Nehcü’l-Ferâdîs Kazan Devlet Üniversitesi Kütüphanesi nüshası : (inceleme – metin – dizin) - Şeker, Ayşe (My University, 2018)
Bu çalışma, Harezm Türkçesi dönemine ait Nehcü’l-Ferâdîs adlı eserin Kazan Devlet Üniversitesi Kütüphanesi 60261 (11 Gotv) numaralı nüshası üzerine kurulmuştur. Nehcü’l-Ferâdîs, kırk hadis türünde yazılmış dinî-didaktik, mensur bir eserdir. Kerderli Mahmud bin Ali tarafından 759’da ya da daha önce yazıldığı düşünülmektedir. Eser, her biri onar fasıldan ibaret olan dört baptan oluşur. Birinci bapta Hz. Muhammed’in hayatı ve faziletleri, ikinci bapta dört halife, ehl-i beyt ve dört imamın faziletleri, üçüncü bapta insanı Allah’a yaklaştıran ameller ve dördüncü bapta ise insanı Allah’tan uzaklaştıran ameller anlatılmaktadır. Kitapta her fasıl bir hadisle başlar ve bu hadisin Türkçe tercümesi verildikten sonra tanınmış İslam âlimlerinin eserlerinden söz konusu hadisin manasını aydınlatacak menkıbeler, hikâyeler nakledilir. Çalışmamız giriş, inceleme, metin ve dizin olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Harezmşahların tarihi, kültürel çevre ve Harezm Türkçesi, Nehcü’l-Ferâdîs, eserin yazarı, yazılış tarihi, yazılış yeri ve nüshaları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde eserin imlâ, ses ve şekil özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, 534 sayfadan oluşan metnin transkripsiyonu verilmiş, bazı eksik ve yanlış yazımlar Süleymaniye Kütüphanesi, Yeni Cami, 879 numarada kayıtlı olan nüshaya göre düzeltilmiştir. Dördüncü bölümde ise metindeki bütün kelime ve birleşik yapıların ele alındığı dizin hazırlanmış olup bu kelime ve birleşik yapıların metindeki anlamları verilmiştir.

This study is based on the 60261 (11 Gotv) numbered copy of Nehcü’l-Ferâdîs, which is of the Khwarezm Turkish period, in the library of Kazan State University. Nehcü’l-Ferâdîs is a religious-didactic and prose work written in forty hadith. It is thought that it was written by Kerderli Mahmud bin Ali in 759 or earlier. The work consists of four sections, each of which consists of ten chapters. The work tells the life and virtues of Muhammad in the first section, four caliphs, Ahl al-Bayt and the virtues of the four imams in the second section, the deeds that bring man closer to God in the third section, and the deeds that drive man away from God in the fourth section. Each chapter of the work begins with a hadith, and following the translation of these hadiths into Turkish, anecdotes and stories of prominent Islamic scholars, which illuminate the meaning of the hadith, are conveyed. Our study consists of four sections: introduction, review, text and index. In the introduction, history of Kharzem Shah State, cultural environment and Khwarezm Turkish, Nehcü’l-Ferâdîs, author of the work, date and place of the composition of the work and its copies are elaborated on. In the second part, orthographic, phonetic and form features of the work are examined. Third chapter consists of the transcription of the 534-page-long text with the editions made in some wrong and incomplete spelling in accordance with the 879-numbered copy of Suleymaniye Library, Yeni Cami. Lastly, the fourth chapter presents the index in which all words and compound structures in the text are discussed, along with the textual meanings of these words and composite structures.
Keywords: History and criticism; Kazan Copy (60261/ 11 Gotv) of Nehcü’l-Ferâdîs; Kerderli Mahmud bin Ali; Mahmud bin Ali of Kerder; Nehcü’l-Ferâdîs; Nehcü’l-Ferâdîs’in Kazan Nüshası (60261/ 11 Gotv); Tarih ve eleştiri; Turkish language; Türk dili