Günümüz zihin felsefesi bağlamında iman-akıl ilişkisi - Kuriş, Mehmet Tufan (My University, 2008)
GÜNÜMÜZ ZİHİN FELSEFESİ BAĞLAMINDA İMAN-AKIL İLİŞKİSİ Zihin felsefesi son yıllarda felsefe disiplini içersinde ayrı bir kol olarak gelişmiş ve günümüzde üzerinde en fazla tartışılan alanlardan biri olmuştur. Zihin felsefesi konusu itibariyle akıl, ruh, düşünce, şuur, duygular, hisler, inanışlar gibi soyut kavramlarla ve aynı zamanda da beynimiz, sinir sistemimiz ve davranışlarımız gibi somut olgularla ilgilenir. Zihin felsefesi yukarıda saydığımız kavramları ve olguları düalizm ve monizm olarak iki temel yaklaşımla izah etmeye çalışmaktadır. Bu yaklaşımlardan düalizm evrende iki ayrı tözün var olduğunu; monizm ise evrende tek bir tözün var olduğunu savunur. Günümüzde materyalist olan monist yaklaşımlar zihin felsefesinde çok daha etkili olmaktadırlar. Bunun temel sebebi pozitif bilimlerde elde edilen ilerleme ve başarıların felsefeyi de; her şeyin bilimle çözülebileceği noktasından; etkilemiş olmasıdır. Ancak materyalist yaklaşımlar bizce zihni açıklamada insana has özellikler olan şuur, duygular, hisler noktalarında çok yetersiz kalmaktadırlar. Zihin kavramı içinde yer alan aklı ise materyalist akımlar yine mekanik ve determinist bir yaklaşımla ele almaktadırlar. Semavî dinler ise materyalist yaklaşımların açıklamaya zorlandığı yerlerde aklın yanına imanı koyarak insanlara bir açılım sağlamaktadırlar. İslâm Düşünürleri aklın insanların en önemli melekesi olduğunu savunmuş; ama aklın belirli sınırlarının bulunduğunu da belirtmişlerdir. Bu sınırlar da yine İslâm Düşünürleri’ne göre aklın önderliğinde imanla aşılabilir. Çalışmamız sonunda netice olarak zihin kavramının tek bir açıdan ele alınarak açıklanmasının tatmin edici olmadığını ve zihnin çeşitli açılardan ele alınması gerektiğini; bu noktada da iman-akıl ilişkisinin zihinle ilgili karanlıkta kalan kısımların açıklanmasında çok önemli olduğunu düşünmekteyiz.

ACCORDING TO CONTEMPORARY PHILOSOPHY OF MIND RELATION BETWEEN FAITH AND REASON In recent years philosophy of mind has been developed as a seperate discipline from philosophy and a lot of contemporary debates have been done in this field. Because of its content philosophy of mind deals with abstract concepts like reason, spirit, thinking, consciouss, emotions, feelings, beliefs and in the mean time with concrete facts like brain, nerveous system and behaviour. Philosophy of mind has tried to explain these concepts and facts, mentioned above, with two main different approaches. One of this approaches is dualism which claims that the universe exists from two different substances(material and spiritual) and the other one is monism which claims that the universe exists from one substance(material). Contemporaryly monist approaches have much more influence on philosophy of mind than dualist approaches. The main reason of this strong influence of monism than dualism is that the success and improvements in positive sciences made philosophers thought that everything can be only solved in guidance of science in a material world. But according to our view materialist approaches are very poor in explaining certain aspects of mind like consciouss, emotions, feelings etc.The materialist approaches also tries to explain reason (which is a content of mind) in mechanical and determinist ways. However religion puts faith next to reason and opens a new view to humans where material approaches have difficulties in explaining abstract concepts of mind. The philosophers from Islamic world claimed that reason is the most important talent of humans, but they also admitted that reason has its own limits, too. And the limits of reason can only be overcome with help of faith.At the end of our thesis we conclude as a result that its not adequate and satisfactory to try to explain mind from one aspect(material aspect), because of that we should examine mind from all aspects. At this point we think that the relation between faith and reason will be very helpful in explaining the abstract and problematic concepts of mind.
Keywords: Akıl; Felsefe; İman; İman-Akıl İlişkisi; İslam Felsefesi; Zihin Felsefesi