21. yüzyıl sanatında ekoloji ve tekstilin etkileşimi - Çelik, Hamide (My University, 2024)
Temel olarak tekstil malzemeleri ile oluşturulan, form arayışlarını ve ifade biçimlerini kapsayan tekstil sanatının, güncel sanat içerisinde varlığını sürdüren ekolojik sanat ile olan etkileşimini inceleme amacını taşıyan “21. Yüzyıl Sanatında Ekoloji ve Tekstilin Etkileşimi” başlıklı çalışma; tekstilin ve tekstil sanatının bakış açısını, güncel sanat içerisindeki konumunu ve disiplinler arası alanda ekolojik sanat ile etkileşimini incelemektedir. Bu çalışma kapsamında ekolojik sanat perspektifinden ele alınan tekstile, farklı yönlerden yaklaşılabileceği vurgulanmak istenmiştir. Diğer taraftan tekstilin biçimsel, düşünsel yönleri ile disiplinler arası alandaki varlığına da odaklanılmaktadır. Çalışma kapsamında; öncelikle lif sanatının 1960’larda plastik sanatların bir dalı olarak kabul edilmesine kadar geçirdiği süreçler ve ortaya çıkan hareketler incelenirken, aynı zamanda 1960’lardan itibaren ekolojik sanata zemin hazırlayan sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve teknolojik faktörler üzerine yoğunlaşılmıştır. Günümüz sanatının bakış açısıyla tekstil ve ekoloji disiplinleri arasındaki ilişki incelenmiştir. 20. yüzyıl sanatının 1960’lar sonrasındaki değişim süreci de incelenerek, çeşitli hareketler, sanatçılar ve sergilerden örnekler sunulmuş ve bu alana ait çeşitli bilgiler aktarılarak çıkarımlarda bulunulmuştur. Bu tez çalışması, ekolojik yaklaşımlar ile ele alınan tekstilin; bilim ve teknolojiyle etkileşime girmesinin sanat alanına olan yansımalarına odaklanmaktadır. Sanata ekolojik bir perspektiften yaklaşan, sanat, tekstil ve bilimin etkileşimini araştıran “21. Yüzyıl Sanatında Ekoloji ve Tekstilin Etkileşimi” adlı tez yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümü oluşturan “Giriş”, kısmında çalışmanın içeriğine dair genel bilgilerin yer almaktadır. “Tekstilin Tarihçesi” adlı ikinci bölümde tekstilin tarihine odaklanılarak, tekstilin erken dönemlerinin gelişimi ve evrimi anlatılmıştır. Bu bölümde, özellikle Endüstri Devrimi'nin tekstil üzerindeki bağlantıları ele alınmış, ayrıca Arts and Crafts, Art Deco, Art Nouveau ve Bauhaus gibi sanat akımlarının tekstil üzerindeki etkilerine yer verilmiştir. Bauhaus'un tekstil sanatını nasıl şekillendirdiği de ayrıntılı olarak incelenmiştir. “20. Yüzyıl Sanatı” başlıklı üçüncü bölümde ise, 20. yüzyıl sanatında yaşanan değişimler ile birlikte ortaya çıkan disiplinler arası sanat kavramından ve bu kavram ile birlikte tekstilin ve tekstil malzemelerinin sanat alanında nasıl yer alamaya başladığından bahsedilmiştir. “Çağdaş Sanatta Ekoloji Kavramı” adlı dördüncü bölüm çağdaş sanata dair açıklamaları içermektedir. Aynı zamanda da çağdaş sanat içerisinde var olan ekolojik sanatın ortaya çıkışı ve gelişiminin incelendiği bir bölümdür. “Lif Sanatı ve Ekoloji” başlıklı beşinci bölümde tekstil ve ekoloji arasındaki etkileşim araştırılarak, tekstili ekolojik spektrumdan ele alan sanatçılara, çalışmalara ve projelere yer verilmiştir. Bu etkileşime ait çeşitli yaklaşımlar aktarılırken çoğunlukla ekolojik bağlama uygun çıkarımlara ve eleştirilere yer verilmiştir. “Biyo-Sanat Alanında Çalışan Güncel Sanatçılar” adlı altıncı bölümde ekolojik sanat bağlamında ortaya çıkan ve gelişen biyo sanatın günümüz sanat alanında nasıl ele alındığı araştırılmış ve bu alanda çalışan güncel sanatçılara yer verilmiştir. Bu bölümde yer alan sanatçıların çalışmalarına; doğa, yaşam , teknoloji, bilim ve tekstil birlikteliği ekseninde yaklaşılarak çeşitli çıkarımlara yer verilmiştir. Sonuç kısmını oluşturan yedinci bölümde ise önceki bölümlerde tartışılan konular temel alınarak ekoloji ve tekstilin etkileşimi doğrultusunda ortaya çıkan çeşitli üretim pratiklerinin sanat alanındaki yerinin yanı sıra, bir çok alanda benimsenen ekoloji temelli düşüncenin gelecekteki üretim yöntemlerini nasıl etkileyeceğine dair çıkarımlara yer verilmiştir.

The study titled “Interaction of Ecology and Textile in 21st Century Art” deals with the interaction of fiber art, which is basically created with textile materials and covers the search for form and forms of expression, with ecological art that continues its existence in contemporary art. Fiber art, which has a unique language within the field of contemporary art, is examined from the perspective of ecological art in this study and it is emphasized that fiber art can be approached from different aspects. On the other hand, the focus is on the formal and intellectual aspects of the field and its existence in the interdisciplinary field. Within the scope of the subject discussed; While examining the processes and emerging movements of fiber art until it was accepted as a branch of plastic arts in the 60s, he also focused on the social, cultural, economic, political and technological factors that formed the basis of ecological arts since the 1960s. In this thesis, the relationship between textile and ecology disciplines is discussed from the perspective of contemporary art. Within the framework of these frameworks, the change process of 20th century art after the 1960s was examined, examples from various movements, artists and exhibitions from Turkey and the world were presented, and inferences were made by conveying various information about this field. At the same time, this thesis examines textiles with ecological approaches; It focuses on the reflections of interaction with science and technology in the field of art. The thesis titled Ecological Approaches to Fiber Art, which approaches art from an ecological perspective and investigates the interaction of art, textiles and science, consists of seven chapters. The Introduction section, which constitutes the first part, contains general information about the content of the study. In the second chapter called History of Textile, the development and evolution of the early periods of textile are explained by focusing on the history of textile. In this section, especially the connections of the Industrial Revolution on textiles are discussed, and the effects of art movements such as Arts and Crafts, Art Deco, Art Nouveau and Bauhaus on textiles are included. How Bauhaus shaped textile art has also been examined in detail. In the third chapter titled 20th Century Art, the concept of interdisciplinary art that emerged with the changes in 20th century art and how textiles and textile materials began to take a place in the field of art with this concept are mentioned. The fourth chapter, “The Concept of Ecology in Contemporary Art”, contains explanations about contemporary art. It is also a section where the emergence and development of ecological art within contemporary art is examined. In the fifth chapter titled Fiber Art and Ecology, the interaction between textile and ecology is investigated and artists, works and projects that deal with textile from the ecological spectrum are included. While various approaches to this interaction are presented, inferences and criticisms appropriate to the ecological context are mostly included. In the sixth chapter titled Current Artists Working in the Field of Bio-Art, how bio-art, which emerged and developed in the context of ecological art, is handled in today's art field and current artists working in this field were investigated. In this section, the artists' works are discussed on the axis of nature, life, technology, science and textile integrity, and various inferences are included. In the seventh chapter, which is the conclusion, based on the topics discussed, opinions on how the interaction between ecology and textile affects various production practices in the field of art and what effects ecology-based thinking creates in the field of art are included.
Keywords: Bio-art; Biomaterial; Biyo-Materyal Textile; Biyo-sanat; Contemporary Art; Çağdaş Sanat; Ecological Art; Ecology; Ecology in art; Ekoloji; Ekoloji, Sanatta; Ekolojik; Sanat; Tekstil; Tekstil endüstrisi; Tekstil sanatları; Textile arts; Textile industry