Çevre yanlısı tüketim davranışında aile faktörünün rolü - Kılıç, Gizem (My University, 2025)
Çevre yanlısı tüketim davranışında aile faktörünün rolü Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de yaşayan yetişkin bireylerin çevre yanlısı tüketim davranışlarında aile etkisini incelemektir. Literatürde çevre yanlısı davranışların genellikle bireysel tutumlar, çevresel kaygılar veya demografik faktörler üzerinden açıklanmasına karşın, aile faktörünün özellikle yetişkinlik dönemindeki tüketim pratikleri üzerindeki etkisi sınırlı biçimde ele alınmıştır. Bu araştırma, söz konusu boşluğu doldurmayı ve aile-çevre ilişkisini bütüncül bir model üzerinden test etmeyi hedeflemektedir. Araştırma modelinde, ailenin çevre yanlısı davranışları temel bağımsız değişken olarak ele alınmış, bu etkinin çevresel sürdürülebilirlik inancı ve ahlaki yükselme duygusu aracılığıyla çevre yanlısı tüketim davranışına yansıdığı varsayılmıştır. Ayrıca, aile stilleri ve aile içi duygusal sıcaklık değişkenleri moderatör olarak modele dahil edilmiştir. Veriler, 18 yaş üzeri yetişkin bireylerden kolayda örnekleme ile çevrim içi anket yoluyla toplanmış ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Bulgular, ailenin çevre yanlısı davranışlarının bireylerin tüketim tercihleri üzerinde doğrudan etkili olduğunu; ayrıca çevresel sürdürülebilirlik inancı ve ahlaki yükselme duygusunun bu ilişkide anlamlı aracılık rolü üstlendiğini göstermektedir. Aile stilleri ve duygusal sıcaklığın moderatör etkileri ise doğrulanmamıştır. Bu çalışma, çevre yanlısı tüketim literatürüne iki temel katkı sunmaktadır: (i) aile faktörünü yetişkin bireylerin sürdürülebilir tüketim davranışlarına bağlayan kuramsal ve ampirik bir model önermektedir, (ii) çevresel sürdürülebilirlik inancı ve ahlaki yükselme duygusunu aracılık mekanizması olarak ilk kez birlikte test ederek pazarlama ve tüketici davranışı alanına özgün bir bakış açısı kazandırmaktadır. Uygulama düzeyinde ise, çevre dostu tüketimi teşvik etmek isteyen

The role of the family factor in pro-environmental consumption behavior The aim of this study is to examine the influence of family on pro-environmental consumption behaviors among adults living in Türkiye. While the literature on pro-environmental behavior has predominantly focused on individual attitudes, environmental concerns, or demographic factors, the role of family in shaping consumption practices during adulthood has received limited attention. This research seeks to address this gap and test the family–environment nexus through a comprehensive model. In the proposed research model, family pro-environmental behavior is conceptualized as the main independent variable. Its effect on pro-environmental consumption behavior is hypothesized to be mediated by environmental sustainability belief and moral elevation. Furthermore, family styles and emotional warmth within the family are incorporated as moderator variables. Data were collected through an online survey administered to adults using convenience sampling, and analyzed with Structural Equation Modeling.Findings indicate that family pro-environmental behavior exerts a direct influence on individuals’ consumption preferences. Additionally, environmental sustainability belief and moral elevation serve as significant mediators in this relationship. However, the moderating effects of family styles and emotional warmth were not supported. This study makes two key contributions to the related literature: (i) it introduces a theoretical and empirical model linking family factors to sustainable consumption behaviors in adulthood, and (ii) it simultaneously examines environmental sustainability belief and moral elevation as mediating mechanisms, offering a novel perspective to marketing and consumer behavior research. On a practical level, the study underscores the importance of family-based socialization processes for policymakers and firms aiming to foster pro-environmental consumption.
The role of the family factor in pro-environmental consumption behavior
Keywords: ahlaki yükselme duygusu; ailenin çevre yanlısı davranışı; Attachment Theory; Bağlanma Teorisi pro-environmental consumption behavior; Consumption (Economics); çevre yanlısı tüketim davranışı; çevresel sürdürülebilirlik inancı; Değer-İnanç-Norm Teorisi; environmental sustainability belief; moral elevation; parents’ pro-environmental behavior; Psikolojik yönleri; Psychological aspects; Social aspects; Sosyal yönleri; Tüketim (Ekonomi); Value-Belief-Norm Theory