Varsıllık-yoksulluk kavramları ve malî-dinî yükümlülükler - Duru, Tuğba (My University, 2010)
Varsıllık, yoksulluk, nisab, aslî ihtiyaçlar, açlık sınırı, yoksulluk sınırı, asgarî ücret, zekât. ÖZET VARSILLIK YOKSULLUK KAVRAMLARI VE MALÎ-DİNÎ YÜKÜMLÜLÜKLER Varsıllık ve yoksulluk kavramları zekât, fıtır sadakası, fidye, nafaka gibi malî nitelikteki dinî mükellefiyetlerin temelini teşkil etmektedir. Bu nedenle bu kavramların çerçevesinin çizilmesi İslâm hukuku açısından son derece önemlidir. Fakihler, varsıllık ve yoksulluk kavramlarının çerçevesinin çizilmesi amacıyla ciddi bir zihnî çaba harcamışlar, malî-dinî mükellefiyetlerle ilgili nasları kendi dönemlerinin iktisâdî ve sosyal şartlarına göre yorumlamış ve pratik çözümler üretmişlerdir. Ancak bu çözümler günümüzdeki sanayi toplumlarının ihtiyaçlarını tam olarak karşılamamaktadır. Dolayısıyla çağdaş fıkıh âlimleri bu konularda yeni çözüm yolları üretmeye çalışmaktadırlar. Biz de bu çalışmamızda modern dönemde yapılan yoksulluk araştırmalarının ortaya koyduğu açlık sınırı ve yoksulluk sınırı kavramları ile bir işçiye yasal olarak ödenebilecek en az ücret olan asgarî ücretin malî-dinî yükümlülüklere nasıl etki edeceğini tespit etmeye çalıştık. Malî-dinî mükellefiyetlerle ilgili en çok tartışılan konulardan biri nisab kavramıdır. Zekâta tabi olan malların nisabları Hz. Peygamber (a.s) tarafından belirlenmiştir. Bu belirlemenin taabbudî mi yoksa o dönemde Müslümanların zekât uygulamalarına pratik bir çözüm getirme amacıyla mı belirlendiği tartışmalıdır. Özellikle gümüşün değerinin çok düşmesi nedeniyle para nisabının belirlenmesinde neyin esas alınacağı da tartışılan bir diğer konudur. Buna bağlı olarak açlık sınırı, yoksulluk sınırı ve asgarî ücret kavramlarının nisabın belirlenmesinde kıstas olarak alınıp alınamayacağı da tartışılmıştır. Açlık sınırı, yoksulluk sınırı gibi kavramlar toplumun genel hayat standardı hakkında bize yardımcı olabilir. Ancak nisabın belirlenmesinde kıstas olarak kullanılamazlar. Çünkü bu kavramlar üzerinde fikir birliği edilmiş kavramlar değildirler. Açlık sınırı ve yoksulluk sınırının ölçülmesinde farklı kıstaslar kullanılmaktadır. Dolayısıyla ortaya çıkan sonuçlar da birbirinden farklı olmaktadır. Bununla birlikte açlık sınırı ve yoksulluk sınırı dört kişilik model bir aile üzerinden ölçüldüğü için toplumun tamamı için geçerli olmamaktadır. Nisab ise kesindir ve herkes için aynıdır, değişmez. Zekât dışındaki diğer malî-dinî mükellefiyetlerde nisab şartı yoktur. Kişinin aslî ihtiyaçlardan fazla yeterli mala sahip olması o ibadetin yerine getirilmesi için kâfidir. Wealtiness, poverty, nisab, basic needs, the limit of starvation, the limit of poverty, minimum wage, zakah.

THE CONCEPTS OF WEALTHINESS AND POVERTY AND RELIGIO-FİNANCIAL OBLIGATIONS The concepts of wealthiness and poverty are the fundamentals of religio-financial obligations. Therefore, drawing the boundaries of these concepts is extremely important in terms of Islamic Jurisprudence. Scholars of Islamic Juriprudence had a serious mental effort about the concepts of wealthiness and poverty. They have produced practical solutions according to their own period of economic and social conditions. However, these solutions don’t provide for the needs of industrial society completely today. Therefore contemporary scholars of İslamic jurisprudence are working to produce new solutions in this regard. In this research we tried to determine how the limit of starvation, the poverty and minimum wage will affected (would affect olmalı) religio-financial obligations. One of the most discussed topics related to religio-financial obligations is the concept of nisab. The nisabs of goods to zakah had been determined by Hz. Muhammed. It is discussed whether the nisab determined by Hz. Muhammed is tabbudî or not. Especially after the serious decrease in the value of silver, to determine the quarom of the money that will be based on is one of the issues to be discussed. It is also discussed whether the limit of starvation, poverty and minimum wage could be taken as criterion in determining the quarom. The concepts such as the limit of starvation and poverty may show us the general living standarts of the society but can not be used as a criterion for determining the quarom. Because different criterions are used to measure the limit of starvation and poverty. Therefore there is no consensus on these concepts. Hence the results are also different from each other. However, the limits of starvation and poverty is measured over a four-person familiy, it can not be applied for he whole society. Fort he whole of society don’t apply. But nisab is certain and the same for everyone, constant. Nisab is not required in other religio-financial obligations except zakah. Having more wealth than basic needs is enough to fulfill that obligation.
Keywords: İslam Dini; İslam Hukuku; Yoksulluk; Yoksulluk Sınırı