15. ve 19. yüzyıllar arasında Osmanlı-İtalya jakarlı kumaşların karşılaştırılması - Tecir, Elif Tuğçe (My University, 2024)
Türk kumaşları desen, malzeme ve renkleriyle dünya kumaş sanatı içerisinde önemli bir yere sahiptir. Özellikle Osmanlı Saray Kumaşları, malzeme ve teknik özelliklerine bağlı uygulanan desenlerle güçlü bir etki yaratmaktadır.Devlet gücünün bir sembolü olan bu kumaşlar, kendine özgü özellikleriyle ticari ve kültürel ilişkilerde imparatorluğun temsilcisi olarak kabul edilir. İpek ve ipekli kumaşlar, devletler için siyasi bir güç ve sağladığı gelir nedeniyle stratejik kararlarda önemli bir yer tutmaktadır. Osmanlı Devleti dokuma kumaşları içinde yer alan, saray kumaşları, önemli örnekleri oluştururken, Batı ile sürdürülen ilişkilerde bir prestij olarak kullanılma özelliğine sahiptir. Osmanlı Devleti ile İtalya arasında uzun yıllar ayrıcalıklar ile sürdürülen ticari ilişkiler, sanatsal anlamda kumaşları süsleyen motif ve desenler üzerinde karşılıklı etkileşimleri ortaya çıkarmıştır. İtalya’nın Lucca kentinde, 1250’ler gibi çok erken birtarihe dayanan dokumacılık, zamanla Venedik, Floransa ve Cenova gibi önde gelen şehir devletlerinde gelişerek, İtalya’yı dokumacılığın merkezi haline getirmiştir. Özellikle, Venedik kadifeleri teknik özellikleri ile diğer kadifelerden ayrılarak, İtalyan dokuma kumaşları arasında öne çıkmaktadır. Venedik kadifelerinin Osmanlı saray erkanı tarafından beğenildiği ve Osmanlı Devleti’nin kadife kumaşlar için ödediği yüklü miktarlar, günümüz kaynaklarından ve Topkapı Sarayı’nda bulunan örneklerden anlaşılmaktadır. 18. yüzyılda, teknoloji ve sanayi alanında önemli gelişmeler yaşayan Avrupa’da jakar tezgâhının geliştirilmesi ile dokumacılık alanında çığır açan bir gelişme yaşanmıştır. Dokuma tezgâhlarını makineleştirerek seri üretime geçilmesi sonucunda, ürünlerin Osmanlı pazarında büyük bir yer tuttuğu bilinmektedir. Batılılaşma etkisi altındaki imparatorluk ise Avrupa ile aynı seviyeye gelebilmek için yeni çözümler geliştirmiştir. Fabrikalaşma alanında atılan adımlardan biri olan, ilk büyük dokuma fabrikası Hereke Fabrika-i Hümayunu kurulmuştur. Sarayın birçok tekstil ihtiyacını karşılayan fabrika, Batı tarzı desen anlayışını dokuma kumaş yüzeylerinde uyguladığı örneklerde görülmektedir. Osmanlı Devleti ile İtalya arasında ticari ve diplomatik ilişkiler sonucunda ortaya çıkan karşılıklı etkileşimler dokuma kumaşlar üzerinde motif, desen, renk ve kompozisyon düzenlemelerinde benzerlikler oluşmuştur. Hereke fabrikasının kurulmasıyla kumaş desenlerinde görülen Batılılaşma etkisi saray kıyafetlerinde ve döşemelik, perdelik gibi sarayı süsleyen tekstiller üzerinde görülmektedir.

Turkish fabrics have an important place in the world of fabric art with their patterns, materials and colors. Within the Ottoman fabric art, the “Ottoman Palace Fabrics” with their motifs unique to the empire create a strong effect with the patterns applied according to their material and technical characteristics. Fabrics, which are a symbol of state power, are considered to be the representative of the empire in commercial and cultural relations with their unique characteristics. Silk and silk fabrics occupy an important place in strategic decisions because of the political power and income they provide for states. Palace fabrics, which are included in the woven fabrics of the Ottoman State, have the property of being used as a prestige in relations with the west, while creating important examples.Commercial relations between the Ottoman Empire and Italy, which have been maintained for many years with privileges, reveal mutual interactions on the motifs and patterns Decking out fabrics in an artistic sense. Weaving in the Italian city of Lucca, which dates back to a very early date, such as the 1250s, has developed over time in leading city-states such as Venice, Florence and Genoa, making Italy the center of weaving. In particular, Venetian velvets Decouple from other velvets with their technical characteristics and stand out among Italian woven fabrics. It is understood that Venetian velvets were liked by the Ottoman palace people and the large amounts that the Ottoman State paid for velvet fabrics are understood from modern sources and samples found in the Topkapi Palace. 18. century in Europe, which has experienced significant developments in technology and industry in the century, a groundbreaking development has been experienced in the field of weaving with the development of the jacquard loom. As a result of the introduction of mass production by mechanizing weaving looms, it is known that the products occupy a large place in the Ottoman Sunday. The empire under the influence of westernization has developed new solutions in order to reach the same level as Europe. The first large weaving factory, Hereke Fabrika-i Humayunu, which is one of the steps taken in the field of fabrication, has been established. The factory, which meets many textile needs of the palace, is seen in the examples where it applies the understanding of western-style pattern on woven fabric surfaces. The mutual interactions that have arisen as a result of commercial and diplomatic relations between the Ottoman Empire and Italy constitute the similarities and differences in the arrangements of motifs, Decals, colors and compositions on woven fabrics. The Westernization effect seen in fabric patterns with the establishment of the Hereke factory is seen in palace clothes and on textiles decorating the palace such as upholstery and draper.
15. and 19. between the centuries of OttomanItalian comparison of jacquard fabrics
Keywords: Desen Ottoman; Dokuma; Dokuma sanatı; Dokumalı Kumaşlar; El dokumacılığı; Hand weaving; Italy; İtalia; İtalya; Motif; Osmanlı; Osmanlı İmparatorluğu; Ottoman Empire; Pattern; Textile crafts; Textile Fabrics; Weave