İhracatın finans sektörü aracılığı ile desteklenmesi : sonuç ve etki odaklı bir kredilendirme modeli - Çavuş, Salim (My University, 2025)
Sonuç odaklı finansman, finansal ödemelerin girdiler veya süreçlerden ziyade önceden belirlenmiş sonuçların elde edilmesine dayandırıldığı stratejik bir yaklaşım iken; etki odaklı finansman ise bu sonuçların toplumun ekonomik çıkarlarına sağladığı katkının ölçülebileceği belirli dönemlerde izlenmesi, değerlendirilmesi ve finansman desteklerinin bu faydalar göz önüne alınarak fiyatlanmasını kapsayan bir yaklaşımdır. Bu çerçevede tezin amacı, ihracatçı firmaların finansmanında sonuç ve etki odaklı yaklaşımları ele alarak, bu yaklaşımların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) reeskont kredileri kapsamında Türkiye’deki ihracatçı firmalara kullandırılan krediler üzerindeki uygulanabilirliğini değerlendirmektir. Çalışma ile sonuç odaklı finansman tekniklerinin ihracat kredileri üzerindeki uygulanabilirliği ilk kez incelenmiş; reeskont kredileri ve geleneksel kredilerin ihracatçı firmaların ihracat performansları ile ilişkileri; seçilmiş bilanço değerleri, kredi vadeleri, firma büyüklükleri, teknoloji seviyeleri ve dönemsel değişkenler ışığında karşılaştırmalı olarak ele alınarak kapsamlı bir analitik değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca tezde ihracat finansmanında tarihsel gelişim ve kurumsal yapılanma irdelenmiş, ardından seçilmiş ülkelerin ihracat finansmanı yapıları ve politikaları karşılaştırmalı olarak incelenmiş, daha sonra ise Türkiye'de ihracat finansmanının tarihsel gelişimi ve güncel durumu kapsamlı biçimde analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen ampirik analize göre, TCMB reeskont kredilerinin performansa dayalı yapısının sonuç odaklı finansman metodolojileriyle önemli ölçüde benzerlikler taşıdığı, mevcut reeskont kredisi mekanizmalarının sonuç odaklı finansman yaklaşımlarıyla entegre edilmesi ve firma özelliklerinin dikkate alınması yoluyla ihracat performansını desteklerken aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sağlayan bir kredi sunumu modelinin oluşturulmasının mümkün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

While results-based financing is a strategic approach in which financial payments are based on the achievement of predetermined results rather than inputs or processes; impact-oriented financing is an approach that encompasses the monitoring and evaluation of the contribution of these results to the economic interests of society at specific intervals where it can be measured, and the pricing of financial support considering these benefits. In this context, the aim of the thesis is to examine results and impact-oriented approaches in the financing of exporting firms and to evaluate the applicability of these approaches to credits extended to exporting firms in Turkey within the scope of rediscount credits of the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT). Through the study, the applicability of results-based financing techniques to export credits was examined for the first time; the relationships between rediscount credits and traditional credits with the export performance of exporting firms were addressed comparatively in light of selected balance sheet values, credit maturities, firm sizes, technology levels and periodic variables, and a comprehensive analytical evaluation was conducted. Furthermore, in the thesis, historical development and institutional structuring in export financing were examined, then the export financing structures and policies of selected countries were comparatively analyzed, and subsequently, the historical development and current situation of export financing in Turkey were comprehensively evaluated. According to the empirical analysis conducted, it was concluded that the performance-based structure of CBRT rediscount credits bears significant similarities to results-based financing methodologies, and that it is possible to create a crediting model that supports export performance while simultaneously contributing to sustainable development goals through the integration of existing rediscount credit mechanisms with results-based financing approaches and consideration of firm characteristics.
Supporting exports through financial sector : a result and impact based crediting model
Keywords: etki odaklı finansman; Export credit; Exports and financing; İhracat finansmanı; İhracat kredisi; İhracat ve finansman; impact-based financing; rediscount credits; reeskont kredileri Export financing; results-based financing; sonuç odaklı finansman; Turkey; Türkiye