Phylogenetıc Analysıs Of Barbus And Lucıobarbus Specıes Lıvıng In The Euphrates Rıver Based On Mtdna Cyt B Gene Sequences. - OYMAK, SEYİT AHMET (My University, 2022)
Fırat Nehir sistemlerinde yaşayan balık türleri; kirlilik, balıkçılık, istilacı türlerin baskınlığı ve kentsel genişleme gibi insan baskısından dolayı tehdit altında olup yerli türlerin birey sayısının azalmasına neden olmaktadır. Bu türlerin başında da ekonomik önemi yüksek olan Barbus ve Luciobarbus cinslerine ait türler gelmektedir. Bu türlere ait popülasyonların devamlılığının sağlanması hem biyoçeşitlilik açısından hem de ekonomik açıdan oldukça önemlidir. Bu yüzden öncelikle mevcut türlerin tanımlanması ve genetik yapılarının ortaya konulması gerekmektedir. Bu çalışmada Fırat Nehir sistemlerinde yaşayan Luciobarbus ve Barbus cinslerine ait türlerin mtDNA cyt b gen dizileri ile filogenetik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada materyal olarak kullanılan balık örnekleri, Fırat nehir sistemine ait farklı lokalitelerden avlanan 5 türe ait 17 bireyden oluşmaktadır. Örneklerin morfolojik bakımdan tür tanımlamaları yapılmıştır. Buna göre türlerin; Luciobarbus xanthopterus, Luciobarbus kersin, Luciobarbus esocinus, Barbus lacerta ve Arabibarbus grypus olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra Total DNA izolasyonu balıkların kas dokusundan Ticari Kit kullanılarak yapılmıştır. İzolasyon sonucu elde edilen DNA’lar cyt b gen bölgesinin çoğaltılması için spesifik primerler kullanılarak PCR aşaması uygulanmıştır. Elde edilen PCR ürünleri ticari bir firmaya gönderilerek 3500 XL Genetic Analyzer cihazında dizi analizi yaptırılmıştır. mtDNA cyt b dizilerine ait veriler bilgisayar programları kullanılarak değerlendirilip FASTA formatına dönüştürülmüştür. Elde edilen Fasta formatındaki diziler hizalanmıştır. Türler arasındaki filogenetik analizler Komşu birleştirme ağacı (Neighbor joining tree) modeline göre MEGA X programında gerçekleştirilmiş ve filogenetik ağaç oluşturulmuştur. Analiz sonuçlarına göre A. grypus türünün diğer türlerden farklı olarak ayrı bir dal üzerinde konumladığı tespit edilmiştir. Barbus lacerta türü ise Luciobarbus türlerine daha yakın konumlanmıştır. Luciobarbus türleri ise tür düzeyinde ayrı dallar üzerinde bulunmuşlardır. Sonuç olarak çalışılan tüm türlerin mtDNA cyt b gen dizileri kullanılarak tür düzeyinde ayrımları net bir şekilde ortaya konulmuştur. Daha sonra yapılacak çalışmalarda bu türlere ait popülasyonların genetik özelliklerinin belirlenip koruma çalışmalarının popülasyon düzeyinde yapılması önerilmektedir.
Keywords: Temel Bilimler; Natural Sciences; Temel Bilimler (SCI); Doğa Bilimleri Genel; ÇOK DİSİPLİNLİ BİLİMLER; Natural Sciences (SCI); NATURAL SCIENCES, GENERAL; MULTIDISCIPLINARY SCIENCES; Multidisciplinary