Kayıt dışı istihdam nasıl azaltılabilir? - Meydanal, Rüştü (My University, 2008)
Kayıt dışı istihdam, genel olarak kamu otoritesinin, özel olarak da vergi idaresinin ve sosyal güvenlik kurumlarının bilgisi ve denetimi dışında kalan ve bu nedenle çalışma koşullarını düzenleyen standartlara ve iş mevzuatına uymadan gerçekleştirilen istihdam türü şeklinde tanımlanabilir. Günümüzde gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun her ülkede az ya da çok karşılaşılan sorunlardan birisi olan kayıt dışı istihdamın son yıllara kadar ekonomik krizler yaşayan ve yüksek enflasyonla yaşamak zorunda kalan ülkemizde de önemli bir hacme ulaştığı tahmin edilmektedir. Türkiye’de kayıt dışı istihdamın hacminin ölçülmesiyle ilgili yapılmış birçok araştırma bulunmakla birlikte bu faaliyetlerin gizlilik içinde yürütülmesi, tüm boyutları ile tespit edilmesini güçleştirmektedir. Zaten kayıt dışı istihdamın boyutlarını tam anlamıyla tespit etmekten ziyade, kayıt dışı istihdamın gelişimini etkileyen faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin etkilerini azaltacak çözümler geliştirmek daha anlamlı görünmektedir. Kayıt dışı istihdama neden olan faktörleri ortaya koymak, kayıt dışı istihdamın önlenmesi için öneriler getirmek amacı taşıyan bu çalışmada önce kayıt dışı ekonomi kavramı ayrıntılı olarak açıklanmaya çalışılmış, kayıt dışı ekonominin genel özelliklerinden kısaca bahsedilmiş, kayıt dışı ekonomiye neden olan faktörler açıklanmaya çalışılmıştır. Kayıt dışı istihdamın nitelikleri, kayıtlı istihdam şekilleri ve kayıt dışı istihdamın olumlu ve olumsuz etkileri ayrıntılı olarak işlendikten sonra kayıt dışı istihdama neden olan faktörler ele alınmış, işveren ve işçileri kayıt dışı çalışmaya yönelten sebepleri tespit etmek amacıyla İkitelli Semti’nde faaliyette bulunan 61 konfeksiyon işvereni ve 160 konfeksiyon işçisi ile yapılan mülakat ve anket sonuçlarına yer verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde kayıt dışı istihdamın azaltılması için faydalı olabilecek çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır. Ampirik bulgularımıza göre; nüfus artışının kontrol altına alınması, iç göçün önlenmesi, yabancı kaçak işçi ve çocuk istihdamının önlenmesi, işsizlikle mücadele edilmesi, emeğin maliyetinin düşürülmesi, denetimlerin etkinliğinin artırılması, cezaların caydırıcılığının artırılması, kamu harcamalarına duyulan güvenin ve vergi bilincinin artırılması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve yeşil kartla ilgili mevzuatın gözden geçirilmesi kayıt dışı istihdamın azaltılmasında etkili olabilir.

Unregistered employment can be defined as a type of employment performed outside in general public authority’s, and in particular tax administration’s and social security organization’s intelligence and supervision; and thus without conforming to the standards governing labor conditions. At the present day, unregistered employment, which is one of the encountered problems in, more or less, every country, no matter what the degree of development is, is presumed to attain a considerable volume also in our country which had experienced economic crisis up to recent years and had to live with high inflation. Although there are a lot of researches inquiring into the volume of unregistered employment, for these activities executed in secrecy makes it difficult to ascertain thoroughly. Anyway, to determine factors that affect upswing of unregistered employment and to work out a solution to decrease the effects of the factors seems more significant rather than determine measures of unregistered employment thoroughly. In this study, which aims at introducing factors causing unregistered employment and making suggestions to prevent unregistered employment, it is endeavored to explain the concept “unregistered economy” in detail, general features of unregistered economy are mentioned briefly and it is endeavored to explain factors causing unregistered economy. After handling the qualities of unregistered employment, types of registered employment and positive and negative effects of unregistered employment in detail, factors that cause unregistered employment are discussed, in order to determine the causes which lead employers and employees to the unregistered employment, findings of the interviews and surveys conducted with 61 employers and 160 slopworkers working in İkitelli district are handled. İn the last section of the study, suggestions that may help decrease unregistered employment are endeavored to be made. According to our empirical findins, controlling the growth of population, preventing internal migration, preventing illicit foreign laborer and juvenile employment, struggling with unemployment, reducing labor costs, increasing auditing efficiency, increasing deterrent effect of infliction, increasing reliance on public expenditures and tax consciousness, decreasing bureaucratic processes and revising regulations concerning green card may be effective decreasing unregistered employment.
Keywords: İstihdam; Kayıt Dışı İstihdam; Maliye