Avrupa Birliği'nin diğer ülkelerle imzaladığı ikili anlaşmaların dünya ticareti ve Türkiye ekonomisine etkileri - Kızıltan, Selin (My University, 2021)
Ülkelerin dünya ticaretini arttırmak için bulundukları girişimlerde küreselleşme ve bölgeselleşme kavramalarının önemli bir yeri bulunmaktadır. Küreselleşme, uluslararası ticaret açısından önem taşımaktadır. Küreselleşme yaklaşımında, GATT(Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması)’ a göre ülkeler arasında yapılan ticarette engellerin ve kısıtlamaların ortadan kaldırılması öngörülmüştür. Diğer yaklaşım ise bölgeselleşme olmaktadır. Küreselleşmeye göre daha dar kapsamlıdır. Bölgeselleşme, bir bölgede coğrafi olarak yakın ilişkiler içerisinde bulunan ülkelerin birbirleriyle ticaret ve diğer bağlantılarının serbest bırakılmasına dayanmaktadır. Dünyada gelişen küreselleşme hareketleriyle bölgeselleşme hareketleri de ortaya çıkmıştır. Bugünkü Avrupa Birliği’nin temelini oluşturan EFTA( Avrupa Birliği Serbest Ticaret Anlaşması) bir bölgeselleşme hareketi olmaktadır. Serbest Ticaret Anlaşmalarının temelini Dünya Ticaret Örgütü oluşturmaktadır. Anlaşmaların amacı; ekonomik alanda ilişkileri güçlendirmek ve refah düzeylerini arttırmaktır. 1947 yılında imzalanan GATT(Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması) ile günümüzde uluslararası ticaretin şartları belirlenmektedir. Yapılan ikili anlaşmalardan en yaygın olanı serbest ticaret anlaşmalarıdır. Bu anlaşmaların temel hedefi, taraf olan ülkeler arasındaki ticaretin karşılıklı çıkarlar doğrultusunda arttırılmasıdır. Avrupa Birliği ve Türkiye birçok ikili anlaşamaya imza atmıştır.Söz konusu tez çalışmamda Avrupa Birliği’nin diğer ülkelerle imzaladığı ikili anlaşmalar ve bu ikili anlaşmaların dünya ticareti ve Türkiye ekonomisine etkileri anlatılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde bölgeselleşme ve küreselleşme kavramları teorik olarak anlatılmış ve Avrupa Birliği’nin oluşumu, siyasi ve ekonomik açıdan değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Avrupa Birliği’nin yaptığı Serbest Ticaret Anlaşmaları, Bölgesel, Ticaret Anlaşmaları, Tercihli Ticaret Anlaşmaları, Gümrük birliği ve Ekonomik Entegrasyonlar detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu anlaşmaların iç ve dış ticaretteki etkilerine bakılarak karşılaştırılmalı bir şekilde incelenmiş ve dünyadaki diğer ikili anlaşmalar da değerlendirilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Avrupa Birliği ve Türkiye’nin ilişkileri ele alınmış , Avrupa Birliği ve Türkiye arasındaki Gümrük Birliği Anlaşması’nın etkileri ve sonuçlarına bakılmıştır. Gümrük Birliği öncesi ve sonrasında ticaret verileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın bu bölümünde Türkiye’nin diğer ülkelerle yaptığı ikili anlaşmalar ele alınmıştır. Yapılan anlaşmalardan sonra yıl bazında dış ticaret istatistikleri incelenmiştir. Son bölümde ise yapılan ikili anlaşmalar sonucunda durumun ne olduğu anlatılmış ve karşılaştırma yapılmıştır.

Concepts of globalization and regionalization have an important place in the attempts to increase countries’ world trade. Globalisation is crucial in terms of international trade. In the globalization approach, it is predicted to eliminate obstacles and restrictions in trade between countries, according to GATT (General Agreement on Tariffs and Trade). An another approach is regionalization. It is narrower than globalization. Regionalization, is based on the liberation of the trade and other connections of the countries that have geografically close relations in one region. Regionalization movement appeared with the developing globalization movement in the world. EFTA (European Union Free Trade Agreement) which underlies of today’s European Union, is being a regionalization movement. World Trade Organization forms the basis of Free Trade Agreements. The aim of the agreements; to strengthen the relations in the economic field and to increase the levels of welfare. The current provisions of international trade are being determined today based on the GATT signed in 1947. The most common agreement of the bilateral agreements is free trade agreements. The basic purpose of these agreements is to increase the trade between the parties in the direction of mutual interests. The European Union and Turkey have signed many bilateral agreements. In this thesis study, the bilateral agreements that European Union has signed with other countries and the effects of these agreements on world trade and turkish economy has been described. In the first part of the study, the concepts of regionalization and globalization are explained theoretically and the evolution of the European Union is evaluated from a political and economic perspective. Free Trade Agreements, Regional, Trade Agreements, Preferential Trade Agreements, Customs Union and Economic Integrations made by the European Union are discussed in details in the second part of the study.These agreements have been axamined comparatively by looking at the effects on domestic and foreign trade and other bileteral agreements in the World have also been examined. In the third part of the study, the relations of the European Union and Turkey have been discussed, the effects and the consequences of the Customs Union Agreement between Turkey and the European Union have been analyzed. Trade data has been evaluated before and after the Customs Union. In the part of the study, Turkey made bilateral agreements with other countries has been discussed. After the agreements, foreign trade statistics have been examined on a yearly basis. In the last part, The situation, as a result of the bilateral agreements, has been explained and compared.
Keywords: Avrupa Birliği; Bilateral Agreement; Bölgesel Ticaret Anlaşması European Union; Economics; Ekonomi; European Union; Finance; Free Trade Agreement; International trade; İkili Anlaşma; Maliye; Regional Trade Agreement; Serbest Ticaret Anlaşması; Turkey; Türkiye; Uluslararası ticaret