Rivayet kitaplarında esbâbü’l-hadîs - Demir, Serkan (My University, 2016)
RİVAYET KİTAPLARINDA ESBÂBÜ’L-HADÎS “Rivayet Kitaplarında Esbâbü’l-Hadîs” isimli bu mden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, metodu ve kaynakları hakkında bazı bilgiler verilmiş, ardından tezin kavramsal çerçevesini oluşturan esbâbü vürûdi’l-hadis, esbâbü nüzûl, sebeb-i rivayet, siyak ve bağlam kavramları açıklanmıştır. Tezin birinci bölümünde; esbâb-ı vürûdi’l hadis ilminin tarihi gelişimi, hadis edebiyatı çerçevesinde ihtilâfü’l-hadis, nâsihü’l-hadis, garîbü’l-hadis ve şerhü’l-hadis gibi ilimlerle ilişkili olarak ele alınmış, ardından esbâb-ı vürûdi’l hadis alanında yazılan müstakil eserler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca sebeb-i vürûd bilgilerinin içeriğiyle ilgili bazı bilgilere de yer verilmiştir. Tezin “Fıkıh, Tefsir ve Siyer Eserlerinde Sebeb-i Vürûd Bilgilerinin Kullanımı” başlığını taşıyan ikinci bölümünde; hicrî ikinci ve üçüncü asırda söz konusu ilim dallarında yazılan birtakım eserlerde vürûd sebebiyle beraber zikredilen bazı hadisler incelenmiş, bu bilgilerden nasıl istifade edilebileceği noktasında bazı açıklamalar yapılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde ise, öncelikle hadislerin vürûd sebeplerinin tesbit yolları, tasnifi, taaddüdü ve hadisin anlaşılmasına etkisi konu edinilmiştir. Bu bölümde ayrıca esbâb-ı vürûdi’l-hadis ilminin neden istenen düzeyde gelişmediğiyle ilgili bazı tesbitler sıralanmıştır. Sonuç olarak; hadislerin söyleniş sebepleriyle ilgili hadis ilmi dışında fıkıh, tefsir ve siyer gibi farklı alanlarda yazılan eserlerden de istifade edilebileceği örneklerle gösterilmiş ve hadislerin anlaşılmasında bu ilim dallarından da istifade etmenin gerekliliği bu tez ile ortaya konulmuştur. Tezin giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, metodu ve kaynakları hakkında bazı bilgiler verilmiş, ardından tezin kavramsal çerçevesini oluşturan esbâbü vürûdi’l-hadis, esbâbü nüzûl, sebeb-i rivayet, siyak ve bağlam kavramları açıklanmıştır. Tezin birinci bölümünde; esbâb-ı vürûdi’l hadis ilminin tarihi gelişimi, hadis edebiyatı çerçevesinde ihtilâfü’l-hadis, nâsihü’l-hadis, garîbü’l-hadis ve şerhü’l-hadis gibi ilimlerle ilişkili olarak ele alınmış, ardından esbâb-ı vürûdi’l hadis alanında yazılan müstakil eserler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca sebeb-i vürûd bilgilerinin içeriğiyle ilgili bazı bilgilere de yer verilmiştir. Tezin “Fıkıh, Tefsir ve Siyer Eserlerinde Sebeb-i Vürûd Bilgilerinin Kullanımı” başlığını taşıyan ikinci bölümünde; hicrî ikinci ve üçüncü asırda söz konusu ilim dallarında yazılan birtakım eserlerde vürûd sebebiyle beraber zikredilen bazı hadisler incelenmiş, bu bilgilerden nasıl istifade edilebileceği noktasında bazı açıklamalar yapılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde ise, öncelikle hadislerin vürûd sebeplerinin tesbit yolları, tasnifi, taaddüdü ve hadisin anlaşılmasına etkisi konu edinilmiştir. Bu bölümde ayrıca esbâb-ı vürûdi’l-hadis ilminin neden istenen düzeyde gelişmediğiyle ilgili bazı tesbitler sıralanmıştır. Sonuç olarak; hadislerin söyleniş sebepleriyle ilgili hadis ilmi dışında fıkıh, tefsir ve siyer gibi farklı alanlarda yazılan eserlerden de istifade edilebileceği örneklerle gösterilmiş ve hadislerin anlaşılmasında bu ilim dallarından da istifade etmenin gerekliliği bu tez ile ortaya konulmuştur. Hadis, bağlam, sebeb-i vürûd ssertation, which is titled as Asbâb al-Ḥadîthin the Narration Books, consists of an introductionand three subsequent chapters. In the introduction section, purpose of the study, content and methodology of the study are examined. Also, concepts ofasbâb al-wurûd al-ḥadîth, asbâb al-nuzûl, sabab al-riwâya, ṣiyâqand context are explained as the conceptual framework of the study in this section. In the first chapter, historical course of the science ofasbâbwurûdal-ḥadîthis explored in relation to such sciences in the context of ḥadîth literature asikhtilâf al-ḥadîth, naṣîḥ al-ḥadîth, gharîb al-ḥadîth, andsharḥ al-ḥadîth, which is followed by a detailed analysis of separate works written in the science ofasbâb wurûd al-ḥadîth. In addition, this chapter also provides some information on the content of the information regardingsababal-wurûd. In the second chapter, Making use ofthe information regardingsababal-wurûdin the works ofFiqh,Tafsîr, and Siyar, an analysis of some of the traditions recordedwith theirasbâb al-wurûdin the books written within the above mentioned sciencesis provided along with some explanations on how to benefit fromthe information regardingsababal-wurûd. The third chapter firstly deals with ways to identifyasbâb wurûdof traditions along with classificationandtaʿaddudthereof as well as its impact on the way traditions are understood. Finally, it draws conclusions about why the science ofasbâb wurûd al-ḥadîthhas not developed up to the desired level. In conclusion, this dissertation illustrates with examples the fact that in the matter of asbâb wurûd al-ḥadîth, one can benefit not only from the literature of the science ofḤadîth,but also from the works written within the sciences ofFiqh,Tafsîr, and Siyar, and thus itdemonstratesthenecessityof making use of theliteratureof thesesciences besides the science ofḤadîth in order to better understand traditions. hadith, context, sabab al-wurûd
Keywords: Hadisler; İslam dini