Sultan II. Abdülhamid’ in 25. cülus yıldönümü kutlamaları - Çakmak, Sevim (My University, 2000)
Sultan II. Abdülhamid'in 1900 yılına tesadüf eden 25. Cülûs yıldönümü, aynı zamanda O'nun tahttaki çeyrek yüzyılını tamamlaması anlamına geliyordu. O, bunu en iyi şekilde değerlendirdi. Yapılan faaliyetler önceki yıllardakinden çok daha geniş kapsamlı oldu. İstanbul'da ve taşrada törenler, şenlikler, ziyafetler düzenlendi. Gece ise devlet büyüklerinin sahilhane ve haneleri, tüm resmî daireler ve memurların evleri süslendi ve ışıklandırıldı. Havai fişek gösterileri yapıldı. Ülkenin her tarafı adeta yeniden imar edildi. Bu vesileyle çeşitli yerlerde çeşmeler, saat kuleleri, hükûmet binaları, hastaneler, depolar, kışlalar, mektepler inşa ve tamir edildi. Bu inşa faaliyetleri içinde Hicaz Demiryolu'nun temelinin atılması ve Dârulfünûn'un yeniden açılması da bulunuyordu. 25. Cülûs yıldönümü aynı zamanda Sultan II. Abdülhamid'in halife sıfatının dünya müslümanları üzerindeki etkisini göstermiştir. Hindistan'dan İngiltere'ye, Güney Afrika'dan Rusya'ya pek çok ülkede yaşayan müslüman cemaatler bu günü şenliklerle kutladılar. Ayrıca İstanbul'a tebrik heyetleri, mektuplar ve hediyeler gönderdiler. Başta büyük devletlerin başkentleri olmak üzere pek çok Avrupa kentindeki Osmanlı temsilciliklerinde tebrikler kabul edildi. Konuklara ikramlarda bulunuldu. Bu devletler aynı zamanda İstanbul'a gönderdikleri tebrik heyetleri ile kutlamalara üst düzeyde temsilcileri ile katıldılar. Avrupa'da yayın yapan pek çok gazetede kutlama faaliyetleri ve Sultan II. Abdülhamid ile ilgili yazılar yayınlandı. Yine bu vesileyle Osmanlı tebaasından hapishanelerde bulunan mahkumlardan cezalarının üçte ikisini tamamlyanlar serbest bırakıldı. 1299 yılına kadar olan bütün vergi borçları da affedildi. Kısaca 25. Cülûs yıldönümü Sultan II. Abdülhamid'in iç ve dış politikası konusunda en önemli göstergelerden biri olmuştur.

25th anniversary of Sultan Abdülhamid II. ascending the throne in the year 1900 has also meant a cenury in the throne. He used his 25th anniversary celebration ceremony as an indication of his power. These ceremonies were can sideved as an importance event which undicated the beginning of a new century. Comparision to anniversary ceremonies in the past, 25th anniversary of ascending the throne of Sultan Abdülhamid II. has been more exelusive and brilliant. In İstanbul and rural areas big celebration ceremonies and banquets were organized. At the night, all government offices, houses of all bureaucrats and all the houses in the shore were decorated and illuminated. And also skyrocket demonsratios were organized. All ever the country was almost rebuilt. Thus, clock towers, mosques, government buildings and fountains had been among the built or restorated. Foundation of Hicaz railway and reopening of the Darûlfünun were some of these rebuilding activities. 25th ascending the throne anniversary indicated the impact of the power of Sultan Abdülhamid II. caliph role on the muslims all over the world. From India to England and South Africa to Russia all the muslims living in those countries celebrated this day. Celebration commities, gifts and letters were sent to İstanbul. Firsty all the representation agencies of Ottoman Empire in capitals of big countries and other European cities accepted celebration visitings. Also these countries joined anniversary celebrations at the highest level. Most European newspapers gave a great emphasis to the celebration ceremonies. Prisoners who had completed seventy percentage of their sentence were forgiven. And also until the year 1299 all the tax debts were forgiven too. Shortly 25th the ascending the throne anniversary celebrations have become one of the most important indicators of Sultan Abdülhamid II. external and internal policy.
Keywords: Abdülhamit, II, 1842-1912; TARİH-OSMANLI İMPARATORLUĞU-SON DÖNEM