Türk ceza hukukunda marka hakkına tecavüz suçları - Uçak, Umay İrem (My University, 2022)
Başlangıçta mal ve hizmetleri, onları tüketenlerin kolaylıkla ayırt edebilmesi amacıyla kullanılan markalar, zaman içinde bu temel ve ilkel özelliklerini aşarak, mal ve hizmetin kalitesine ve hatta bunları sunanların güvenilirliğine ilişkin fikir veren önemli işaretlere dönüşmüşlerdir. Üretim ve tüketim arasındaki ilişkiyi bu denli etkileyen marka kavramının ticari ve sosyal yaşamdaki etkisinin büyüklüğü arttıkça, kamu düzenini ilgilendiren bir konu haline gelmesi kaçınılmaz olmuş ve marka haklarına ilişkin korumanın yasal zeminin güçlendirilmesi ve marka haklarına yönelik ihlallere karşı mücadelenin daha etkin biçimde yürütülebilmesi amacıyla, marka haklarına yönelik suçlar ve bu suçlar için öngörülen yaptırımlara 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nunda yer verilmiştir. Marka haklarına ilişkin ceza hukuku koruması, marka hukuku disiplininin geçmişi düşünüldüğünde görece genç bir alan olarak kalsa da yüksek hızdaki ticari, teknolojik ve sosyal dönüşüm sebebiyle, marka haklarına yönelik suçlarla mücadelenin de aynı hızla çetinleştiği söylenebilir. Nitekim teknolojik ilerleme ve sosyal medyanın gelişimi marka hakkı ihlali suçlarının tespitini kolaylaştırdığı kadar bu suçların işlenmesini de kolaylaştırmaktadır: Teknik gelişmeler marka taklitçiliği eylemlerinin “başarı” oranını arttırırken sosyal medyanın etki alanının genişliği ve bu genişlik sebebiyle kontrolünün zorluğu da taklitçilik eyleminin engin boyuttaki sanal bilgi yığını içine kaybolmasına sebep olmaktadır. Bu durum da marka sahiplerinin haklarının, markalara güvenen tüketicilerin ve en nihayetinde toplumdaki güven algısının, bir başka deyişle kamu düzeninin korunmasında daha etkin ve caydırıcı uygulamalar için arayışa girilmesine sebep olmaktadır. Çalışmada öncelikle geçmişten bugüne marka kavramının Dünya’da ve Türkiye’de geçirdiği değişimler incelenecek ve ardından marka kavramı güncel Türk hukuk mevzuatı çerçevesinde detaylı biçimde açıklanmaya çalışılacaktır. Marka kavramına ve marka haklarının korunmasına dair genel bir çerçevenin oluşturulmasın takiben, marka hakkının ihlali suçlarının Türk hukukunda düzenlenişi ele alınacaktır: Marka hakkının ihlali suçlarının unsurları, öngörülen yaptırımlar, soruşturma ve kovuşturma usulleri. Marka hakkı ihlali suçlarının güncel mevzuat düzeyinde değerlendirilmesinin ardından marka hakkı ihlali suçların ilişkin olarak Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin “marka hakkına tecavüz” suçuna dair kararlarının bir değerlendirmesi yapılarak, temyiz mahkemesinin yönelimleri tespit edilmeye çalışılacaktır. Neticeten, marka hakkı ihlali suçlarına karşı özgürlük ve güvenlik hakkını sınırlayıcı hapis cezasını dahi öngörmüş olan bu ceza hukuku korumasının, Türkiye’de hâlen ticari hacmi oldukça büyük olan bu eylemlerin önüne geçilmesinde neden yeterli caydırıcılığa sahip olamadığı üzerinde durulacaktır.

Trademarks, which were initially used for providing distinctiveness to the goods and services with the purpose of making them easily distinguishable among other procuders’ goods and services and recognisable to those who consume them, have surpassed these basic and primitive features and transformed into signs that give an opinion about the quality of goods and services and even the reliability of those who provide them. Since trademarks have critical effects on the relation between production and consumption and thus started to have a bigger impact on daily commercial and social life, it was inevitable that protection of trademarks becoming a matter of public order, so in order to strengthen the legal basis of the protection of trademark rights and to carry out the fight against violations of trademark rights more effectively, the crimes against trademark rights and the criminal sanctions for these crimes are regulated under the Industrial Property Law No. 6769, which came into force on 10.01.2017. Even though the criminal law protection of trademark rights remains a relatively young field of law considering the past of the trademark law as a sub-discipline, it can be said that the fight against trademark crimes has become more difficult due to the high paced transformations of commercial, technological and social spheres. As a matter of fact, technological progress and the development of social media not only facilitates the detection of crimes against trademark rights, but also facilitates these crimes: While technical developments increase the success rate of trademark counterfeiting actions, the vastness of the social media's area of influence and the difficulty of its control due to this width also helps the counterfeiting act dissappear into a colossal virtual stack of information. This situation leads to the search for more effective and deterrent practices in protection of the rights of trademark owners, consumers trusting those trademarks and ultimately the trust in the society, in other words, public order. In this study, the changes that the trademark has undergone will be examined firstly, then the trademark as a concept will be explained in detail within the framework of current Turkish legislation. Following the establishment of a general framework regarding the concept of trademark and the protection of trademark rights, the regulation of crimes against trademark rights in Turkish law will be discussed: Elements of crimes against trademark rights, criminal sanctions envisioned and investigation and prosecution procedures of these crimes. Following the examination of crimes against trademark rights at the current legislative level, an evaluation of the rulings of the Criminal Chamber no.19 of the Supreme Court of Appeals regarding the infringement of the trademark rights crime will be made with the aim of determining the perspective and tendency of the Supreme Court in these cases. Lastly, it will be discussed why trademark crimes still have a large commercial volume in Turkey with the emphasize on the fact that even with criminal law protection which envisions a prison sentence that limits the right to freedom and security.
Keywords: Ceza hukuku; ceza muhakemesi Trademark law; crimes against trademark rights; Criminal law; criminal procedure law; fikri ve sınai mülkiyet; intellectual and industrial property; marka hakkını ihlal suçları; Marka hukuku; Turkey; Türkiye