Cemaleddîn Aksarâyî ve tefsir risâlesi (edisyon kritik) - Özer, Süleyman (My University, 2008)
CEMALEDDİN AKSARAYİ ve TEFSİR RİSALESİ (Edisyon Kritik) XV. Yüzyılda yaşamış olan Cemaleddin Aksarayi (vefatı 1493-94) tasavvuf başta olmak üzere pek çok alanda ilmiyle öne çıkmış ve yirminin üzerinde eser vermiştir. Bu eserler bir takım sebeplerden dolayı bugün ilim âlemine sunulamamış ve yazma nüshalar halinde kütüphanelerde araştırmacıların ilgi ve alâkasını beklemektedir. Tefsir Risalesi de bu eserlerden birisidir. Bu eserin gün yüzüne çıkarılmasına katkıda bulunmak amacıyla edisyon kritiği yapılmıştır. Eser baştan sona incelendiğinde, önce istiâze ve besmelenin, sonra Fatiha sûresi ve akabinde de Duhâ sûresinden Nas sûresine kadar bütün sûrelerin tertib sırası üzere tefsirleri yapılmıştır. Sûre başlıkları yoktur. Tefsirde yoğun olarak işari yorumlara yer verilmiş, kelimelerin sözlük anlamlarına yer yer değinilmekle birlikte ağırlıklı olarak kelimelerin işari anlamları üzerinde durulmuştur. Sûreler tefsir edilirken parçacı bir metottan bütüncül bir metoda doğru yol alınmaktadır. Usûl-i tefsirle alakalı bilgilere rastlanılmamıştır. Birkaç yerde gramer açıklaması verilmiştir. Eserde sûfilerin çokça kullandığı ancak sıhhati tartışmalı hadislere de yer verilmiştir. Tez çalışmasının giriş kısmında, müellifin daha iyi anlaşılması için, içinde yetiştiği devrin siyasî, idârî, sosyal ve ilmî durumu genel hatlarıyla incelenmiştir. Birinci Bölümde müellifin hayatı, eserleri ve tasavvuf tarihindeki yeri ele alınmıştır. İkinci Bölümde eserin tanıtımı yapılmıştır. Bu bağlamda eserin ismi ve müellife aidiyeti, nüshaları, muhtevası ve tahkikte izlenen metot ele alınmıştır.

CEMALEDDİN AKSARAYİ and PAMPHLET OF INTERPRETATİON (Editing Critics) Cemaleddin Aksarayi, who lived in the XV. Century (died in 1493-94) is known for many of his scientific studies in religion, especially in Islamic mysticism. He produced over 20 works. Because of some reasons, his works couldn’t be brought to daylight. They are in the form of handwritten manuscripts and are kept in libraries for the interest of researchers. Interpretation pamphlet is one of his 20 works and in order to contribute to the presentation of this work, has been written. When his work is examined from the beginning to the end, a logical arrangement of suras can be seen clearly. First it starts with istiaze (taking refuge in god) and besmele (the Formula) next, it continues with Fatiha (the first sura of QURAN) finally finishing with suras from Duha to Nas. The interpretations are about the arrangement of suras and suras don’t have titles in interpretation of suras, mostly mystic comments are used and although dictionary meanings of words are used in some parts, often mystic meanings are used. The method used in interpretation of suras is from parts to whole. There is no information about the style of interpretation but in some parts grammatical explanations are given. Controversial hadith which sufis often used can be seen in his work. In the introduction of the thesis, in order to understand author (Cemaleddin Aksarayi) better, the political, social, administrial and scientific situations of his time when he lived are studied. In the first part of the thesis, his life, his Works and his place in the history of Sufism are examined in the second part, his work is presented deeply. Which mentions name of his work, why it belongs to him, how many pages it contains its content and interpretation method.
Keywords: İslam Dini; Tefsir