Musa Kazım Efendi ve kelam ilmindeki yeri - Demirci, Osman (My University, 2005)
MUSA KÂZIM EFENDİ AND HİS İDEAS ABOUT OF KALAM Musa Kâzım was born in 1861 in the province Tortum of Erzurum. He moved to Balıkesir where he had a brother and continued his studies there until finally making his way to İstanbul and to the highest medreses. His teacher is Hoca Şakir Efendi important of ulemâ in İstanbul. He began teaching in Fatih Medresesi and in 1900 went on to teach at the Law School, he also gave courses at the Galasaray, Daru'l- Muallimin, Darü'l- Fünûn and Medresetü'l-Vaizin. After the 1908 revolution(II.Meşrûtiyet) joined the Committe Of Union Progress and was selected to the senoto. İn year 1910 he was selected for he first time şeyh-ül-İslâm in İsmail Hakkı Paşa's cabinet. After war in 1919 along with other leaders of the Young Turks-İttihat ve Terakki Partisi- he was arrested and sentenced to 15 years in jail with hard labor. Because of some means he was allowed to go into exile to Edirne where he died in january 1920. Şeyh-ül-İslâm Musa Kâzım was reponsible of reforms introduced into religious institutions. All along he continued his writing, too, and made public his ideas on social political and religious matters. He wasn't write book of kalam. But his ideas about of kalam there is his articles and his book of Koranıc commentary -Safvetü'l-Beyan- being scattered. Soyadı : Osman Demirci Ana Bilim Dalı : İlahiyat Kalam Bebek Tez Türü ve Tarihi : Yüksek Lisans- Temmuz 2005 Kalam, Musa Kâzım

MUSA KÂZIM EFENDİ VE KELAM İLMİNDEKİ YERİ Musa Kâzım, 1861'de ilk eğitimini aldığı Erzurumun Tortum ilçesinde doğdu. Biraderinin oduğu Balıkesir'e yerleşti ve orada derslerine devam etti. En sonunda yönünü İstanbul'a çevirerek oradaki yüksek medreselerde okudu . Hocası Hoca Şâkir Efendi İstanbul'un önemli alimlerinden biriydi. Önce Fatih Medresesinde ders vermeye başladı. 1900'de Mekteb-i Hukukta öğretime devam etti. Aynı zamanda Galatasaray'da Darü'l-Fünûn ve Darü'l-Muallimin'de dersler verdi. II. Meşrûtiyetin ilanından sonra İttihat ve Terakki Partisine katıldı ve akabinde senatoya seçildi. 1910 yılında ilk defa Sadrazam İsmail Hakkı Paşa kabinesinde şeyhülislâm oldu. 1919'da birinci dünya savaşndan sonra İttihat ve Terakki Partisinin ileri gelenleriyle beraber tutuklandı ve 15 yıl kürek cezasına mahkum edildi. Bazı sebeblerden dolayı ocak 1920'de vefat ettği Edirne'ye sürgüne gitmesine müsaade edildi. Şeyhülislâm Musa Kâzım dinî kurumların reformlarından sorumlu tutuldu. Bu görevlerinin yanında yazmaya devam etti. Sosyal, politik ve dinî konulardaki fikirlerini halka anlattı. Kendisi bir kelam kitabı yazmadı. Fakat onun kelâmla ilgili görüşleri makalelerinde ve Safvetü'l-beyan isimli tefsir kitabında dağınık bir şekilde vardır.
Keywords: Din; İslam Dini; Kelam; Musa Kazım Efendi; Tefsir ve tefsir ilmi