İbn Cerîr Et-Taberî’nin tefsir tercihlerinde siyakın rolü - Erkut, Şafak (My University, 2018)
İbn Cerîr et-Taberî (ö. 310/ 923) İslâmî ilimler geleneğinin önemli simalarından biridir. Onun Câmi‘u’l-beyân adlı tefsiri kendi zamanına kadar ulaşan tefsir rivâyetlerinin önemli bir kısmını içermesinin yanı sıra çoğunluğu dirâyet metoduna dayanan tercihlerle de dikkat çekmektedir. Müfessir, söz konusu tercihlerinin büyük bir kısmında gerekçe olarak siyâkı zikretmiştir. Bu çalışmada Taberî’nin doğru anlamı tespitte siyâka nasıl bir rol biçtiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Bir giriş ve üç ana bölümden oluşan bu çalışmanın giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verdik. Birinci bölümde Taberî’nin hayatını, eserlerini ve tefsir anlayışını ortaya koymaya çalıştık. İkinci bölümde siyâk kavramı üzerinde durup kavramın tarihsel süreçte bir anlam değişikliğine uğrayıp uğramadığını tespit etmeye çalıştık. Üçüncü bölümde ise müfessirin siyâktan hareketle yaptığı tercihleri örnekler üzerinden ele alıp tespit ettiğimiz diğer tercihlerine ulaşılabilmesi için referanslar verdik. Her bir örneğin ardından İbn Atıyye (ö. 541/ 1147), Zemahşerî (ö. 538/ 1144), Râzî (ö. 606/ 1209) ve İbn Kesîr’in (ö. 774/ 1373) aynı âyetle ilgili açıklamalarını aktarıp bölüm sonunda bu müfessirlerin ve Taberî’nin tercihlerini genel bir değerlendirmeye tâbî tuttuk.

Ibn Jarir al-Tabari (d. 310/ 923) is one of the most important scholar in the heritage of Islamic Sciences. al-Tabari’s Jāmi‘ al-Bayān is stood out for including significant part of riwayah of tafsir (Quranic Exegesis) that reached his time and preferences which mostly depends on method of dirāyah. For most of these preferences, Mufassir shows context (siyāq) as reason. In this study I examine the role of context in al-Tabari’s identifying of correct meaning.This study consists of an introduction and three main chapters. In the introduction section subject, method, purpose, and importance of the study is explained. In the first chapter, I demonstrate the life of Tabarī, his works and understanding of tafsīr. In the second chapter, I try to deal with the concept of context and its extension of meaning in relation to its historical course. In the third chapter, illustrating with examples his preferences via context, I give footnotes to other preferences that is identified in order to present them to the attention. After each example, I make general discussion on Tabarī’s preferences with that of al-Zamahsarī (d. 538/ 1144), al-Rāzī (d. 606/ 1209), Ibn ‘Atiyah (d. 541/ 1147) and Ibn Kasīr (d. 774/ 1373) in regard to their interpretation of same Quranic verses.
Keywords: Context; Criticism, interpretation, etc; Eleştiri, yorum, vb; Hermeneutics; Kur’an-ı Kerim; Preferences; Quranic Exegesis; Qurʼan; siyâk; Tabari; Taberî; tefsir; Tefsir bilimi; tercih