Hukuk antropolojisi açısından töreye dayalı evlilik türleri ve berdel uygulamaları - Eraş, Şebnem (My University, 2002)
Bu çalışmada, töreye dayalı evlilik türlerinden, kadın değişimine dayanan bir evlilik yöntemi olan, berdel evliliğinin hukuk antropolojisi açısından incelenme yöntemleri araştırılmıştır. Bir alan çalışması sonucunda, berdel evliliğinin uygulanış biçimleri ile ilgili olarak toplanan verilerin töre kuralları hakkında yapılacak daha ileri çalışmalara zemin hazırlaması amaçlanmıştır. Töre uygulamaları, hem hukuki hem sosyolojik hem de antropolojik birçok çalışmanın konusu olmuştur. Her ne kadar birçok konu, farklı disiplinlerin alanına girse de kullandıkları yöntemler bakımından farklı gelenekler oluşturmuşlardır. Yine de temel ayrım bu disiplinlerin doğuş ve gelişme dönemleri ile ilgilidir. Birinci bölümde, insan bilimlerinin tarihsel gelişimi içerisinde diğer sosyal bilimler ile ilişkileri açıklanmaya çalışılmış ve genel olarak sosyal bilimlerde yöntem sorununa değinilmiştir. Konusu insan, toplumlar ve kültürler olan antropolojinin incelediği konulardan biri de hukuktur. Birinci bölümün sonunda hukuk antropolojisi ve yaşayan hukuk tartışmasına da yer verilmiştir. İkinci bölümde, Akrabalık ilişkileri, aile ve evlilik hakkındaki genel açıklamalar ve bu konularla ilgili çeşitli yaklaşımlar üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise, berdel geleneği örnek olaylarla açıklanmaya çalışılmıştır. Akrabalık ilişkilerinin kapitalistleşme ve küreselleşme süreci içerisinde, geleneksel yapıdan dönüşen modern yapılarda güç ve çıkar ilişkileri olarak devam etmesi, konunun çok boyutlu özelliğini ortaya koymaktadır. Berdel ve berdel ile oluşan akrabalık ve güç ilişkileri örüntülerinin sosyal ve antropolojik bir süreç olarak incelendiği çalışmalara literatürde rastlanmakla birlikte; bu çalışma, berdel'in hukuk antropolojisi disiplini aracılığıyla ele alınmasının ilk örneğini oluşturmaktadır. Bu nedenle çalışmanın sonuç kısmında, berdeli, liberal hukuk kurallarının kalıpları aracılığı ile neden yorumlayamayacağımız tartışılmış ve bu yolla berdel geleneğine tarihsel süreç içinde diğer tüm bağlamlarla birlikte (ekonomik/ sosyal ve/ güç dengelerinin oluşumları) dönüşen ve onları da etkileyip dönüştüren bir sosyal örüntü olarak bakılması gerektiği savunulmuştur. Berdel geleneği ile ilgili gözlemlerimiz sonucunda, töre kurallarının ve geleneksel yaşam biçimlerinin araştırılmasında; antropolojide kullanılan yöntemlerden yapısal işlevselci yaklaşım ile yapısalcı yaklaşımın kullanılmasının eksik sonuçlara varacağı kanaatindeyiz. Geleneğin bir yaşayan hukuk oluşturup oluşturmadığının ve töre kurallarının işleyişinin anlaşılabilmesi için, berdel evliliğinin kuralları ve içkin olduğu akrabalık ve dayanışma sisteminin ekonomik ve sosyal bağlamlarını gözlemleyebileceğimiz bir tarihsel süreç araştırması gerekli görülmektedir.

The subject of this study is the analysis of Berdel, a traditional form of marriage based on the reciprocal exchange of women, through the perspective of the anthropology of law. It is aimed that the data on berdel practices, which were collected through a field study, will lay the ground for future studies on customary norms. The practice of custom has been the subject of a large number of both sociological and anthropological studies. Though the subject has been covered by a number of scientific disciplines, all these disciplines have utilised different methodological approaches to analyse it. Yet, the most fundemental distinction between these disciplines is to be found in their historical birth and development phases. Therefore, in the first part of the study we have analyzed anthropology's relations with other social sciences through its historical development, and also discussed the general problem of method in social sciences. Anthropology, which studies people and their societies and cultures, also deals with law. In the end of the first part, the discussion concerning the anthropology of law and living law has also been studied. In the second part, general theories and approaches concerning kinship, family and marriage have been analyzed. The third part consists of an attempt at explaining the berdel tradition through a number of case studies. The continuity of kinship relations in structures undergoing a process of capitalist transformation and globalization gives the subject a multifaceted character. Although the literature includes a number of anthropological and sociological studies on the berdel tradition and on the kinship and power relations created through the berdel, our study is the first analysis of the berdel through the perspective of the anthropology of law. Therefore, the conclusion part of our study includes a discussion concerning why it is impossible to understand berdel in the framework of liberal legal norms, and the necessity of understanding berdel as a social phenomenon, which in its historical evolution has affected and been affected by all other spheres such as economics, social dynamics and power relations. As a result of our observations on the berdel tradition, we think that the implemenatation of structuralist and structural/ functionalist approaches, in the analysis of customary norms and traditional lifestyles will lead to unsatisfactory results. In order to assess whether tradition has created a living law, and to understand the functioning of customary norms, it is also necessary to carry out a historical analysis of the economic and social dimensions of the norms of berdel and the system of kinship and solidarity which it is a part of.
Keywords: Cinsiyetlerin ilişkilerine ait kurumlar; Evlilik; Evlilik ve aile_Evlilik tipleri; Hukuk_Kamu Hukuku; Kurumlar; Toplum bilimleri