Arap dili ve edebiyatı açısından İbn Hazm - Ergüven, Şahabettin (My University, 2007)
Tezimizin adı: Arap Dili ve Belagatı Açısından İbn Hazm el-Endelüsî’dir. Çalışmamızda; fıkıh, hadis, dinler tarihi, kelam, felsefe, mantık, soy bilimi, dil ve edebiyat gibi çeşitli alanlarda kitap ve risale olarak dört yüzden fazla eser kaleme alan İbn Hazm el-Endelüsî’nin hayatının ve eserlerinin incelenmesi, ilmî ve edebî kişiliğinin ortaya çıkarılması, dil ve edebiyat alanlarındaki görüş ve düşüncelerinin incelenmesi ve değerlendirilmesini amaçladık. Tezimiz giriş ile üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde İbn Hazm’ın yaşadığı dönem olan hicrî IV. asrın sonları ile V. asrın ilk yarısında Endülüs’te cereyân eden siyâsî olaylar, sosyal ve ekonomik durumlar ile dönemin ilmî ve edebî panoraması hakkında genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde ayrıca Endülüs şiiri ve özellikleri, Endülüslü şâirler, Endülüs’te dil ve nahiv çalışmaları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde İbn Hazm’ın hayatı; adı, künyesi, lakap ve nisbeleri, nesebi ve doğumu, çocukluğu ve gençliği, ilim tahsîli ve eğitim aldığı ilim dalları, hocaları ve talebeleri, ahlâkı ve karakteri, ilmî ve edebî kişiliği, resmî görevleri ve yönetimle ilişkileri ile vefâtı hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde ayrıca İbn Hazm’ın eserleri hakkında; basılan eserleri, yazma eserleri ve günümüze ulaşamayan eserleri şeklinde bir tasnif yapılarak bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise “Şâir Olarak İbn Hazm” başlığı altında; şiir kültürü, şiire bakışı ve şiir tasnifi, şiirlerinde işlediği konular, şiirlerinin lafız ve mânâ yönünden özellikleri, şiirde kullandığı sanatlar, aruz bahirleri ve kâfiyeler konuları incelenip değerlendirilmiş, ayrıca şiirinin kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ayrıca “Edip ve Eleştirmen Olarak İbn Hazm” başlığı altında; İbn Hazm ve nesir, İbn Hazm’ın üslûbu, sanatlı nesrinin lafız ve mânâ yönünden özellikleri, İbn Hazm’da edebî eleştiri-şiir ve şairleri tenkîdi ve muvârede konusundaki görüşleri konuları incelenip değerlendirilmiştir. Ayrıca üçüncü bölümde “İbn Hazm’ın Dil, Belagat ve Nahiv Konularındaki Görüşleri” başlığı altında; İbn Hazm’ın dilin menşei problematiğine yaklaşımı, İbn Hazm’da dil-mantık ilişkisi, dillerin mukâyesesi, i‘câzu’l-Kur’ân ve İbn Hazm, ses-söz, lafız-mânâ, kelime, kelam, kavil, harf, isim-müsemmâ, umum-husus, emir-nehiy, iştikâk, lugavî kıyas vb. konularındaki görüşleri; nahvin tanımı, amacı ve önemi, nahiv ilmindeki illetler, nahivde meydana gelen hatalar ve bunların sebepleri gibi konular incelenip değerlendirildikten sonra çalışmamızı sonuç kısmıyla bitirdik. nesir, edebiyat, belâgat, lugat, nahiv ve eleştiri.

This theis is entitled that ‘Ibn Hazm al-Andalusian in respect of Arabic language and it’s eloquence. We aimed to find out the life and works of Ibn Hazm who is author of more than four hundred works on different sciences such as Islamic Jurisprudence, Hadith, History of Religion, Theology, Logic, Language, Literature and e.t.c. Our thesis consists an introduction and three chapters. In the first chapter it is given some general information about political, social and economical events that happened in Andulus during the last period of fourth century and the first term of fifth century. In addition it was also given some information about Andalusian poem and it’s characteristics, Andalusian poetries, the studies on the language and the concept of syntax in Andulus. In the second chapter we examined the life of Ibn Hazm, his name and nickname, his family, his birth and childhood, his education, branches of sciences he educated, his scholars and his students, his ethic, his official works his relations with the administrators and finally his death. In addition in this chapter it was classificated his works such as published and non-published, handwritten and losted works. In the third and the last chapter is entitled Ibn Hazm as a poet. In this chapter we studied his culture of poem, wievs on the poem, his classification of poem, the issues dealt with on the poems, the attributes of his poems, the kind of art that he used on his poems. It was also examined the issues such as the origines of his poems, prosodic and rhym that he used while he was writing his poems. This chapter also includes the part entitled Ibn Hazm as a Author and Reviewer. We dealt with the subject such as Ibn Hazm and the prose, his style of writing and it’s general characteristics, Ibn Hazm and the literary, critisim and the criticism of poets and etc. In the last chapter we also tried to explain the wievpoints of Ibn Hazm on the origin of Language, Eloquence and Syntax. It was also examined his approching on the problematic of language in this chapter. We also tried to point out Ibn Hazm’s opinions on the relationship between the language and logic, brevity of The Qur’an, sound-word, word-meaning, letter, noun-named, universality-speciality, command-prohibition, etymology, comparison the languages. We also rewised the subjects such as definition of syntax, and it’s importance, errors made in syntax and it’s reasons. Poem, Poet, Litterateur, Literature, Eloguence, Dictionary, Syntax, Criticism.
Keywords: Arap Dili; İslam Dini