Tanzimat, ara nesil, Servet-i Fünun dönemi Türk Edebiyatı’nda tarihî ve edebî şahsiyetler üzerine yazılan şiirler - Kemerci, Saime (My University, 2020)
Romantizm akımıyla edebiyatta belirginleşen birey, Batı’ya yönelen ve yenilik hareketleri içerisine giren Osmanlı edebiyatında da kendini XVIII. yüzyıldan itibaren göstermeye başlar. XIX. yüzyılın önemli edebî hadiselerinden olan Tanzimat, Ara Nesil ve Servet-i Fünûn dönemlerinde ferdî duygular sebebiyle yavaş yavaş kaside geleneği farklılaşır ve tarihî şahsiyetlerin ele alınış biçiminin değişmesinin yanı sıra edebî şahsiyetlere de şiirler yazılmaya başlanır. Tanzimat, Ara Nesil ve Servet-i Fünûn Dönemleri üzerinde yapılan bu çalışma, Türk Edebiyatı’nda şiir alanındaki söz konusu değişimi ele almıştır. Tarihî şahsiyetlere yazılan şiirlerdeki değişikliğin ve yeni bir tavır olarak edebî şahsiyetlere yazılan şiirlerin ele alındığı çalışmamızda Tanzimat döneminden; Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Recaizâde Mahmut Ekrem, Abdülhak Hâmid Tarhan ve Muallim Naci; Ara Nesil’den Mehmed Celâl, Nigâr Hanım, Müstecâbizâde İsmet ve Menemenlizâde Tahir, son olarak da Servet-i Fünûn döneminden Tevfik Fikret, Cenab Şahabeddin, İsmail Safâ, Hüseyin Sîret Özsever, Celâl Sahir Erozan ve Ali Ekrem’in tarihî ve edebî şahsiyetlere yazdığı şiirlere yer verilmiş ve incelemesi yapılmıştır.

The individual concerned with romanticism in literature begins to appear from the XVIII century in Ottoman literature, which turned towards the West and became part of the innovation movements. During Tanzimat, Ara Nesil and Servet-i Fünûn periods, the poetry tradition was gradually differentiated due to personal feelings and along with the changes in the way of refering to the historical figures, poems were also started to be written to literary personalities. This study on Tanzimat, Ara Nesil and Servet-i Fünûn periods analysed the change in the field of poetry in Turkish literature. In this study, which is dealing with the changes in poems addressing to historical figures and the poems addressing to literary figures, the poems written by Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Recaizâde Mahmut Ekrem, Abdülhak Hâmid Tarhan and Muallim Naci from the Tanzimat period, and Mehmed Celâl, Nigâr Hanım, Müstecâbizâde İsmet and Menemenlizâde Mehmed Tahir from the Ara Nesil period, and finally Tevfik Fikret, Cenab Şahabeddin, İsmail Safâ, Hüseyin Sîret Özsever, Celâl Sahir Erozan and Ali Ekrem Bolayır from the Servet-i Fünûn period to historical and literary figures were included and analysed.
Keywords: Ara Nesil; Birey; edebî şahsiyetler; historical figures; History and criticism; kaside; literary figures; ode; Servet-i Fünûn; Servet-i Fünûn Individual; Tanzimat; Tarih ve eleştiri; tarihî şahsiyetler; Turkish literature; Türk edebiyatı