Otizm spektrum bozukluğuna (osb) yönelik toplumsal tutumlar ölçeği’nin Türkçe uyarlaması ve öğretmenlerin osb’ye yönelik tutumlarının değerlendirilmesi - Batum, Selma (My University, 2019)
Araştırmanın birinci amacı; otizm spektrum bozukluğuna yönelik tutumları ölçecek, Flood, Bulgrin ve Morgan tarafından 2013’de geliştirilen Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumlar Ölçeği’nin (Societal Attitudes Toward Autism) geçerlilik ve güvenirlik çalışmasının yapılmasıdır. Araştırmanın ikinci amacı ise öğretmenlerin OSB’ye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından karşılaştırılmasıdır. Bu amaçların gerçekleştirilmesi için Yetersizlikten Etkilenmiş Kişilere Yönelik Tutum Ölçeği, Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumlar Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumlar Ölçeği’nin uyarlama çalışması 248 kadın, 79 erkek olmak üzere toplam 327 öğretmenden toplanan veriler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğretmenlerin OSB’ye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının değerlendirilmesi ise 213 kadın, 70 erkek olmak üzere toplam 283 öğretmenden toplanan veriler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler bilgisayarda SPSS 16.0 paket programında analiz edilmiştir.Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumlar Ölçeği’nin yapı geçerliğini sınamak amacıyla Temel Bileşenler Faktör Analizi uygulanmış ve ölçek maddelerinin orijinalinden farklı olarak altı faktöre dağıldığı görülmüştür. Ancak faktörlerin ayrışmaması ve orijinal çalışmasında da üç faktör olarak tanımlanması nedeniyle faktör analizi tekrarlanarak ölçeğin orijinalinde belirlenen üç alt faktörde yer alan maddelerin ne oranda bu üç faktörde toplandığı değerlendirilmiştir. Faktör analizi sonucu sekiz maddenin kendi faktörü dışında başka bir faktöre yerleştiği; fakat anlam içeriği açısından dağıldıkları faktör maddeleriyle örtüştükleri görülmüş, anlamsal içerik açısından, ölçeğin teorik alt yapısına uygun ve orijinal ölçekle örtüşen bir faktör yapısı elde edilmiştir. Elde edilen faktörlerin adlandırılmasında ilk ikisi için orijinal ölçekte yer alan faktör isimleri; “Kişisel Mesafe” ve “Bilgi” kullanılmış, üçüncü faktör ölçekle aynı adı taşıması ve bazı maddelerin farklı faktörlere yerleşmeleri nedeniyle “Toplumsal Yaşam” olarak adlandırılması daha uygun görülmüştür. Ölçeğin alt boyutları ve toplam puan arasındaki korelasyonlara bakıldığında p<,001 (rmin=.231; rmax=.833) düzeyinde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.Bu araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumlar Ölçeği’nin ölçüt-bağımlı geçerliğini sınamak üzere Yetersizlikten Etkilenmiş Kişilere Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumlar Ölçeği toplam puanları ve alt boyutları ile Yetersizlikten Etkilenmiş Kişilere Yönelik Tutum Ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel açıdan ,001 düzeyinde pozitif yönde anlamlı bir ilişki (rmin=.287; rmax=.492) bulunmuştur. Güvenirlik çalışmasında test-tekrar test korelasyon katsayısı en düşük Kişisel Mesafe alt boyutunda (r=,618; p<,001) en yüksek katsayı ise ölçeğin bütününde (r=,724; p<,001) elde edilmiştir. Tüm ölçeğin Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısının ,87 olduğu bulunmuştur. Ayrıca ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı Kişisel Mesafe alt boyutu için ,85; Bilgi alt boyutu için ,78; Toplumsal yaşam alt boyutu için ,77 olarak hesaplanmıştır. Aynı zamanda madde analiz işlemleri sonucu madde-toplam ve madde-kalan korelasyonlarının anlamlı (p<,001); t testi kullanılarak yapılan (alt-üst %27) analizler sonucu maddelerin ve faktörlerin ayırt edici olduğu saptanmıştır.Araştırma sonucunda, öğretmenlerin OSB’ye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğine bakıldığında; cinsiyet, branş, özel gereksinimli öğrenciler ve kaynaştırma eğitimine ilişkin hizmet öncesi eğitim alma durumu, otizme yönelik hizmet içi ya da çeşitli üniversite ve sivil toplum kuruluşlarının düzenlediği eğitimlere katılma durumu, otizmli öğrenciler ile çalışma deneyimi, otizmli bireyler yardıma muhtaç ve merhamet edilmesi gereken bireylerdir ifadesine katılma durumu, otizmli bireylerin kendi yaşamlarıyla ilgili karar alma konusunda yetkin olmadığını düşünme durumu, otizmli bireyler kendi istekleriyle yalnızlığı tercih eden bireylerdir ifadesine katılma durumu, otizmli öğrencilerin sosyalleşmelerini sağlamak için en iyi yol normal gelişim gösteren akranları ile daha yoğun temas halinde olmalarıdır ifadesine katılma durumu, otizmli bir öğrencinin öğretmeni olmak isteme durumu, çocuklarının otizmli bir öğrenciyle sıra arkadaşı olmasından rahatsızlık duyma durumu, çocuklarının otizmli bir arkadaşlarını evlerine misafir olarak getirmesinden rahatsızlık duyma durumu, otizmli biriyle karşılıklı yemek yemekten rahatsızlık duyma durumu, otizmli öğrencileri normal sınıflara dahil etmenin öğretim süreci üzerinde olumsuz bir etki yaratacağına inanma durumu, otizmli kaynaştırma öğrencilerin sergiledikleri davranışsal sorunlar nedeniyle normal gelişim gösteren akranlarının bazı istenmedik davranışlar geliştireceğini düşünme durumu, normal gelişim gösteren akranlarının otizmli kaynaştırma öğrencisine yönelik genel tutumunun nasıl olacağına dair inançlar, otizmli öğrenciler için önerilen en uygun eğitim ortamı değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Öğretmenlerin Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumlar Ölçeği toplam ve alt boyut puanlarının yaş, öğrenim durumu ve yakın çevrede otizmli birey olması durumu değişkenlerine göre farklılık göstermediği bulgusuna ulaşılmıştır.

The first aim of the research is to assess the reliability and validity of the Societal Attitudes Towards Autism Scale which was developed by Flood, Bulgrin and Morgan in 2013, to assess the attitudes towards ASD. The second aim is to compare the attitudes of teachers towards autism in terms of various variables. Attitudes Towards Disabled Persons Scale, Societal Attitudes Towards Autism Scale and Personal information Form were used in the assessment. Sampling of the study consists of teachers have been working province of Istanbul. Adaptation of the Societal Attitudes Towards Autism Scale has been carried out with the data obtained from 327 teachers, consisting 248 female 79 male. In this research to assess the attitudes of teachers towards ASD whether it differs according to various variables, has been carried out with data obtained from 283 teachers, consisting 213 female and 70 male. Obtained data was analyzed in SPSS 16.0 computer program. Structural validity of the Societal Attitudes Towards Autism Scale was assessed using principal components factor analyses, which resulted in six factors, unlike the original solution. Nevertheless, due to the fact that the factors were not differentiated and they were defined as three factors in the original study, factor analysis was repeated and the extent to which the items in the three sub-factors determined in the original of the scale were collected in these three factors were evaluated. Factor analyses showed that eight items of the scale belongs to different factor than the original one’s. Although the eight items were different than the original, the factor contents were similar to the original factor structure. Factor names in the original scale “Personal Distance” and “Knowledge” were used to nomenclature for the first two of the factors obtained, the third factor was named “Social Life” due to the fact that the third factor had the same name as total sums of the scale and some of the items were located on different factors. The correlation between the subscales and the total sums of the scale were revealed to have a statistically significantly positive correlation (rmin=.231; rmax=.833) of ,001. In this research, Attitudes Towards Disabled Persons Scale was used for criterion-dependent validity of the Societal Attitudes Towards Autism Scale. The Societal Attitudes Towards Autism Scale total and subscales and the Attitudes Towards Disabled Persons Scale total were revealed to have a statistically significantly positive correlation (rmin=.287; rmax=.492) of ,001. The reliability study revealed a test-retest correlation coefficient of at least ,618 in Personal Distance subscale and at most ,724 in the sums of the scale (p<,001). The Cronbach Alpha internal consistency of the Societal Attitudes Towards Autism Scale total was calculated as ,87. In addition the Cronbach Alpha internal consistency was calculated as .85 for Personal Distance, .78 for Knowledge subscale, .77 for Social Life subscale. In addition, according to the results of the item analyses that item-total and item-remainder correlations were revealed as significant (p<.001), items and factors revealed with regards to the analyses held via t test (bottom-top 27%) were revealed as distinguishing.As a result of the research, it has been found that the attitudes of teachers towards ASD differ according to gender, branch, pre-service training status for special needs students and inclusion education, participation status in training for autism in-service or organized by various universities and non-profit organisations, working experience with students with autism, acceptance status of statement that the Individuals with autism are in need of help and compassion, status of thinking that individuals with autism are not competent in making decisions about their lives, acceptance status of statement that the individuals with autism are prefered to be lonely with their own wishes, acceptance status of statement that the best way to socializing students with autism are to be intense contact with their typically developing peers, willingness to be a teacher of the students with autism, status of being uncomfortable that their children are to be a deskmate with student with autism, status of being uncomfortable that their children are bringing their autistic friends to home as guest, status of being uncomfortable of eating face to face with a person with autism, acceptance status of statement that the students with autism who are mainstreamed into regular classrooms will be effecting the learning process negatively, status of thinking that the behavioral problems of mainstreaming students with autism will be cause to develop some undesirable behaviors of the typically developing peers, the most appropriate placement recommendations for the education of students with autism. It has been found that Societal Attitudes Towards Autism Scale total score and subscales scores are not differ according to age, education level and having individuals with autism in close environment.
Keywords: Attitude Scale; Autism; Otizm; Öğretmen; Societal Attitude; Toplumsal Tutum; Tutum Ölçeği Teacher