Türk iş hukukunda işçinin sadakat borcu - Ertürk, Arzu Arslan (My University, 2007)
TEZ ÖZETİ Sadakat, aslında ahlaki bir kavramdır. Bu kavram, hukukun toplumdaki ahlak anlayışı ile etkileşimi sonucunda, hukuk düzeni içerisindeki yerini almıştır. Ancak, hukukta varlığından bahsettiğimiz “sadakat borcu”, ahlaki köklerinden daha farklı olarak ele alınmalıdır. Zira sadakat kavramı, yasal düzenlemelerle hukuk düzeni içinde, ahlaki olmaktan öte, somut hukuksal bir işlev üstlenmektedir. Sadakat borcu, karşılıklı güven ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Bu borç, taraflar arasındaki güveni yoğun bir biçimde barındıran sürekli borç ilişkilerinde önem kazanmaktadır. İş sözleşmesinde sadakat borcu, işçinin önemli bir yan edim yükümlülüğü olup ve işgörme borcunun gerektiği gibi ifasına hizmet etmektedir. Sadakat borcu, iş ilişkisi kavramıyla birlikte ortaya çıkmıştır. İlk çağlarda, kölenin efendisine sadakatle hizmet etmesi şeklindeki bu borç, Batı Avrupada, işçi ile işveren arasındaki sınırsız sadakat anlayışı şeklinde varlığını sürdürmüştür. II. Dünya savaşı sırasında, Alman Hukukunda güç kazanan ve tüm dünyada etkili olan borç, “işçinin işvereninin haklı menfaatlerini var gücüyle savunması, bu menfaatlere zarar verecek her türlü davranıştan kaçınması” şeklinde tanımlanmıştır. Günümüzde işçinin sadakat borcu eski katı şekliyle algılanmamakta, işçinin işverenin korunmaya değer menfaatlerini, ancak “doğruluk ve güven ilkesi gereğince kendisinden beklenebilecek ölçülerde savunması” şeklinde tanımlanmaktadır. Türk İş Hukukunda sadakat borcu, İş Kanunu m. 25/ II, e hükmünde,“ doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış” şeklinde ve işverenin haklı nedenle fesih hakkı kapsamında değerlendirilmiştir. Borçlar Kanununda, işçinin sadakat borcuna ilişkin bir düzenleme mevcut olmamakla beraber, Borçlar Kanunu Tasarısı m. 395 hükmünde, “özen ve sadakat borcu” başlığı altında açık bir düzenlemeye yer verilmektedir. Söz konusu düzenleme çabası da, işçinin sadakat borcunun iş sözleşmelerinde halen geçerliliğini koruyan ve gelecekte de koruyacak olan bir borç olduğunun bir delilidir.

Loyalty is in fact a moral concept. This concept, as a result of interaction of laws with the public moral understanding, has gained its position within the legal system. But, the “loyalty obligation” which we mention its existence within the laws, should be discussed differently from its moral origins. Because, loyalty concept within the legal system, together with the legal arrangements, has more of a concrete legal function than a moral one. Loyalty obligation is originating from on a mutual trust relation. This obligation, gains more importance in the permanent obligational relations that contains trust between parties intensively. The loyalty obligation in the employment agreement, is an important secondary obligation of the employee and serves the execution of work obligation. Loyalty obligation has arisen together with the employment relation concept. This obligation which was in the form of a slave serving a master with loyalty in the ancient ages, has continued its existence in the shape of unbounded loyalty concept between the employer and the employee. During the 2nd World War, this obligation which has gained influence within the German Law and then influential in the whole world, has been defined as “employee’s defense of the rightful interests of the employer in his best effort and avoidance of any behaviour that may harm these interests”. Today, employee’s loyalty obligation is not perceived in its old rigid form, but perceived as “employee’s defense of the interests of the employer which are worth defending, within honesty and trust principals and at a level that can be expected from the employee”. In the Turkish Labor Law, Loyalty obligation, is evaluated in the form of “behaviour against honesty and loyalty” and in the scope of right of termination of employment agreement due to rightful reasons by the employee, within Labor Law article no. 25/ II, e. Although there is no arrangement regarding the employee’s loyalty obligation within the Obligation Law, it is included in the Obligation Law Draft article no. 395, under the “loyalty obligation” heading. The mentioned draft arrangement, proves that employee’s loyalty obligation is a currently valid obligation within the employment agreements and will also be valid in the future as well.
Keywords: İş Hukuku; Özel Hukuk