Türkiye’de II. Meşrutiyet’ten günümüze kadar uygulanmış olan sosyal bilgiler öğretim programlarının analizi ve karşılaştırılması - Keskin, Yusuf (My University, 2002)
“Türkiye’de II. Mesrutiyetten Günümüze Kadar Uygulanmis Olan Sosyal Bilgiler Ögretim Programlarinin Analizi ve Karsilastirilmasi” isimli bu arastirmada, II. Mesrutiyetten günümüze kadar yayinlanmis olan ilkokul, ortaokul ve ilkögretim okulu sosyal bilgiler ögretim programlari yapi, amaç ve içerik durumlari esas alinarak kronolojik olarak incelenmistir. Bu nedenle çalismada, tarama modeli içinde yer alan tarihsel yöntem kullanilmistir. Arastirmada tarihsel yöntem kullanildigindan veri kaynaklari, 1908’den günümüze yayinlanmis olan konu ile ilgili yazili materyallerdir. Arastirmada, II. Mesrutiyet dönemine ait 1329 (1913) programi; TBMM hükümeti dönemine ait 1338 (1922) programi; Cumhuriyet dönemine ait 1340 (1924), 1926, 1936, 1948, 1962, 1968 ilkokul programlari, 1938, 1949, 1970-1971 tarihli ortaokul programlari, 1981 tarihli Ortaokul T.C. Inkilâp Tarihi Ve Atatürkçülük Programi, 1985 tarihli Ortaokul Millî Tarih ve Millî Cografya Programlari, 1992 tarihli Ortaokul Vatandaslik Bilgileri Ögretim Programi, 1998 tarihli Ilkögretim Okulu Sosyal Bilgiler ile Vatandaslik ve Insan Haklari Egitimi Ögretim Programlari incelenmistir. Arastirma sonucunda ulasilan sonuçlar

olarak asagida verilmistir. 1. 1329 (1913) tarihli Mekâtib-i Ibtidâiyye Ders Müfredâti (Ilkokullarin Ders Müfredati) çok önemli olup etkileri Cumhuriyet yillarinda da devam etmistir. 1338 (1922) tarihli Ilk, Orta Tedrisât Mektepleri Müfredât Programi ise bir ara program olup, TBMM hükümeti döneminde yayinlanmasi nedeniyle bir geçis döneminin egitim anlayisini gözler önüne sermektedir. 2. Sosyal bilgiler kapsamina giren Tarih ve Cografya dersleri II. Mesrutiyetten günümüze yayinlanmis tüm ilkokul programlarinda -disiplinler arasi desene sahip 1962 ve 1968 programlarinda üniteler hâlinde- yer almaktadir. Sosyal bilgiler kapsamina giren ve vatandas egitimine yönelik Vatandaslik Bilgisi dersi ise degisik adlar altinda ilkokul programlarinda yer almaktadir. Bu durum ortaokul programlari için de geçerlidir. 3. Arastirma sonucunda, yayinlandiklari dönemin ideolojik yaklasiminin sosyal bilgiler ögretim programlarina yansidigi anlasilmistir. 4. II. Mesrutiyetten günümüze kadar yayinlanmis sosyal bilgiler ögretim programlarindan bazilarinin disiplinler arasi desene uygun olarak hazirlandigi anlasilmakla birlikte, genelde tek disiplin anlayisinin hakim oldugu tespit edilmistir. 5. 1980’li yillardan itibaren programlar bagimsiz olarak ve derslere göre yayinlanmaya baslanmistir. Bu yillarda yayinlanan Ortaokul (ilkögretim II. kademe) Millî Tarih ve Millî Cografya Ögretim Programlari Cumhuriyet döneminde ayni dersler için yayinlanmis ögretim programlarina bir tepki niteligi tasimaktadirlar. 1980’li yillardan itibaren tüm ögretim programlarinda görülen bir özellik ise Atatürkçülük konularina verilen önem ve agirligin artmasidir. 6. 1997 yilinda sekiz yillik ilkögretim uygulamasina geçisten sonra yayinlanmis Ilkögretim Okulu Sosyal Bilgiler Dersi Ögretim Programi bir çok bakimdan eksikliklerle doludur. Ayni yil içinde yayinlanan Vatandaslik ve Insan Haklari Egitimi Dersi Ögretim Programi ise II. Mesrutiyetten günümüze kadar yayinlanmis en iyi sosyal bilgiler ögretim programidir. In this research the stuructures, aims and contexts of elemantary, secondary and primary schools social studies curriculums were examined longitudinally. So historical method was conducted. The data consisted of related written materials published from 1908 to nowadays. In the study 1929 (1913) curriculum Constitutional Period; 1338 (1922) curriculum of Grand National Assembly period; 1340 (1924), 1926, 1936, 1948, 1962, 1968 Elemantary Curriculums of Rebublic Period; 1938, 1949, 1970-71 Secondary School Curriculums; 1981 Secondary School Curriculum of Turkish Rebuplic Revolution and Kemalizm, 1985 Secondary School Curriculums of National History and Geography, 1992 Secondary Schools Curriculum of Teaching Citizenship, 1998 Primary School Education and Teaching Curriculum of Social Studies and Citizenship and Human Rights were examined. The results were introduced shortly in the following: 1. 1329 (1913) “Mekâtib-i Ibtidâiyye” Lesson Curriculum (Elemantary School Lessons Curriculum) was so curucial and it’s effects continue until Rebuplic Period. However, 1338 (1922) first, second “Tedrisât” Schools Curriculum was an intermediary curriculum, since it was published during Grand National Assembly state, it gives information on views of education in an intermediary period. 2. The lessons of History and Geography as social studies in the curriculums from Second Constitutional Period to nowadays in all primary scool curriculums, in the curriculums having multi-disciplinary designs between 1962-1968, were in units. But the Lesson of Citizenship Knowledge as social studies was included in Elemantary Schools Curriculums with different names. The same situation was seen in Secondary School Curriculums. 3. At the and of the study it was pointed out that the ideological approaches of the period were imposed to the Social Studies Education Curriculums. 4. Although it was understood that some of the published Social Studies Education Curriculums from Second Constitutional Period to nowadays had multi-disciplinary design, generally only one disciplinary approach was so powerfull. 5. From 1980 the Curriculums were started to publish independently and according to lessons. National History and Geography Education Curriculums of Secondary Schools (second level of Elemantary Schools) published during this period are having reaction qualities to Curriculums of same lessons in Rebuplic Period. The basic guality of Curriculums from 1980 is to emphasive the topics related to Kemalizm. 6. After 1997, Social Studies Curriculums are having lot of defectiverens. The Curriculum of Citizenship and Human Rights Published in the same year is the best social studies curriculum Published from Second Constitutional Period.
Keywords: Eğitim; Okul organizasyonu ve yönetimi; Öğretim ve öğrenim yöntemleri; Sosyal Bilgiler_Öğrenim ve Öğretim