Marka hukukunda dürüst kullanım - Yıkar, Mehmet Emin (My University, 2025)
Marka tescilinden doğan haklar ve istisnaları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 7’de düzenlenmiştir. SMK m. 7/ 1 gereğince bir markanın SMK kapsamında korunması, markanın Türk Patent ve Marka Kurumu (Türk Patent) nezdinde tescili yoluyla elde edilir. SMK m. 7/ 2 uyarınca markanın tescil edilmesi ile doğan haklar, münhasıran marka sahibine aittir. Marka sahibine, markanın tescili ile tanınan münhasır haklar, çeşitli düzenlemeler ile sınırlandırılmıştır. Marka sahibine sağlanan münhasır hakların sınırlandırılmaması hâlinde rekabet düzeninin olumsuz etkileneceği ve böylelikle toplumsal menfaate aykırılık teşkil edeceği düşünülmektedir. Sınırlayıcı hükümlerle, tescilli marka sahibine sağlanması amaçlanan koruma alanını ve amacını aşan bir tekel hakkı önlenmektedir. Marka hakkı sahibi, SMK m. 7/ 2 ve m. 7/ 3 uyarınca markasının kullanılabilmesini yasaklayabilir. Ancak ticari hayatın engellenmeksizin yürütülebilmesi için belirli koşullarda tescilli bir markanın üçüncü kişiler tarafından kullanılması gereklidir. Bu noktada marka hakkını sınırlayan hükümlerden biri olan SMK m. 7/ 5 devreye girmektedir. Hüküm, doktrinde dürüst kullanım ilkesi olarak adlandırılmaktadır. Düzenleme uyarınca marka sahibi, markasının, üçüncü kişiler tarafından dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içerisinde kullanılmasını engelleyemez. Dürüst kullanım ilkesi, marka sahibinin menfaati ile toplumsal menfaaati dengelemek amacıyla düzenlenmiştir. İlke uyarınca üçüncü kişiler, marka sahibinin izni aranmaksızın, kendi mal veya hizmetleri için başkasına ait bir markayı kullanabilir. Dürüst kullanım ilkesi gereğince gerçekleştirilen kullanım, marka hakkı ihlali teşkil etmez. Bu nedenle dürüst kullanım ilkesinin kapsamının net bir şekilde ortaya konulması gerekir. Bu bağlamda çalışmada dürüst kullanım ilkesinin karşılaştırmalı hukuk ekseninde gelişim süreci, uygulama alanları, hükme uygun kullanım ölçütleri ve diğer hukuki müesseselerle ilişkisi ele alınmıştır.

Rights and exceptions occurring from trade mark registration are regulated in Article 7 of the Industrial Property Law No. 6769 (IPL). In accordance with Article 7/ 1 of the IPL, the protection of a trade mark within the scope of the IPL is achieved through the registration of the trade mark at the Turkish Patent and Trademark Office. In accordance with Article 7/ 2 of the IPL, the rights occurring from the registration of the trade mark, belong exclusively to the its proprietor. The exclusive rights granted to the trade mark owner by the registration of the trade mark are limited by various regulations. Because, if the exclusive rights provided to the trademark owner are not limited, it is thought that the competition order will be negatively affected and thus it will constitute a violation of the social interest. With restrictive provisions prevent a monopoly right that exceeds the area and purpose of protection intended to be provided to the registered trade mark owner. Pursuant to Art. 7/ 2 and Art. 7/ 3 of the IPL, the owner of the trademark right may prohibit the use of his trademark. However, the use of a registered trademark by third parties is necessary under some conditions in order for commercial life to be carried out unhindered. At this point, Article 7/ 5 of the IPL, which is one of the provisions limiting the trademark right, comes into play. Article 7/ 5 of the IPL is referred to as the principle of fair use in the doctrine. Pursuant to this provision, the trade mark owner cannot prevent third parties from using the trade mark honestly and in the course of trade. The principle of fair use is regulated in order to balance the interests of the trade mark owner and the public. Pursuant to the principle, third parties may use the trade mark for their own goods or services without seeking the authorisation of the trade mark owner. Such use does not constitute infringement of the trade mark right. Therefore, the scope of the principle of fair use must be clearly defined in terms of the trade mark owner and the public interest. In this context, in this study, the development process of the principle of fair use in comparative law, its application areas, the criteria of use in accordance with the judgement and its relationship with other legal institutions are discussed.
Keywords: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu; Dürüst Kullanım İlkesi; Endüstri hukuku ve mevzuatı; Fair Use Principle; Industrial laws and legislation; Industrial Property Law no: 6769; Law and legislation; Limitation of the Trademark Right; Marka; Marka Hakkının Sınırlandırılması; Markalar; Markanın Üçüncü Kişiler Tarafından Kullanılması; Patent hukuku ve mevzuatı; Patent laws and legislation; Trademark; Trademarks; Turkey; Türkiye; Use of the Trade Mark; Use of the Trade Mark by Third Parties; Yasa ve yasama