Türk ve mukayeseli ceza muhakemesi hukukunda seri muhakeme usulü - Çiçek, Tahsin Furkan (My University, 2025)
Birçok ülke ceza adalet sisteminde ortaya çıkan sorunların başında iş yükü problemi gelmektedir. Söz konusu problemin zamanla kronik bir hal alması, klasik duruşmalı yargılama sisteminin etkinliğinin önemli oranda azalmasına sebep olmuştur. Bilhassa basit ve orta ağırlıktaki suçlar da bile yargılama sürelerinin oldukça uzaması, muhakeme süjeleri bakımından hatırı sayılır etkiler doğurmuştur. Bu durum devletleri çözüm arayışlarına itmiş ve muhakemenin basitleştirilmesi ve hızlandırılması için klasik duruşmalı yargılamaya alternatif usuller ihdas edilmeye çalışılmıştır. Bu alternatif usullerden biri de muhakeme süjelerinin mutabakatına dayanan iddia pazarlığı (plea bargaining) kurumudur. İddia pazarlığı kural olarak şüphelinin/ sanığın suçunu ikrar etmesine karşılık kendisine tatbik edilecek cezanın hafifletilmesini sağlayan bir kurumdur. Menşei Anglo-Sakson hukukuna dayanan iddia pazarlığı kurumunun bilhassa Amerika Birleşik Devletleri ceza adalet sisteminde iş yüküne ilişkin problemleri ciddi manada çözmesi, Kıta Avrupası hukuk sisteminin tatbik edildiği birçok ülkeyi de etkisi altına almıştır. Ancak Kıta Avrupası hukuk sistemindeki temel yapı taşlarının farklı olması sebebiyle iddia pazarlığı kurumu olduğu gibi alınmamış, gerekli değişiklikler yapılarak sisteme entegre edilmiştir. Ülkemizde ise iş yüküyle mücadele kapsamında daha evvel önödeme, uzlaştırma, kamu davasının açılmasının ertelenmesi gibi kurumlar ihdas edilmesine karşın kanun koyucu, zikrettiğimiz usullerin yanında 17/ 10/ 2019 tarihinde 7188 sayılı Kanunla birlikte, ceza muhakemesi sistemimize seri muhakeme ve basit yargılama usullerini dahil etmiştir. Çalışmamız kapsamında seri muhakeme usulü ele alınmıştır. Seri muhakeme usulü, savcının soruşturma evresinin sonunda, Kanun’da tahdidi olarak zikredilen suçlarla ilgili olarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar vermediği takdirde, şüphelinin kabulü halinde tatbik edilmesi mecburi olan bir yöntemdir. Seri muhakeme usulünü ihdas eden 7188 sayılı Kanun’un gerekçesi incelendiğinde, seri muhakeme usulünün Fransa, İtalya, Almanya ve Romanya’daki iddia pazarlığının tezahür şekillerinden istifade edilmek suretiyle ihdas edildiği belirtilmiştir. Bu bağlamda seri muhakeme usulü, dolaylı da olsa iddia pazarlığının bir tezahür şekli olarak hukuk sistemimizde yerini almıştır. Çalışmamızda seri muhakeme usulüne benzeyen mukayeseli hukuktaki bazı kurumların, mevzuat, öğreti görüşleri ve yüksek mahkeme kararları dikkate alınmak suretiyle tahlil edilmesi hedeflenmiştir. Bu sayede konuya, muhtelif bakış açıları kazandırıp, ulaştığımız neticelerden yola çıkarak, ülkemiz için yeni çözüm önerilerinin ileri sürülmesi amaçlanmıştır.

One of the main problems that arise in the criminal justice system of many countries is the workload problem. The fact that this problem has become chronic over time has led to a significant decrease in the effectiveness of the classical trial system. In particular, the prolongation of the trial periods, even in minor and medium-weight crimes, has had considerable effects on the subjects of the proceedings. This situation has pushed states to search for solutions and alternative procedures to the classical trial have been introduced in order to simplify and accelerate the proceedings. One of these alternative procedures is plea bargaining, which is based on the agreement of the subjects of the proceedings. Plea bargaining is an institution that, as a rule, allows the suspect/ accused to mitigate the penalty to be imposed on him/ her in exchange for his/ her admission of guilt. The fact that plea bargaining, which has its origins in Anglo-Saxon law, has significantly solved the workload problems especially in the United States criminal justice system, has influenced many countries where the Civil Law system is practiced. However, due to the different basic features in the Civil Law system, the plea bargaining institution was not taken as it is, but integrated into the system by making the necessary changes. In our country, although institutions such as pre-payment, conciliation, postponement of the initiation of the public prosecution were previously established within the scope of combating the workload, the legislator, in addition to the aforementioned procedures, included serial trial procedure and simple trial procedures in our criminal procedure system with the Law No. 7188 on 17/ 10/ 2019. Within the scope of our study, the serial trial procedure is analyzed. Serial trial procedure is a method that must be applied if the suspect agrees, unless the prosecutor decides at the end of the investigation phase to postpone the initiation of the public prosecution in relation to the crimes mentioned in the Law as limited. As can be understood from its definition, the serial trial procedure is based on the agreement of the prosecutor and the suspect. When the justification of Law No. 7188, which introduced the serial trial procedure, is examined, it is stated that the serial trial procedure was introduced by taking advantage of the manifestations of plea bargaining in France, Italy, Germany and Romania. In this context, the serial trial procedure has taken its place in our legal system as a manifestation of plea bargaining, albeit indirectly. In this study, it is aimed to analyze some institutions in comparative law that are similar to the serial trial procedure by taking into account the legislation, doctrinal opinions and high court decisions. In this way, it is aimed to provide various perspectives on the subject and to propose new solutions for our country based on the results we have reached.
Serial trial procedure in Turkish and comparative criminal procedure law
Keywords: Anglo-Sakson Hukuku; Anglo-Saxon Law; Ceza yargılaması; Civil Law; Criminal procedure; İddia Pazarlığı; İş Yükü; Kıta Avrupası Hukuk Sistemi; Plea Bargaining; Seri Muhakeme Usulü; Serial Trial Procedure; Turkey; Türkiye; Workload