Finansal serbestleşme sürecinde Türkiye ekonomisinde finansal derinlik ve baskınlık analizi - Cicioğlu, Şükrü (My University, 2009)
FINANCIAL DEEPENING AND REPRESSION ANALYSIS IN FNANCAL LIBERALIZATION PROCESS AT TURKISH ECONOMY Financial liberalization means reducing or removing the controls on national and international level from the different parts of constituonal structure, financial instrument and agent institutions on their activities. Financial liberalization, one of the neo-liberal policies, has been applied in many developing countries by IMF policies especially since 1980’s and this process was completed with decisions on January. Thus, it was aimed that enlarging credit amount, decreasing the interest rates to come international level and increasing the investments. The rate of credit amount to GNP has been rapidly narrowed since 1990. Although some important developments to the capital market indicators both market capitalization rate and transaction amount in financial markets haven’t been reached to the level of developed countries. On the other hand financial deepening on monetary indicators hasn’t increased seriously. Rapid increases in public expenditures and low tax revenues have enlarged public deficits since 1990. Insufficient saving rates for a developing country became lesser after 1990 and increasing at PSBR (Public Sector Borrowing Requirement) caused increasing of interest rates. Rising on interest rate affected the PSBR negatively and process has gone on as such. So, state has to get into depth so that it can pay depth interest payments. Continuously increasing public deficits and financing them by using domestic depth, undeepening financial markets, caused in real interest rates greater them economic growth.

FİNANSAL SERBESTLEŞME SÜRECİNDE TÜRKİYE EKONOMİSİDE FİNANSAL DERİNLİK VE BASKINLIK ANALİZİ Finansal serbestleşme ulusal ve uluslararası bazda finansal sektörün farklı bölümlerini oluşturan kurumsal yapıların , finansal enstrümanların ve aracı kurumların faaliyetlerine ilişkin düzenleyici kontrollerin gevşetilmesine ya da ortadan kaldırılmasına yönelik ölçümleri ifade etmektedir. Neo liberal politikalardan biri olan finansal serbestleşme özellikle 80’li yıllardan itibaren birçok gelişmekte olan ülkeye IMF politikalarıyla uygulamaya konulmuş,. Türkiye de 24 ocak kararları ve 1989 yılındaki 32 sayılı karar ile finansal serbestleşme sürecini tamamlamıştır. Böylece ülke ekonomisinde kredi hacminin genişlemesi, faiz oranlarının düşerek uluslararası faiz oranlarına yaklaşması, yatırımların artması amaçlanmıştır. 1990’lı yıllardan itibaren kredi hacminin GSMH’ya oranı hızla daralmıştır. Sermaye piyasası açısından bakılacak olursa gerek borsadaki şirketlerin piyasa değeri gerekse işlem hacmi itibariyle gelişme kaydedilse bile gelişmiş ülkelerin bu anlamda gerisinde kalınmıştır. Diğer yandan parasal göstergeler anlamında da finansal derinleşme önemli derecede artmamıştır.1990’lı yıllardan itibaren kamu harcamalarının hızlı artışı ve buna eşlik edemeyen vergi gelirleri, kamu açıklarının boyutunu büyütmüştür. Gelişmekte olan bir ülke için zaten yetersiz olan tasarruf oranının 1990 sonrası düşüş eğilimine girmesi, kamu borçlanma gereğindeki artışla birleşince faiz oranları üzerinde baskıya neden olmuştur. Faiz oranlarındaki artış, kamunun borçlanma gereğini olumsuz yönde etkilemiş ve süreç kendini besler hale gelmiştir. Dolayısıyla, kamunun borç faiz ödemelerini yerine getirebilmesi için tekrar borçlanması şeklinde bir kısır döngüye girilmiştir. Böylelikle ekonomide finansal baskınlık oranı yükselmiştir. Sürekli artan kamu açıkları ve bunun Devlet İç Borçlanma Senetleri ile karşılanması olgusu zaten derinliği olmayan, yeterince gelişememiş ve bankaların çok büyük bir bölümünü kapsadığı finansal piyasaların varlığı ve sermaye girişlerine dayalı büyüme politikası ile birleşince GSMH büyümesinin oldukça üzerinde seyreden reel faizlerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
Keywords: Finansal Sertleşme_Türkiye Ekonomisi