Türk ve İngiliz ders kitaplarında iklim değişikliği konusunun sunumu : karşılaştırmalı bir analiz - Yılmaz Akyıldız, Yasemin (My University, 2024)
İklim değişikliği, dünyanın çeşitli yerlerinde meydana getirdiği olumsuz etkilerini hızla artırmakta ve insanlık için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar iklim değişikliğinin küresel bir kriz haline geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Türkiye’nin de içinde bulunduğu Akdeniz havzası, bu krizden en çok etkilenmesi beklenen bölgelerden biri olarak görülmektedir. Nitekim ülkemizde son dönemde meydana gelen aşırı hava olayları iklim değişikliğinin en önemli göstergelerinden biridir. Küresel olarak sürekli değişen ve gelişen dünyamız, gelecekte iklim krizine karşı dirençli hale gelebilmek için iklim değişikliği eğitimini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda Türk ve İngiliz öğretim programları ve ders kitaplarında iklim değişikliği konusunun yerini saptamak, karşılaştırmalar yapmakve çalışmaya katılan öğretmenlerin iklim değişikliği konusunun ders kitaplarına yansıması ve karşılaştırılmasıyla ilgili görüşlerini belirlemek araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Gerçekleştirilen araştırma nitel araştırma yöntemlerinden, doküman incelemesi ve durum çalışması deseniyle oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunun ilk kısmını ortaokul kademesinde okutulan Türk Sosyal Bilgiler, Fen Bilimleri ve ÇEİD dersleri ile İngiliz Coğrafya ve Fen Bilimleri derslerine ait öğretim programları ve ders kitapları, ikinci kısmını ise 4 Sosyal Bilgiler ve 4 Fen Bilimleri öğretmenleri olmak üzere toplam 8 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak her iki ülkenin ilgili öğretim programları ve ders kitapları dokümanlarının kullanılmasının yanında iki ülkenin ders kitaplarında iklimdeğişikliği konusunun, ders kitaplarına yansıması ve karşılaştırılmasıyla ilgili görüşlerini almak için öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi ve betimsel analiz çerçevesinde çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda Türk Sosyal Bilgiler ve Fen Bilimleri derslerine ait öğretim programlarında iklim değişikliği konusunun oldukça sınırlı şekilde ele alındığı, İngiliz öğretim programlarının ise öğrencileretemel bir anlayış kazandırmaya yönelik bir içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. İklim değişikliği konusunun ders kitaplarındaki yeri incelendiğinde İngiliz ders kitaplarının Türk ders kitaplarına göre konuyu daha kapsamlı ve farklı açılardan ele aldığı görülmüştür. Öğretmenler, konunun farklı bakış açıları ile sunulması, kanıtların yoğun kullanılması gibi çeşitli nedenlerden dolayı İngiliz ders kitaplarını daha etkili bulduklarını vurgulamışlardır. Türk öğretim programlarının ve ders kitaplarının iklim değişikliği bağlamında güncellenmesi ve disiplinlerarası bir yaklaşımla sunulması, öğrencilere küresel bir kriz niteliği taşıyan bu konuda derinlemesine bir anlayış kazandırabilir.

Climate change is increasing its negative effects in various places of the World and constitutes a serious threat to humanity. Scientific studies clearly reveal that climate change has become a global crisis. The Mediterranean basin, including Turkey, is thought to be one of the regions expected to be most affected by this crisis. Thus, the extreme weather events that have occurred recently in our country are one of the most important indicators of climatechange. Our constantly changing and developing world globally, makes it necessary climate change education in order to become resilient against the climate crisis in the future. In this context, the aim of the research is to determine the place of the climate change issue in Turkish and British curricula and textbooks, to make comparisons, and to determine the opinions of the teachers participating in the study about the reflection and comparison of the climate change issue in the textbooks. The research conducted was created with documentanalysis and case study pattern, one of the qualitative research methods. The first part of the study group of the research consists of curriculum and textbooks of Turkish social sciences, science and ÇEİD and British geography and science courses taught at secondary school level, and the second part consists of a total of 8 teachers, 4 social studies and 4 science teachers.In addition to using the relevant curriculum and textbook documents of both countries as data collection tools, semi-structured interviews were held with the teachers toobtain their opinions on the reflection and comparison of the climate change issue in the textbooks of the two countries. The data obtained was analysed within the framework of content analysis and descriptive analysis. As a result of the research, it was determined that the issue of climate change was addressed in a very limited way in the curricula of Turkish Social Studies and Science courses, while the British curricula had content aimed atproviding students with a basic understanding. When the climate change in textbooks is examined, it is seen that British textbooks cover the subject more comprehensively and from different angles than Turkish textbooks. Teachers emphasized that they found British textbooks more effective for various reasons, such as presenting the subject from different perspectives and intensive use of evidence. Turkish curricula and textbooks in the context ofclimate change and presenting them with an interdisciplinary approach can provide students with an in-depth understanding of this issue, which is a global crisis.
Climate change in Turkish and British textbooks : A comparative analysis
Keywords: Climate change; Curriculum; Ders kitabı; Ders kitapları; Document analysis; Doküman incelemesi Climate change; Great Britain; İklim değişikliği; İngiltere; Öğretim programı; Textbook; Textbooks; Türkiye