Son Dönem Osmanlı düşüncesinde ahlâk felsefesi çalışmaları : Mehmet İzzet örneği - Kartal, Canan (My University, 2025)
Bu çalışma, Osmanlı’nın son döneminde ahlâk felsefesi alanında ortaya çıkan düşünsel gelişmeleri incelemeyi ve bu bağlamda Mehmet İzzet (1891-1930)’in Nazarî Ahlâk adlı eserini merkeze alarak hem Latin harflerine aktarmayı hem de felsefi çözümlemesini yapmayı amaçlamaktadır. Tezde öncelikle Osmanlı düşünce geleneğinde ahlâk anlayışının temelleri incelenmiş; İslâm ahlâkının etkisi, geleneksel yaklaşımlar ve modernleşme sürecinin doğurduğu yeni ahlâk görüşleri ele alınmıştır. Ardından, Batı felsefesinin etkileri, tercüme faaliyetleri ve yurtdışında eğitim alan Osmanlı aydınlarının katkılarıyla şekillenen fikir dünyasındaki değişime odaklanılmıştır. Üçüncü bölümde ise Mehmet İzzet’in hayatı, felsefi görüşleri ve Nazarî Ahlâk adlı eseri detaylı biçimde incelenmiştir. Bu çalışma, Osmanlı düşünce tarihine ve ahlâk felsefesine yönelik özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

This study aims to examine the intellectual developments in moral philosophy during the late Ottoman period, with a specific focus on Mehmet İzzet (1891-1930)’s work Nazarî Ahlâk. The thesis includes the Latin transcription and philosophical analysis of this significant text. In the first part, the foundations of Ottoman moral thought are discussed, including the influence of Islamic ethics, traditional approaches, and new perspectives emerging from modernization. The second part analyzes the impact of Western philosophy, the role of translation activities, and the contributions of Ottoman intellectuals who studied abroad. The third part focuses on Mehmet İzzet’s life, his philosophical ideas, and a detailed analysis of his work Nazarî Ahlâk. This thesis aims to contribute to the understanding of Ottoman intellectual history and the transformation of moral philosophy in a period of transition.
Keywords: Ahlak; Ethics; Felsefe; Philosophy