Kümeleme analizi ve ülkelerin toplumsal olgu ve değerlere verdikleri önem i̇statistikleri üzerine bir uygulama - Birkan Yüksel, Hülya (My University, 2025)
İnsan topluluklarının oluşmasında ortak coğrafya, ortak dil ve ortak tarihin varlığı ne kadar önem taşıyorsa her toplum için ortak Olgu ve Değerlerin varlığı ve bu kavramların o toplumun bir arada yaşayabilmesinde önemli bir etken olduğu da gerçektir. Bu çalışmada coğrafi, tarihi ve kültürel yönlerden oldukça önemli özelliklere sahip olan ülkemizin toplumsal olgu ve değerlere verdiği önem açısından diğer dünya ülkeleri arasında konumunu belirlemek, hangi ülkelere benzerlik gösterirken hangi ülkelere uzak olduğuna ışık tutmak amaçlanmıştır. Çalışmada 2017-2023 yılları arasındaki Dünya Değerler Anketi Çalışması’nın 66 ülkeye ait 7. Dalga verilerinde yer alan “Aile”, “Arkadaşlık ve Dostluk”, “Boş Zaman, Siyaset”, “İş ve Çalışma Hayatı” ve Din değişkenlerine ait önem verileri düzenlenerek veri seti oluşturulmuştur. Veri setine Mahalanobis uzaklığı yöntemi uygulanarak, Bolivya ülkesi aykırı gözlem olarak tespit edilmiş ve veri setinden çıkarılmıştır. Veri setinde yer alan diğer 65 ülkenin önem oranı istatistiklerine Kümeleme analizi (K-Ortalamalar, Dendogram, Robust) uygulanmış ve sonucunda 65 ülkenin birbirlerine benzerlik ve farklılıklarına göre 5 ayrı kümeye ayrıldığı sonucu elde edilmiştir. Türkiye’nin; Brezilya, Endonezya, Etiyopya, Fas, Hindistan, Zimbabwe, Guatemala, Lübnan, Myanmar, Libya, İran, Nijerya, Ürdün, Tayland, Tacikistan ve Pakistan gibi ülkeler ile aynı kümede yer aldığı görülmüştür. Kümeleme analizi bulguları R programlama dilinde Çok Değişkenli analiz tekniklerinden Robust Kümeleme uygulanarak desteklenmiştir.

As important as the existence of common geography, common language and common history is in the formation of human communities, it is also true that the existence of common facts and values for each society and these concepts are an important factor in the ability of that society to live together. In this study, it is aimed to determine the position of our country, which has very important geographical, historical and cultural characteristics, among other countries of the world in terms of the importance it attaches to social facts and values, and to shed light on which countries it is similar to and which countries it is distant from. In the study, a data set was created by organizing the importance data of “Family”, “Friendship and Fellowship”, “Leisure Time, Politics”, “Work and Working Life” and Religion variables in the 7th Wave data of the World Values Survey Study for 66 countries between 2017-2023. By applying the Mahalanobis distance method to the data set, the country Bolivia was identified as an outlier observation and removed from the data set. Clustering analysis (K-Means, Dendogram, Robust) was applied to the importance rate statistics of the other 65 countries in the data set and as a result, it was concluded that 65 countries were divided into 5 different clusters according to their similarities and differences. Turkey was found to be in the same cluster with Brazil, Indonesia, Ethiopia, Morocco, India, Zimbabwe, Guatemala, Lebanon, Myanmar, Libya, Iran, Nigeria, Jordan, Thailand, Tajikistan and Pakistan. The clustering analysis findings were supported by applying Robust Clustering, one of the Multivariate analysis techniques, in R programming language.
Cluster analysis and appli̇cati̇on about countri̇es soci̇al facts
Keywords: Cluster analysis; Dendogram; Dünya Değerler Araştırması; Importance given to Social Phenomena and Values; İstatistik; Kümeleme analizi; Robust Clustering; Robust Kümeleme; Statistics; Toplumsal Olgu ve Değerlere verilen önem; World Values Survey