Klasik dünya masalı illüstrasyonlarında bedensel stereotip - Aliosman, Nura (My University, 2025)
Çocuk kültürünün bugün vazgeçilmez unsurlarından olan masal türünün başlangıç tarihi izi sürülemeyecek kadar eskilere uzanırken bir edebiyat türü olarak modern masal anlayışımız aristokrasi sınıfından Avrupalı yazarların çalışmalarına dayanmaktadır. Masalların yazıya geçirilmeleri ve bugüne çocuk edebiyatı niteliğinde ulaşmaları yaklaşık 400 yıllık bir sürece yayılmaktadır. Bununla birlikte Batı modernitesinin, küreselleşmenin ve masalların popüler kültüre mal olmasının sonucu hem ‘dünya’ masalı kavramımız belirli Batı masallarıyla hem de bu masallardaki — genellikle öğüt veren, ahlaki değerleri ileten— karakterler belirli Batı stereotipleriyle sınırlanmaktadır. Özellikle çocuk ve gençlerin kendileriyle özdeşleştirme eğiliminde oldukları kahraman illüstrasyonlarında beyaz ten, sarı/ kumral ve düz saç, renkli göz, ince/ fit beden gibi Batı kültüründe ideal/ erdemli beden üzerine süregelen temsillerle sabitlenmiş; Avro-Amerikan (Euro-American) veya Avrupa Merkezli (Eurocentric) beden imajı stereotiplerinin yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Bu tezin amacı ana akım dünya masallarının küresel yaygınlığına rağmen karakter illüstrasyonlarındaki beden imajı temsili bağlamında azımsanamayacak bir çocuk ve genç kitlesinin temsilden dışlanıyor olması durumuna yönelik farkındalık sağlamak ve stereotipik karakter temsillerine karşı alternatif öneriler geliştirmektir. Disiplinlerarası bir alan yazınından faydalanarak popüler kültürün toplumsal beğeni kültürüne etkisine değinilmiş; kültürel alandaki dışlamanın gerçek yaşama yansıyan ötekileşme/ ötekileştirme unsurlarının çözümlendiği başlıca teorilerden damga (stigma), ucube (monstré), iğrenme/ iğrençlik (abjection) kavramlarına ve beden imajı yönünden ötekileşmenin kitlesel/ bireysel sonuçlarıyla ilgili çeşitli araştırmalara yer verilmiştir. Stereotipik olarak öncelenen beden imajı temsillerine karşı günümüzde kültür endüstrisinden çocuk kitabı illüstrasyonuna kadar etki eden Beden Olumlama (Body Positivity) akımı incelenmiş, akımın Eşitlik, Çeşitlilik ve Kapsayıcılık (EDI) politikalarıyla örtüşen yönlerine değinilmiştir. Tezin amacına yönelik atölye etkinliği formatında sanat temelli katılımcı eylem araştırması yürütülmüş, elde edilen veriler analiz edilmiştir. Alana örnek oluşturmak adına araştırmacı tarafından üç adet ana akım dünya masalı klasiği temalı sahne illüstrasyonları uygulaması ve çözümlemeleri yapılmıştır.

While the beginning of the fairy tale genre, which is one of the indispensable elements of children's culture today, goes back too far to be traced, our modern understanding of fairy tales as a genre of literature is based on the works of European writers from the aristocracy class. The transcription of fairy tales and their reaching today as a genre of children's literature spans a period of approximately 400 years. Aditionally, as a result of Western modernity, globalisation and the appropriation of fairy tales into popular culture, both our concept of “world” fairy tales is limited to certain Western fairy tales and the characters in these fairy tales - who usually give advice and convey moral values - are limited to certain Western stereotypes. Especially in the illustrations of pratagonists that children and young people tend to identify with, it is understood that Euro-American or Eurocentric body image stereotypes such as white skin, blond/ auburn and straight hair, colored eyes, slim/ fit body, which are fixed with the ongoing representations of the ideal/ virtuous body in Western culture, are common. The aim of this thesis is to raise awareness about the exclusion of a significant number of children and young people from body image representation in character illustrations despite the global prevalence of mainstream world tales and to develop alternative suggestions against stereotypical character representations. By making use of an interdisciplinary literature, the effect of popular culture on the culture of social taste is mentioned; the concepts of stigma, monstré, and abjection, which are among the main theories analyzing the elements of alienation/ marginalization reflected in real life, and various studies on the mass/ individual consequences of marginalization in terms of body image are included. Against stereotypically prioritized body image representations, the Body Positivity movement, which has influenced from the culture industry to children's book illustration, is examined, and its overlapping aspects with Equality, Diversity and Inclusion (EDI) policies are mentioned. For the purpose of the thesis, art-based participatory action research was conducted, the data obtained was analyzed and three mainstream world fairy tale classics-themed scene illustrations were applied by the researcher.
Bodily stereotype in classical world fairy tale illustrations
Keywords: Beden Olumlama Classical Fairy Tales; Body Positivity; Children’s literature; Çocuk edebiyatı; Illustration; Illustration of books; Illustrations; İllüstrasyon; İllüstrasyonlar; Klasik Masallar; Popular Culture; Popüler Kültür; Resimleme, Kitaplar; Stereotip; Stereotype