2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli ve 2018 ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarının 9. sınıf düzeyinde bilimsel okuryazarlık açısından incelenmesi - Arslan, Melike İrem (My University, 2025)
2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli ve 2018 ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarının 9. sınıf düzeyinde bilimsel okuryazarlık açısından incelenmesi Bu çalışmanın amacı 9.sınıf düzeyinde “2018 Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim zyılı Maarif Modeli Öğretim Programlarının” içeriğinin “bilimsel okuryazarlık boyutları” açısından incelenerek öğretim programlarının karşılaştırılmasıdır. Bu nedenle çalışma nitel araştırma desenlerinden doküman analizi kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada “2018 Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim zyılı Maarif Modeli Kimya Dersi Öğretim appetta vd. (1991; 1993) tarafından oluşturulan bilimsel okuryazarlık boyutları kullanılarak üniteler ve kazanımlar temelinde incelenmiştir. 2018 öğretim programında konular ünitelere ayrılmış olup hedeflenen öğrenme becerileri kazanımlarla ifade edilmiştir. 2024 öğretim programında ise ünite yerine temalar başlıkları altında düzenleme yapılmış ve hedeflenen öğrenme becerileri kazanım yerine öğrenme çıktısı kavramıyla ifade edilmiştir. Bu tezde her iki programda da kazanımlar ve öğrenme çıktılarının her birinin ilişkili olduğu bilimsel okuryazarlık temaları belirlenerek her ünite ve tema için bilimsel okuryazarlık temalarının yüzdelik dağılımları hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda her iki öğretim programının genelinde bilimsel okuryazarlık temalarının bulunma oranları hesaplanarak karşılaştırılması yapılmıştır. 2018 yılı öğretim programının genelinde bulunma oranı en yüksek tema %37,16 ile “Bilgi birikimi olarak bilim” teması olurken ikinci en yüksek orana sahip tema %27,70 ile “Düşünmenin bir yolu olarak bilim” olmuştur. 2024 yılı öğretim programında ise program genelinde bulunma oranı en yüksek tema %49,64 ile “Düşünmenin bir yolu olarak bilim” olurken, %29,20 ile “Bilimin araştırma doğası” ikinci sırada yer almıştır. Programlarda bazı ünite ve temalarda bilimsel okuryazarlık temaları dağılımının orantısız olduğu tespit edilmiştir. Bu dağılımın olası sebepleri ve yansımalarına ilişkin düşünceler tartışma bölümünde ifade edilmiştir. Bu çerçevede çeşitli önerilere yer verilmiştir. Çalışma öğretmenlere, alan araştırmacılarına ve öğretim alışmalarına fikir verecektir.

Investigation of 2024 Turkiye century education model and 2018 secondary chemistry curricula in terms of scientific literacy at 9th grade level The objective of this research is to compare the 2018 Secondary Education Chemistry Course Curriculum and the 2024 Türkiye Century Education Model Curriculum at the 9th grade level by examining their content in terms of scientific literacy themes. Therefore, the study was conducted by using document analysis, which is one of the qualitative research designs. In the study, 2018 Secondary Education Chemistry Course Curriculum and 2024 Türkiye Century Education Model Chemistry Course Curriculum were examined based on units and learning outcomes using the scientific literacy themes developed by Chiappetta et al. (1991; 1993). In the 2018 curriculum, topics are divided into units, and the targeted learning skills are expressed as acquisitions. However, in the 2024 curriculum, units have been replaced by themes, and the targeted learning skills are expressed as learning outcomes rather than acquisition. In both curricula, the scientific literacy themes associated with each acquisition and learning outcome were identified, and the percentage distribution of scientific literacy themes for each unit and theme was calculated. The research yielded calculations and comparisons of the occurrence rates of scientific literacy themes across both curricula. In the 2018 curriculum, the theme with the highest rate of occurrence was “Science as a body of knowledge” with 37.16%, while the theme with the second highest rate was “Science as a way of thinking” with 27.70%. In the 2024 curriculum, the theme with the highest overall occurrence rate was “Science as a way of thinking” at 49.64%, while “The research nature of science” ranked second at 29.20%. It was observed that the distribution of scientific literacy themes was not balanced in some units and themes. Thoughts on the possible implications of this situation are discussed in the discussion section. Various suggestions are made in this context. The study will provide ideas for teachers, field researchers, and curriculum development.
Investigation of 2024 Turkiye century education model and 2018 secondary chemistry curricula in terms of scientific literacy at 9th grade level
Keywords: Bilimsel okuryazarlık; Chemistry; Curriculum; Education; Eğitim; Fen eğitimi; Kimya; Öğrenim ve öğretim; Öğretim Programı Scientific literacy; Science education; Scientific literacy; Study and teaching; Turkey Century Education Model; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli