Dağıtım ve tanınma bağlamında toplumsal adalet - Gök, Alihan (My University, 2018)
Bu çalışma toplumsal adalet kuramlarında yaygın olarak benimsenen ideal paylaşım ilkeleri arayışındaki toplumsal kaynak odaklı yöntemin eleştirisinden doğmuştur. Adil bir toplumun nasıl olması gerektiği sorusuna yanıt ararken başta John Rawls’ınki olmak üzere, liberal dağıtımcı adalet anlayışlarının siyasal inşacılığı toplumda var olan adaletsizlikleri hesaba katmaz. Axel Honneth’in çalışmalarıyla gelişen ve dağıtımcı adalete güçlü bir alternatif olarak ortaya çıkan tanınma odaklı adalet yaklaşımı toplumsal adaletin maddi kaynaklar dışında tanınma talep ve ihtiyaçlarının da hesaba katılarak tanımlanması gerektiğini ortaya koymuştur. Ancak yine de kuramla eylem arasındaki kapanmayan mesafe toplumsal adaletsizlikleri merkezine alan bir adalet kuramının benimsemesi gereken yönteme ilişkin daha kapsamlı bir sorgulamaya ihtiyaç duyulduğunu göstermiştir. Adalet, toplumsal hareketlerde dile getirilen adaletsizlikler kadar henüz kolektif bir mücadelenin konusu olamamış adaletsizliklerin sessiz kurbanlarının bakış açısını kapsayabilmeyi de gerektirir. Toplumsal bir eleştiri modeli olarak adaletin kuramla toplumsal gerçekler arasındaki mesafeyi kapatacak şekilde tanımlanması gerekliliği siyaset felsefesine önemli bir görev yükler. Toplumsal adalet üzerine düşünme, yazma ve söz söylemenin “düşünmeye ehil” olanların tekelinden çıkartılması ve adaletsizliklere maruz kalanların sesine kulak verilmesi gerekir. Toplumsal adaletin belli bir dönemdeki anlamı ve uğradığı değişimler çoğu zaman o dönemin düşünürlerinin tanımları ve siyasal/ hukuki düzeni üzerinden kavranır. Adaletin anlamına ilişkin bu değerlendirmelere göre belli toplumsal ilişkiler ve kurumların varlığını destekleyen varsayımlar adaletin koşulları olarak kabul edilir. Bunun aksine bu çalışma, adaleti tanımlamanın her zaman bir mücadele konusu olduğu düşüncesinden hareketle adaletsizliğin tarihsel olarak adaleti öncelediğini, dolayısıyla adalete ulaşmanın ancak adaletsizlik deneyimlerinden yola çıkarak mümkün olduğunu ileri sürmektedir. Bu düşünce bize adaletin, dağıtım ve tanınma paradigmaları arasındaki kuramsal bir çatışmanın felsefi bir imgelemi olmadığını hatırlatır. Adaletsizlik deneyimlerinin, olumlu bir kişisel öz-imge kurmanın toplumsal koşullarına dair saklı kalan ama bir o kadar da somut normatif iddialar içerdiğini belirtir. Toplumsal adaletsizlikleri ve toplumsal acıları üreten kurumların kabulünden yola çıkan egemen “kurmacı” adalet karşısında “kurucu” bir adalet düşüncesi, siyaset felsefesini bizzat adalet mücadelesinde taraf olmaya çağırır.

This work has emerged from the critique of the social goods-oriented method in the quest for ideal redistribution principles widely adopted in social justice theories. While looking for answers to the question of how a just society should be, the political constructivism of liberal distributive justice approaches, particularly that of John Rawls, does not consider the existing injustices in society. Being improved by Axel Honneth's work and emerging as a powerful alternative to the distributive justice, the recognition-oriented approach proved that social justice should be defined by considering the demands and necessities of recognition along with material goods. Nevertheless, a more thorough questioning about the method to be adopted by a theory of justice centering on social injustices needed due to the not closing distance between theory and action. Justice requires the inclusion of injustices expressed through social movements as well as the perspective of the silent victims of injustices which could not have been an object of a collective struggle yet. The necessity of defining justice as a model of social criticism in such a way to close the distance between theory and social realities assigns political philosophy an important task. The monopoly of those who are “competent to think” over thinking, writing, and speaking on social justice must be scattered and one must give hear to the voice of those exposed to injustices. The changes of social justice and its meaning for a certain period are often grasped in terms of the definitions of the thinkers and the politico-legal order of that period. According to these considerations of the meaning of justice, the assumptions in support of the existence of certain social relations and institutions are regarded as circumstances of justice. On the contrary, from the view that defining justice is always a matter of struggle, this study argues that injustice historically precedes justice, and so that reaching justice is only possible based on the experiences of injustice. This conception reminds us that justice is not a philosophical imagery of a theoretical conflict between redistribution and recognition. It indicates that experiences of injustice include the concrete normative – hidden as well – claims about the social conditions for establishing a positive individual self-image. Against the prevailing “constructivist” justice that accepts institutions which produce social injustices and social sufferings, the conception of a “constituent” justice appeal to political philosophy itself to take sides in the struggle for justice.
Keywords: adaletsizlik deneyimi; Axel Honneth; Axel Honneth Social justice; Dağıtıcı adalet; Distributive justice; experience of injustice; Finance, Public; Gelir dağılımı; Income distribution; John Rawls; Maliye, Kamu; Social justice; Sosyal adalet; Toplumsal adalet