XVII. YÜZYIL OSMANLI MERKEZ VE TAŞRASINDA FETVA KİTABU'S-SİYER ÖRNEĞİ - Ahmet Faruk Çelik (My University)
Fetva, ilk defa Osmanlı Devleti’nde bir müessese haline gelmiştir. Fetva müessesesinin en önemli ürünleri olan ve ortaya çıktığı çağın dini, hukuki, siyasi ve sosyal hayatına dair önemli malumatlar ihtiva eden fetva mecmualarının birçoğu günümüze ulaşmıştır. Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nin merkez ve taşrasında iki meşhur müftünün Kitâbu’s-Siyer fetvalarını kaynak, muhteva ve şekil açısından mukayese ederek bir yandan İslam uluslararası hukukuna dair meselelerin Osmanlı merkez ve taşrasında nasıl değiştiğini gösterirken diğer yandan merkez ve taşrada verilen fetvaların hukuki referanslarını, şekilsel özelliklerini, muhtevalarını ve konu farklılıklarını incelemektedir.

Fatwā had taken the form of an institution for the first time in the Ottoman Empire, and Fatwa collections are its most significant product. Fatwa collections which contain important information regarding religious, legal, political and social life of a given period are still extant. This study compares the Kitāb al-Siyar fatwās of two famous muftīs from the Ottoman center and periphery in terms of source, content and form. In this way, we aim to show both how matters of Islamic International Law evolved in the Ottoman center and periphery, and to also examine the fatwās in terms of their legal references, modal characteristics, and differences in content and substance.
Keywords: Center; Fetva; Hayreddin er-Remlî; Khayr al-Dīn al-Ramlī; Kitāb al-Siyar; Kitâbu’s-Siyer Fatwā; Merkez; Minkarîzâde Yahyâ Efendi; Minkârîzâde Yahya Efendi; Periphery; Taşra