986 (1578) tarihli 32 numaralı mühimme defteri: [s. 201-400] transkripsiyonu ve değerlendirilmesi - İzgi, Şuayib (My University, 2006)
E T Mühimme Defterleri, Divân-ı Hümâyûn’da görüsülüp alınan kararların önemli olarak kabul edilenleri için yazılan fermân ve nâmelerin kaydedilmeleriyle ortaya çıkmıs bir defter serisidir. Bu defterler, Osmanlı Divânı’ndan çıkan kararların bir sûretlerinin kaydedildigi bir çesit zabıtlar hüviyetinde oldugundan muhtevaları itibarıyla da pek çok arastırma sahasını ilgilendiren özellige sahiptirler. Mühimme defterleri, Osmanlı Devleti'nin merkez ve tasra teskilâtındaki idarî ve askerî organların yapısı, karsılıklı münasebetleri, çalısma tarzları, fonksiyonları hakkında önemli bir kaynaktır. Müesseselerin organizasyon ve isleyisi, hukukî prosedür, hükümlerin incelenmesiyle anlasılabilir. 32 Numaralı Mühimme Defteri’nin içerigi, 1578 senesinin baharında sark seferine tayin olunan Vezir Mustafa Pasa’ya ve o sefer hazırlıgı için sark vilayetleri beylerbeylerine, Nahcıvan, Kırım ve Kumuk hanları ile Avar Hanı’na ve Kırım Hanı’nın kardesi Âdil Giray’a, İran’a tâbi olan hudut beylerine ve Lûristan, Pelengân hâkimlerine, Dagıstan hâkimi Ulû Semhâl’e, Kürt ve Arap beylerine yazılan nâme, mektup ve hükümleri içerir.

Muhimme registers are the series which include fermans that prepared for state’s crucial desicions by the Divan-ı Hümayun and state letters written to another countries. Due to their importance these records became the topic of various studies. Muhimme registers also give the information on the structure of administrative organs of the state, their relationships and functions. The organization and functions of the Ottoman instutions may be understood by the examinaton of these sources. This muhimme register numbered 32 includes the letters to the Vizier Mustafa Pasha who were appointed to the East military campaigne and orders for its preparation to the Eastern province governors and some eastern begs obeyed to the Ottomans such as Nahjivan, Crimea, Qumuq, Awar khans and Adil Giray, brother of Crimean Khan, and also the begs submitted to Persia along the border, Luristan, Pelengan, Daghistan, Kurdish and Arab clan chiefs.
Keywords: Arşivler_Osmanlı İmparatorluğu, 1299-1918; Türkiye_Tarih_Osmanlı İmparatorluğu, 1299-1918; Yeniçağ_Tarih