Abdülkadir Meragi ve Camiu’l-Elhan’ı - Sezikli, Ubeydullah (My University, 2007)
Grek müzik eserlerinin Arapça’ya tercümesi ile birlikte, İslam dünyası ilk kez mûsikînin nazarî planını incelemeye başlamıştır. Bu dönemden sonra birçok mûsikî nazariyatı eseri yazılmıştır. Yazıdan başka kayıt imkânının olmadığı bu dönemlerin mûsikîleri hakkında bize en önemli bilgileri, mûsikî nazariyatı kitapları vermektedir. En önemli mûsikî nazariyatçılarından birisi olan Safiyyüddîn’nin sistemini genişletmenin yanı sıra Abdülkâdir-i Merâgî’nin kendi sistemini de ortaya koyduğu en önemli eseri Câmiu’l-elhân dır. Araştırmamızı üç bölüme ayırdık: 1. Bölüm’de bu döneme kadarki mûsikî faaliyetlerine kısaca temas ettikten sonra o dönemin siyasî ve ilmî durumunu anlatarak asıl konumuz olan Abdülkādir Merâgî’nin hayatı ve eserlerini inceledik. Son olarak kendisinin yazdığı otobiyografisinin Türkçe tercümesini verdik. 2. Bölüm’de Abdülkādir-i Merâgî’nin ses sistemi, ikā konularındaki görüşlerini ve çalgılar hakkındaki tespitlerini vermeye çalıştık. Ayrıca bazı konularda İbn-i Sînâ, Fârâbi ve Safiyyüddîn’in görüşlerine de yer vererek konuları aydınlatma gayretinde olduk. 3. Bölümde Câmiu’l-elhân’ın Türkçe tercümesini verdik. Çalışmamızın ekinde ise saha araştırmacılarının bizzat eserin orijinalini görebilmeleri için tercümede esas aldığımız Nuruosmaniye Ktp’ndeki 3644 numaralı müellif nüshasını verdik Abdülkādir-i Merâgî’nin hayatını ve Câmiu’l-elhân isimli eserini incelemeye çalıştığımız bu araştırmanın sonucunda mûsikî araştırmacıları için kaynak olabilecek bir eser ortaya çıkmıştır. Mûsikî nazariyatı ile ilgili bir çok eserde bir kaç satırla verilen Câmiu’l-elhân tercümeleri böylece eserin tamamı görülerek kaynak gösterilme şansına kavuşmuştur

With the translation of Grecian music Works to Arabic, İslamic world have firstly began to investigate theoretical plan of music. After this period a lot of music theory works were written. Music theory works give us the the most important knowledges about the music of this period in which there is no recording facility except inscription. Abdulkarir-i Meragi’s most important work is Câmiul’l-elhan in which he both extended Safiyyuddin’s system who is one of the most important theorists and presented his own system. We sperated our investigation into three parts. İn the first part, after toucting to music activities continuing to that period, explaining this period’s political and scientific situation we investigated Abdulkadir Meragi’s life and Works that are our main subject. Finally we gave the translation of his autobiography. İn the second chapter, we tried to give Meragi’s audio system, his ideas of ikā and his determinations of musical instruments. Also giving place to ideas of Avicenna, Al-Farabi and Safiyyuddin, we were in effort of illuminating some issues. İn the third chapter, we gave the translation of Camiu’l-Elhan. And in the appendix of our study, for field investigators to see the original version of the work itself, we gave the auther’s own copy which we take as a base in our translation and which is in Nuruosmaniye Library with number 3644. İn the end of this study where we try to investigate life of Abdulmeragi and his work called Camiu’l-Elhan, a work which can be a source for all music investigators come into light. Thus, considering the whole work, Camiu’l-Elhan translations which are given in alot of works concerning to music theory only with several lines, catched the luck of being given as a source.
Keywords: İslam Dini; İslam Tarihi