİslam, iman ve ihsannurlarını bir sayıyla sınırlamanın mümkün olmadığını hatırlatır. Bu eseri telifetmesinin en önemli sebeplerinden birinin,Hak yoluna adım atan müritlerin vasılilallaholanariflerin yollarında diri ve faal olmalarını temin, bir diğerinin Allah’ınnimetlerini anarak sonradan gelenlerinHazretin makamını tanımalarına veseli olmak,böylelikle nesep veya tabi olma yoluyla kendisine mensup olanlara saygı gösterilerekbüyük faydalara ulaşılmasınısağlamak olduğunu söyler.Sadece nur sahiplerinin vakıf oldukları sırlar ve gizemler vardır. Nablusî günlerve ayların faziletleri ve hikmetleri hakkında ilginç bilgiler verir. Bir şeyhe tabiolmanın faziletini anlatırken, “Her insanın biat ettiği ve ahitleştiği bir şeyhi olmalıdır”der. Sonra kalpten, onun sırlarından, insanlar hakkında hüsnü zan sahibi olmaktan,kelime-i tevhid getirenleri kafir ilan ederek onlara düşmanlık beslemektensakınmaktan bahseder. İman ehli olanlar, dünya dolusu günahla gelseler, Allah’a şirkkoşmadıkları sürece O’nun dostları olduklarını ve Allah’ın kendilerini bağışlayacağınısöyler. “Dostluğu sabit olan ile savaş batıldır. Yüce Allah’ın saldırganlığını sizegöstermediği kimseyi düşman edinmeyesiniz” der. Müellif hayattan,ölümden, gayb-ıilahî ile şehadet âlemini birbirinden ayıran Berzah âleminden bahseder. Cenneti,türlerini ve cennet ehlinin sıfatlarını anlatır. Sonra mübeşşirattan bahseder ki5bunlardan biri sadık rüyadır. Yine vahdet makamından yani çokluğun (kesret) yokolmasının ardından Hakk’ın vahdetinden bahseder. Zahirî kemal ehli ve Verâset-iMuhammedîye sahiplerinin sıfatlarından söz eder. İdeal varlığın (el-vucûd el-Misâlînin) mertebelerini ele alırken Hazret-i İbrahim’in (a.s) hayatına değinir veHazret-i Adem’i (a.s) anlatır.“Musîru’-ğarâm fî ziyâreti’l-Kudsi ve’ş-Şâm” adlıeserde geçtiği gibi, Hazret-i Musa’nın (a.s) Rabbi’ni görme isteğinden, Nübüvvetmakamından, Risâlet makamından, âlemlerin türlerinden bahseder. Ayın yarılmasıhadisesinden bahseder. Bunun bazı veliler için de olabileceğini söyler. Tecellî ve içaydınlanmadan (inkişâf-ı zâtî), misâl âleminden ve ebedî hayat iksirinden söz eder.Bu iksir, bahsi geçen ruhanî nehrin aktığı kaynağın ta kendisidir ki o da Yüce Allah’ınemridir. Gökler ve yer O’nun emri ile ayakta durur. Bunun hakikatine eren kimsenefsanî hayat değil, ilahî hayat bakımından daima canlıdır. Diğeri bir gün elbet sonbulacaktır. Yolun gayesi Yüce Allah’tır. O, bütün gaypları bilendir. Eser dua ilebiter.1Bu araştırmada kullandığımız metot, tümevarımcı ve açıklayıcı yöntemdir.Çalışmam esnasında yazma eserlerin edisyon kritik yöntemine de bağlı kaldım.Araştırmam, gerekli ilgiyi görmesini umduğum bazı netice ve tavsiyelerletamamlandı.Araştırma bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır: Girişte, tasavvufta tecellianlayışı, tecellilerin yazıya geçirilme geleneği ve Aziz Mahmud Hüdâî’ninTecelliyatından örnekler verildi. hayatı ve eserlerini; ikincibölüm, Nablusî’nin hayatını ve eserlerini; üçüncü bölüm Lemeât’ın yaz nüshaları,içerdiği temel tasavvufi konuları, sonuç ve kaynakları,dördüncü bölüm ise tahkikedilen metin, fihrist ve indeksleri kapsamaktadır.

This the research and study of the manuscripts (the explanation of AbdulghanyAl-Nabilsy about the manifestations of Mahmud Efendi Al-Uskudari) in which thestates of Sufism are explained.This research concentrates on explaining the divine manifestations the sheikhwho owns the manuscripts . he has explained these manifestations from the beginninguntil the end of his status and dated them according to their occurances since heentered to the path of Allah .The manuscripts starts with thanking Allah and greeting the prophetMohammed who has revealed the mysterious secrets of this world and hiscompanions who accompanied him while the verses of Quran were being sent fromthe skies .Then he states that he has joined the Nakshibendy cult and mentioned about itssuccessors and ancestor. He also explained how this manuscript arrived to him andwho is its owner. The manuscript reveals the light of his belief and Islam as well asthe paths that are being followed by the disciples in order to reach Allah . he mentionsabout his successors and that the followers should obey him in order to get benefited .There are also secrets and mysteries known by people of light. He starts with thefirst day of the week which is Saturday and the first day of the Zilkade month. He tellsabout the virtues of the days and months and obeying the sheikh saying ,Each humanbeing should have a sheikh to whom he shows his commitment and allegiance just asthe city of Constantine which has been exposed to siege. He tells about the heartandits mysteries, thinking well of people, believing that there is no god but Allah and notcoming against the people who think so. he tells that you should not be the enemy ofany person to whom Allah does not ask you to be so . He also talks about the life afterdeath and about the martyrs. He tells about the heavens and the kinds of the heavensas well as the people living there. He tells about the oneness of Allah after everythingdiminishes . he tells about the good believers who follow the path of prophetMohammed and Ibrahim and about the first prophet Adam . he mentions about thebook(The exciting visit to Jerusalem and Damascus) and tells about prophet Moseswho witnesses Allah . he tells about the rankings and degrees of prophets and some7saints . he also tells about his own manifestations and the water of eternal life which isthe starting point of the spiritual river . he tells that he who lives the life according tothe divine path becomes eternal instead of mortal .He emphasizes that Allah who know all of the secrets and mysteries of thisworld is able to direct us through the right path . he sent us the prophets in order to getus out of darkness and show us the light and protect us from committing sins . Allahforgives our sins and he is always merciful towards us and we are very thankful tohim for this reason .These are words of Mahmoud Efendy AL-Uskudary that has come out of hismanifestations inspired to him by Allah .The method of this study is inductive and reading these manuscripts leads us toacouple of results and recommendations that should be taken into considerationThe study consists of an introduction and of four parts. The first part for AzizMahmoud Hüdâî and for his living and his produstions. The sections partforAbdulghany Al-Nabilsy and for his living and his produstions. The third sections forLemeât and its content, andthe result, the bibliography. The four part consists of themain text of the implementer, the references, the sources and the index.
Keywords: Aziz Mahmut Hüdai; Nablusi; Nablusi Aziz Mahmut Hüdai; Şerh; Tecelliyat