Gelişmekte olan ülkelere yabancı banka katılımı: Türkiye bankacılık sektörü değerlendirmesi - Korkmaz, Tuba (My University, 2008)
Çokuluslu bankaların gelişmekte olan ülkelere (GOÜ) ilgisi doksanlı yılların ikinci yarısından itibaren artmaya başlamıştır. Yabancı katılımının hızlanması, çokuluslu bankaların varlık büyüklüğü, pazar payı ve karlılıkta doyum noktasına ulaşması ve GOÜ’lerde yabancı katılımı önündeki engellerin kaldırılmasının eşanlı olarak ortaya çıkmasının sonucudur. Bankaların yabancı ülkelerde faaliyet gösterme nedenlerini sorgulayan ampirik çalışmaların sonuçlarına göre, çokuluslu bankalar genellikle gelişmiş finansal piyasaların bulunduğu ülkelerden çıkmakta ve ana ülkenin en büyük kurumları arasında yer almaktadır. Bu bankaların, büyüme potansiyelinin ve bankacılık sektöründe karlılığın yüksek, etkinliğin düşük olduğu ülkelere yatırım yapmayı tercih ettikleri tespit edilmiştir. Buna ilaveten, bankacılık sektöründe düzenlemelerin dünyayla uyumlu hale getirilmesi ve finansal istikrarın yabancı katılımını teşvik eden diğer unsurlar olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye bankacılık sektörüne yabancı katılımının ikibinlerin ortalarından itibaren artması, benzer bir biçimde açıklanabilir. Türkiye’nin büyüme potansiyelinin gelişmiş ülkelere (GÜ) göre yüksek olması, bankacılık sektörünün kar fırsatları sunması ve düzenleyici yapının uluslararası normlara uyumlu hale getirilmesi sayesinde, Türkiye’ye banka doğrudan yatırımı yapmak cazip hale gelmiştir. Aynı dönemde, dünya ekonomilerinin genişleme sürecine girmesi, GÜ’lerde faizlerin düşük seyretmesi, küresel likidite bolluğu, GOÜ’lere sermaye akımlarının birkaç misli artması da yabancı katılımının hızlanmasına katkıda bulunmuştur. Türkiye bankacılık sektörü aktif toplamında yabancı payı, 2005-2007 arasındaki üç yıllık dönemde, %3’den %25.1’e yükselerek, kısa sürede büyük artış göstermiştir. Artışın nedenlerinin araştırılması amacıyla kurulan ampirik modelde, Türkiye’ye yabancı banka katılımını açıklayan değişkenler arasında, Türkiye ekonomisinin büyüme ve bankacılık sektörünün karlılık potansiyeline ağırlık verilmiştir. Modelin sonuçlarına göre, Türkiye ekonomisinin büyüme, bankacılık sektörününün karlılık potansiyelinin yüksek olması ve finansal istikrar yabancı banka katılımını olumlu etkide bulunmaktadır.

Multinational banks interest in emerging markets has increased since the second half of nineties. Increasing foreign entry to emerging markets is the outcome of multinational banks’ saturation in asset size, market share, profitability and removal of restrictions on foreign entry to emerging economies. According to the empirical literature on multinational banking, multinational banks are from countries which have developed financial markets, and are the biggest and most efficient banks of their home country. Foreign banks prefer to operate in the countries where growth potential and banking sector profitability is high, efficiency is low. In addition, universally accepted banking regulations and financial stability are expected to be other incentives which accelerate foreign entry. Accelerating foreign participation to Turkey since December 2004 can be explained similarly. Higher growth potential and profit opportunities in the banking sector than developed countries and adoption of banking regulation to universally accepted standards made Turkey an attractive location for banking investments. Meanwhile, expansion of world economies, low interest rates in developed countries, global excess liquidity, huge increase in capital movements to emerging markets also contributed to foreign entry. Big increase (3% to %25.1%) in foreign participation in three years time (2005-2007) call for empirical analysis of the determinants of foreign entry. In the empirical model, we focus on the explanatory variables which are proxies for growth potential and profitability of the banking sector. According to our model, growth potential of Turkish economy, high profitability in the banking sector and financial stability are the main determinants of foreign entry to the Turkish banking sector.
Keywords: Bankalar ve Bankacılık; Gelişmekte Olan Ülkeler_Bankalar ve Bankacılık; Katılım Bankacılığı; Türkiye_Bankalar ve Bankacılık; Yabancı Bankacılık