Sağlık sektörü analizi : azgelişmiş ülkeler ve Türkiye örneği - Karaelmas, Dilara (My University, 1994)
Kişinin, yaşadığı toplumda her bakımdan rahat ve sağlıklı olması gereklidir. Bu gereklilik, hem verimlilik hem de insanlık açısından çok önemlidir. Sağlık hizmetlerinin amacı, hem bedensel hem de sosyo-ekonomik iyiliği arttır mak ve kişinin toplumda aktif bir rol oynamasını sağlamaktır. Sağlık hizmetleri insanoğluna hastalık öncesi koruyucu ve hastalık sonrası te davi edici olmak üzere iki yolla ulaşır. Koruyucu sağlık hizmetleri, kişinin hastalanmaması için sağlıklı iken yapılan aşı, beslenme ve çevre iyileştirmesi çalışmalarının bütünüdür. Amaç, daha sağlıklı bir toplum yetiştirmektir. Tedavi edici sağlık hizmetleri ise, şu ya da bu şekilde hastalanmış bireyin iyi eğitim görmüş doktorlar tarafından modern hastanelerde sağlığına kavuşturulmasını amaçlamaktadır. Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri yalnızca Gayri Safi Milli Hasıla ve kişi başına dü şen gelir gibi ekonomik büyüklüklerle ölçülmez. Ülkelerin sağlık standartları da gelişme de bir ölçüttür. Gelişme bazı toplumsal sorunları da beraberinde getirir. Olumlu yönde bir kal kınma ve her yönden sağlıklı bir toplum için ekonomik gelişmenin toplumsal gelişmeyle eşanlı ve doğru orantılı bir iyileşme göstermesi gereklidir. Sosyo-ekonomik gelişmenin toplumun her tabakasına yayılması ve bu gelişme den her bireyin faydalanabilmesi için küçük bir grubu etkileyen büyük yatırımlar yerine, çoğunluğa ulaşabilen daha genel yatırımlara öncelik verilmelidir. Gelişmenin etkin olması bekleniyorsa yatırımlar insana yönelik olmalıdır. Fakat ne yazık ki bugün gelişmekte olan ülkelerde askeri alanlara yapılan harcamalar eğitim ve sağlık harcamalarının toplamını aşmaktadır. İnsana yatırım görüşü çerçevesinde temel ihtiyaçlar Dünya Sağlık Örgütünce (WHO) tanımlanmıştır. Bunlar; gıda, su ve kanalizasyon, uygun ev koşulları, güvenli iş ve topluma yararlı roldür. - 54 - Azgelişmiş ülkelerde gelişme çabalarına paralel olarak plansız nüfus artışı, ye tersiz beslenme ve sağlıksız çevre önemli bir sorun teşkil etmektedir. Sağlık, ekonomik açıdan bir kamusal maldır ve dışsallık özelliği vardır. Sağlık yatırımı projeleri değerlendirilirken diğer mal ve hizmetler gibi düşünülemez ve dışsal faydaları ihmal edilemez. Sağlık hizmetlerinin finansmanı kısmen özel, kısmen de kamusal kaynaklardan karşılanır. Özel sağlık sigortası ve hizmetten üye olarak sabit ücretle yararlanma sağlık hizmetlerinin özel finansman kaynaklarıdır. Kamusal finansman kaynağı ise vergilerdir. Buna ek olarak geliştirilen genel sağlık sigortası uygulaması da bir kamusal finansman biçimidir. Türkiye'de sağlık sorunlarının başında, yüksek nüfus artış oranı, kontrol altına alınamayan çevre kirlenmesi ve kişi başına düşen gelire bağlı olarak ortaya çıkan kötü beslenme gelmektedir. Bunun yanısıra ülkemizdeki yüksek işsizlik oranına bağlı olarak nüfusun büyük bir bölümünün herhangi bir sosyal güvencesinin olmaması da önemli bir problemdir. Örgüt yapısındaki bozukluklar sağlık kuruluşları arasındaki sevk zincirinin tam olarak gerçekleşememesine neden olmaktadır. Bu bozukluk, tüm nüfusun üç büyük kente akmasına ve gereksiz yığılmalara yol açmaktadır. Ülkemizde sağlık sektörü yatırımları çok düşüktür. Ve yatırımlardaki kamu sektörünün payı özel sektöre kaymaktadır. Bu da sağlık hizmetlerinin fiatlarının yükselmesi ve hizmetten yararlanan insanların oluşturduğu çemberin daralması demektir. Altıncı beş yıllık kalkınma planında, sağlık alanında, yaşam ortalamasının yükseltilmesi, bebek ölüm oranlarının düşürülmesi ve kişi başına düşen sağlık personeli sayısının arttırılması hedeflenmektedir.
Keywords: Ekonomi_Sağlık Hizmetleri; Sağlık Harcamaları; Sağlık Hizmetleri; Sağlık Politikası